ธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อม


ธรรมาภิบาลนั้นเป็นเรื่องของทุกๆคนที่ต้องทำงานร่วมกัน ที่มีพื้นฐานมาจากความไว้วางใจและการเห็นค่นค่าของทุกๆคน ที่มีเป้าหมายร่วมเดียวกันนั้นคือความปลอดภัย ความสงบสุข และความมีสันติของสังคม

การพัฒนาประเทศที่ผ่านมาตั้งแต่มีแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ตั้งแต่ฉบับที่ 1 จนถึงปัจจุบัน ฉบับที่ 10 ทำให้อัตราการเจริญทางเศรษฐกิจของประเทศขยับขึ้นอย่างรวดเร็ว ภายใต้การเติบโตทางเศรษฐกิจดังกล่าว กลับทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสังคม และสิ่งแวดล้อมไปในทิศทางตรงกันข้าม ก่อให้เกิดสภาพที่เป็นอุปสรรคต่อการอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข ขาดความเข้าใจและการไว้วางใจซึ่งกัน ไม่ว่าจะเป็นชาวบ้านด้วยกันเอง กับส่วนราชการ และสถานประกอบการหรือโรงงานต่างๆ

 สถานประกอบการ/โรงงานมักตกเป็นจำเลยของสังคมเสนอเมื่อเกิดเหตุการต่างๆเกิดขึ้น โดยเฉพาะแหล่งน้ำเนาเสีย ซึ่งจากข้อเท็จจริงโรงงานเป็นสาเหตุส่วนหนึ่ง ที่เป็นสาเหตุที่น้อยกว่ากันเลยได้แก่ น้ำทิ้งจากบ้านเรือน จากภาคเกษตรกรรฒ ส่วนราชการต่างๆ เป็นต้น

สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดสงขลา ได้ให้ความสำคัญในด้านการเจริญเติบโตทางเศรษฐิจ การอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข การรักษาสภาพแวดล้อมในพื้นที่โดยเฉพาะทรัพยากรทางน้ำ อันได้แก่คลองอู่ตะเภา และคลองสำโรง จึงได้จัดให้มีโครงการ "บริหารจัดการและป้องกันมลพิษจากภาคอุตสาหกรรมในเขตพื้นที่คลองอู่ตะเภา และคลองสำโรง" ซึ่งมีโครงการย่อยๆอีกหลายโครงการได้แก่ การนำธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อมมาใช้ในโรงงาน การเฝ้าระวังปัญหามลพิษด้านนำเสียจากโรงงานอุตสาหกรรม การศึกษาการจักการสิ่งปฏิกูลที่ไม่ใช้แล้วจากโรงงาน การเสริมสร้างศักยภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5 ส. การใช้เทคโนโลยีสะอาด และ CSR

ในพื้นที่นี้จะเน้นหนักในเรื่องธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อม และอาจมีบางเรื่องที่ต้องขยายออกไปเพื่อให้เห็น และให้เกิดความปลอดภัย ที่มีฐานมาจากการนำเอาหลักธรรมาภิบาลมาใช้ ถึงแม้ว่าในโครงการจะเน้นไปที่โรงงาน แต่ธรรมมาภิบาลนั้นเป็นเรื่องของทุกๆคนที่ต้องทำงานร่วมกันที่มีพื้นฐานมาจากความไว้วางใจ และการเห็นคุณค่าของทุกๆคน ที่มีเป้าหมายร่วมเดียวกันนั้นคือความปลอดภัย ความสงบสุข และความมีสันติของสังคม

 

 

 

คำสำคัญ (Tags): #ธรรมมาภิบาล
หมายเลขบันทึก: 390419เขียนเมื่อ 3 กันยายน 2010 08:14 น. ()แก้ไขเมื่อ 21 มิถุนายน 2012 17:52 น. ()สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการจำนวนที่อ่านจำนวนที่อ่าน:


ความเห็น (4)

การให้รางวัลธรรมาภิบาลองค์กรใดๆมีเกณฑ์มารตฐานมากแค่ไหนเอาอะไรวัดรางวัลจะขลังเพียงใดเจ้าของที่แท้จริงเป็นชาวต่างชาติและคนในท้องทีถิ่นนักการเมืองท้องถิ่นถือหุ้นด้วยสำนึกเต็มเปี่ยมอยู่แล้วใช่ใหม การให้รางวัลธรรมาภิบาลกลับไปฟอกบางบริษัทให้ดูดีน่าเชื่อถือ มันเป็นสิ่งเลวร้ายในสายตาภาคประชาชนที่ไม่อาจให้อภัยรัฐได้เลย

ธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อมที่นำมาใช้เป็นโครงการนำร่องของกรมโรงงานอุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม ซึ่งจังหวัดสงขลา โดยอุตสาหกรรมจังหวัดเป็นผู้ดูแลโครงการ ผ่านบริษัทที่ปรึกษาขึ้นทะเบียน พร้อมทั้งมอบหมายให้ทีมงานคณะสาธารณสุขศาสตร์และสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ และทีมงานในการนำพาให้ภาคีหุ้นส่วนต่างๆที่เกี่ยวข้องเรียนรู้ ซึ่งประกอบด้วยโรงงานอุตสาหกรรม สถานบันการศึกษา ผู้นำชุมชนที่อยู่รอบๆโรงงาน ผู้แทนองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น เป็นต้น

