การศึกษายุคคลาสสิคนั้นบอกว่าการศึกษาคือการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม
คือเปลี่ยนแปลงทางด้านความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติ คือจากไม่รู้ให้รู้
จากทำไม่ได้ให้ทำได้ เปลี่ยนทัศนคติได้ด้วยการให้การศึกษา จากนิยาม
นี้ก่อให้เกิดนิยามทางการศึกษาที่แย้งแนวคิดเหล่านี้อยู่หลายสำนัก จนกลาย
เป็นทฤษฎีในปัจจุบันคือ ทฤษฎีพาหุปัญญา ทฤษฎีสมองและการเรียนรู้
สไตน์การเรียนรู้ ซึ่งเป็นไปในฐานะที่ปลดแอกผู้เรียนให้พ้นจากนิยามเดิม
ที่ให้อำนาจแก่ผู้สอนอย่างเต็มที่ มาเป็นการเรียนรู้นั้นเกิดจากภายใน
จากแนวคิดทางการศึกษาเหล่านี้ทำให้เกิดคำถามว่า การศึกษาที่แท้จริง
นั้นมาจากการยัดเยียดจากข้างนอก หรือเิกิดจากการเปล่งศักยภาพภายใน
ออกมา นับว่าน่าคิด เพราะจากรากศัพท์ของ educate แปลว่าดึงออกมา
ถามว่าถ้าการศึกษามาจากการยัดเยียดจากข้างนอก ทั้งรูป เสียง กลิ่น รส
สัมผัส มโนทัศน์ โดยกระทำแบบมีวัตถุประสงค์ที่จะให้รู้ข้อมูลทั้งหมด
ที่จะให้เปลี่ยนแปลงทุกสิ่งทุกอย่างจากการวางแผนที่จะยัด มีการยัดเข้าไป
มีการทดสอบว่าการยัดนั้นได้ผลไหม ผลที่เกิดขึ้นจากการสร้างมาตรฐาน
การทดสอบตามมาตรฐานต่าง ๆ นั้นส่วนใหญ่ไม่ได้ผล
มีคำถามต่อไปว่ามีเหตุปัจจัยอะไรที่ทำให้นิยามแรกนั้นไม่ได้ผล
ก่อนอื่นต้องทราบพื้นฐานของมนุษย์ทั้งหลายนั้นเป็นอย่างไร พื้นฐานของมนุษย์
นั้นโดยที่สุดแล้วคือ ความแตกต่างกันทั้งปริมาณและคุณภาพมหาศาล
เมื่อนำเอามนุษย์เข้าสู่โรงงานทางการศึกษา ที่ได้ถูกจัดตั้งอย่างเป็นระบบแล้ว
มีปัญหาคือว่ามีนักเรียนระดับสุดยอดอยู่ในระบบนั้น และมีนักเรียนระดับกลาง
ถัดมา และมีนักเรียนระดับยอดแย่อยู่ในนั้น ถามว่าการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม
ทำไมไ่ม่เป็นเส้นตรง คือเข้าสู่ระบบแล้วจะต้องได้ความเป็นเลิศคือทุกคนได้
ยอดเยี่ยมทุกคน ถ้าเป็นโนเบลแล้วก็ต้องได้ทุกคน นั้นก็แสดงว่าการเปลี่ยนแปลง
นั้นเป็นธรรมดาที่เข้าสู่ระบบนี้แล้วจะต้องเป็นไปตามโค้งปกติ ตามธรรมชาติแห่ง
ความเปลี่ยนแปลงพื้นฐานของมนุษย์ และเป็นไปได้หรือไม่ที่โค้งปกติจะบิดเบี้ยว
เบ้ไปด้านหน้าเพียงด้านเดียว ประการต่อมาคือลักษณะความจำของมนุษย์นั้น
ไม่คงทนแน่นอน การวัดในระยะเวลาที่ไกลเกินไปเืมื่อความทรงจำมนุษย์หดสั้น
ลงการ
เมื่อมาดูนิยามต่อไปคือการศึกษา คือ การดึงศักยภาพข้างในออกมานั้นจะเหมือน
การเปลี่ยนแปลงแบบยัดเยียดด้านบนหรือไม่ การดึงศักยภาพด้านในออกมานั้น
มนุษย์เรานั้นมีศักยภาพระดับแรกคือ สมรรถภาพในการจำ สมรรถภาพทางด้าน
การคิด การวิเคราะห์ ตลอดจนทักษะชีวิต สมรรถนะของการรู้คิด การรู้วาระจิตของ
ตนเอง การสร้างสรรค์สิ่งใหม่ ฯลฯ ศักยภาพหรือสมรรถนะเหล่านี้เป็นสิ่งที่เกิดขึ้น
โดยธรรมชาติอยู่แล้ว เป็นกลไกชีวิตตามปกติของมนุษย์อยู่แล้ว แต่ถูกทำลาย
เส้นใยสมอง ไปด้วยความเครียดจากโรงงานไม้ดัดทั้งหลาย โดยเฉพาะการวัดผล
และประเมินแบบทุนนิยม คือต้องการรู้และแปลผลเป็นตัวเลขทันทีทันใด หากแต่
การเรียนรู้แนวนี้ไม่ได้เน้นการยัดเยียดแบบธนาคาร(bankking) แต่จะบอกว่าในข้อมูล
เหล่านี้มีอะไรวิพากษ์วิจารณ์หรือระดมสมองให้แก้ไขปัญหาอะไรได้บ้าง โดยไม่มี
คำตอบสำเร็จรูป ไม่มีการวัดประเมินผลเพื่อวัดเนื้อหาที่ยัดตามชั่วโมงว่าได้เท่าไร
แต่จะวัดว่าได้เรียนรู้ส่วนตนว่าเส้นใยสมองได้เจริญงอกงามจากการวิพากษ์ข้อมูล
สิ่งเหล่านั้นได้อย่างไร และมีการเคารพในการความคิดของคนคิดคนอื่น ๆ ในการจำ
ของคนอื่น ถ้าฝึกการจำไปในแนวทางที่ถูกต้อง ก็จะไปได้ทั้งสองทางคือการยัด
หรือการดึงศักยภาพข้างใน
ปรากฎการณ์ของ Thinkking school ที่ไม่ได้เอาหลักสูตรแบบยัดเยียดเป็นตัวตั้ง
แต่เอากระบวนการคิด การคิด การจำ การวิพากษ์ การนำเสนอ เป็นตัวตั้ง นับว่า
ท้าทายอย่างยิ่ง ครูที่กำลังสอนตามแนวทางนี้เริ่มวิพากษ์ว่าหลักสูตรที่ผ่านมานั้น
ได้ปิืดกั้นศักยภาพหรือสมรรถนะนักเรียน ซึ่งก็เริ่มมีการเปลี่ยนแปลงแบบนิยามแรก
มาเป็นนิยามที่สองแล้ว
ความรู้สูงสุดของพวกศาสตราจารย์ พวกด๊อกเตอร์ ทั้งหลายนั้นอยู่ที่สร้างองค์ความรู้
ใหม่ ๆ ก็คือการนำเอาศักยภาพภายในเพื่อสร้างข้อมูลทั้งหลายใ้ห้เป็นองค์ความรู้เพื่อ
ที่จะตอบคำถามใหม่ ๆ ซึ่งก็สอดคล้องกับนิยามที่สองคือการนำศักยภาพภายใน
ออกมา ไม่ใช่การจดจำข้อมูลแต่เพียงอย่างเดียว เมื่อมีองค์ความรู้และสร้างสรรค์
ความรู้ใหม่อะไรจะเกิดขึ้น คำตอบก็คือเศรษฐกิจเชิงสร้างสรรค์เช่นการประดิษฐ์
การสร้างนวัตกรรมใหม่ ๆ ที่สามารถสร้างเศรษฐกิจใหม่เชิงสร้างสรรค์ได้
ในนิยามแรกการศึกษาแบบยัด วัดผลให้คัดคนให้แยกเป็นเทวดา และยักษ์ แยกชัด
จากการพวกจำข้อมูลได้ กับจำข้อมูลไม่ได้
ดังนั้นถ้าเราจัดหลักสูตรและการศึกษาเป็นไปตามแนวที่สองนั้นจะสามารถปฏิรูป
การศึกษาที่เป็นอยู่ให้เป็นไปในแนวทางในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ที่สมบูรณ์
และสร้างมนุษย์ให้เป็นอัจริยภาพ สร้างคนให้อยู่ในสังคมแห่งการเรียนรู้ และที่สำคัญ
ทำให้เกิดการเรียนรู้ตลอดชีวิตอย่างยั่งยืน โดยเสียเงินน้อยมาก แต่คุ้มที่สุด