รางวัลธรรมาภิบาลองค์กรนั้นหน่วยราชการผมคิดว่า กพร.ของกรมโรงงานฯ จะเป็นผู้ออกมาประเมิน เกณฑ์มารตฐานนั้นมีองค์ประกอบหลักๆ มีอยู่ 7 ประเด็น และยังมีประเด็ยย่อยๆอีกผมจะค่อยๆแจ้งให้ทราบ ความขลังนั้นก็ไม่ค่อยแน่ใจหรอกครับ แต่ที่เน้นมากก็คือการมีส่วนร่วมของภาคีหุ้นส่วนหลักต่างๆตรงนี้ก็น่าจะเป็นหลักประกันว่าประชาชนจะอยู่ร่วมกับชาวบ้านได้อย่างปรกติสุขระดับหนึ่ง  เจ้าของโรงงานนั้น ตอนนี้ทีมงานเราพึ่งได้รายชื่อโรงงานหลังจากที่เอาเกณฑ์ที่ทุกคนช่วนกันคิดให้ทางจังหวัดใช้คัดเลือกมา และเจ้าของโรงงานคงจะค่อยรายงานให้ทราบ การมีประโยชน์อื่นแอบเอาไว้นั้น ในเบี้องต้นเราต้องยอมรับระบบราชการที่ทำหน้าที่แทนประชาชนตรงนี้

ภารกิจแรกของทีมงานก็คือการกำหนดเกณฑ์ในการคัดเลือกโรงงานที่ตั้งอยู่ริมน้ำคลองอู่ตะเภอ และคลองสำโรง ที่รับน้ำจากอำเภอสะเดา อำเภอหาดใหญ่ และอำเภอเมืองสงขลา ลงสู่อ่าวไทย

ในวันที่ 18 สิงหาคม 2553 ณ.ห้องประชุมทับทิมสยาม โรงแรมสยามเซ็นเตอร์ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา โดยมีภาคีหุ้นส่วน ซึ่งประกอบด้วย ผู้แทนจากสถาบันการศึกษา ผู้แทนจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้แทนจากส่วนราชการ ผู้แทนจากโรงงาน และประชาชนทั่วไป จำนวน  71 คน

ผู้แทนภาคีหุ้นส่วนได้เรียนรู้ร่วมกันในเรื่องที่มา ความหมาย ความสำคัญ และเกณฑ์ธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อมหลักในเบื้องต้น และได้ร่วมกันเรียนรู้ ในการดำเนินงานของสถานประกอบการ/โรงงาน ตลอดจนการดำเนินงานของโรงงานอย่างไรที่ทำให้เกิดความปลอดภัยของเจ้าหน้าที่โรงงาน และประชาชนที่อาศัยอยู่ในท้องที่ที่โรงงานตั้งอยู่ โดยผ่านกิจกรรมการร่วมกันกำหนดเกณฑ์ในการคัดเลือกโรงงานเข้าร่วมโครงการ และผู้ที่ส่งเกณฑ์ที่ตนเองเห็นว่ามีความเหมาะว่าจะให้เกณฑ์เหล่าใช้ในการคัดเลือกโรงงานอุตสหกรรมเข้าร่วมโรงการ “การเสริมสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับหลักเกณฑ์ธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อมของโรงงานสำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดสงขลาปี 2553” จำนวน 58 คน พร้อมนำข้อมูลที่ได้มาประมวลผล ดังมีรายละเอียดดังต่อไปนี้

เกณฑ์

ภาคีหุ้นส่วน

รวม

การศึกษา

อปท

ร.ง.

ราชการ

อื่นๆ

 

1. มีระบบบำบัดน้ำเสียที่มีประสิทธิภาพ

23

4

6

1

3

37

2. มีระบบการกำจัดขยะที่ถูกต้อง

16

4

6

2

-

28

3. มีการจัดการเรื่องกลิ่นไม่พึ่งประสงค์

15

2

9

-

-

26

4. การจัดการเรื่องฝุ่น ควัน ละออง

7

5

9

2

3

18

5. มีระบบการจัดการสิ่งแวดล้อมที่ได้มาตรฐาน

2

5

2

1

3

11

6. คุณภาพน้ำทิ้งได้มาตรฐาน

3

2

2

-

2

9

7. ประชาชนที่ส่วนร่วมในการดูแลสิ่งแวดล้อมรอบๆ และในโรงงาน

3

3

1

1

1

9

8. เคยมีการร้องเรียน

-

2

1

2

2

7

9. มีระบบการเฝ้าระวังสารเคมีที่เป็นอันตรายต่อเจ้าหน้าที่ในโรงงาน และประชาชนรอบๆโรงงาน

-

3

1

-

2

6

10. มีความรับผิดชอบทางสิ่งแวดล้อมต่อชุมชนที่ชัดเจน

1

2

1

1

2

6

11. มีการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

4

1

1

-

-

6

12. มีการตรวจสุขภาพพนักงานทุกปี และนำเอาผลการตรวจมาใช้ในการปรับปรุงระบบฯ

2

-

2

1

1

6

13. มีอุบัติเหตุจากการทำงานบ่อยๆ

2

4

-

-

-

6

14. มีระบบการนำของที่ใช้แล้วกลับมาใช้ใหม่

3

1

1

-

-

5

15. มีเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยประจำโรงงาน

1

-

4

-

-

5

16. มีระบบในการควบคุมสารเคมีที่นำออกนอกโรงงาน

1

1

3

-

-

5

17. มีระบบการจัดการของเสีย

1

-

3

-

-

4

18. ปฏิบัติตามกฎหมาย

2

1

-

1

-

4

19. มีการเฝ้าระวังปัญหาสุขภาพประชาชนที่อาศัยอยู่รอบโรงงาน

1

2

-

-

-

3

20. มีระบบที่ไวพอในการจัดการปัญหาสิ่งแวดที่เกิดขึ้น ทั้งในโรงงาน และชุมชน

1

1

-

1

-

3

21. มีโครงการประหยัดพลังงาน

-

-

2

-

-

2

22. มีสวนสุขภาพในโรงงาน

-

-

2

-

-

2

23. มีระบบการจัดการทรัพยากรนำเข้าอย่างมีประสิทธิภาพ

1

-

1

-

-

2

24. มีสิ่งแวดล้อมที่ปลอดภัยต่อการทำงาน

-

-

1

-

-

1

25. มีนโยบายสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยที่ชัดเจน

-

-

1

-

-

1

26. ไม่ให้สินบนผู้นำชุมชน ท้องถิ่น และเจ้าหน้าที่รัฐ

-

1

-

-

-

1

27. ไม่ใช้อิทธิพล

-

1

 

-

-

1

28. มีการน้ำน้ำที่ผ่านการบำบัดแล้วมาใช้ให้เป็นประโยชน์

-

-

1

-

-

1

29. มีการตรวจสอบความปลอดภัยจากภายนอกอยู่เสมอ

-

-

1

-

-

1

30. มีกระบวนการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง

 

 

1

-

-

1

31. มีการเผยแพร่จำนวนเครื่องจักร และพนักงาน

1

-

-

-

-

1

32. มีการพัฒนาความรู้พนักงานและชุมชน

-

-

1

-

-

1

33. มีการประชาสัมพันธ์การดำเนินงานอย่างสม่ำเสมอ

1

-

-

-

-

1

34. ไม่มีเสียงดัง

1

-

-

-

-

1

 เกณฑ์เหล่าเกิดขึ้นมาจากภาคีฯที่ไว้วางใจซึ่งกันและกัน และทางจังหวัดก็เอาเกณฑ์เหล่านี้คัดเลือกโรงงานจำนวน 10 แห่ง เข้าร่วมโครงการธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อมของโรงงานในปีนี้ ...

ในวันที่ 18 สิงหาคม 2553 ผมต้องเดินทางกลับไปที่หาดใหญ่อีกครั้งที่จริงจะต้องไปบ่อยมากยิ่งขึ้นเมื่อโครงการธรรมาภิบาลได้เริ่มเดินแล้ว ครั้งนี้มีเป้าหมายของภาระกิจอยู่ 3 อย่าง ได้แก่ สรุปเกณฑ์ที่ใช้ในการคัดเลือกโรงงานที่เข้าร่วมโครงการธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อมของโรงงานอุตสาหกรรมที่ตั้งอยู่ริมลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภา และคลองสำโรง ประการที่ 2 ประกาศชื่อโรงงานที่สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดคัดเลือกมาอยู่ในโครงการฯและมาร่วมงานในวันนี้ ทั้งสิ้น 10 โรงงาน และประการที่ 3 คือการนำพาเรียนรู้เรื่องเกณฑ์ธรรมภิบาลสิ่งแวดล้อมของโรงงาน และประการที่ 3 นี้เองที่มีเป้าหมายย่อยๆ 2 อย่างได้แก่ ทำให้สมาชิกที่เข้ามาเรียนรู้ รู้และเข้าใจเกณฑ์ธรรมมาภิบาลสิ่งแวดล้อมที่เป็นเครื่องมือในการทำงาน และวิธีใช้เครื่องมือดังกล่าว

ในภาระกิจครั้งนี้มีคนเข้ามาร่วมเรียนรู้อยู่ 2 กลุ่มได้แก่โรงงานอุตสาหกรรม และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ที่ในอนาคตองคฺการปกครองส่วนท้องถิ่นจะได้เข้ามาดูแลในส่วนนี้ ผมดูจากแบบประเมินมีอยู่ทั้งสิ้น 18 คน และใช้เวลาในการเรียนรู้ประมาณ 3 ชั่วโมง

หลักการของเกณฑ์การประเมินธรรมภิบาลสิ่งแวดล้อม จะมีอยู่ 7 ประเด็นซึ่งมีรายละเอียดดังนี้

1. ประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร

1.1  ข้อมูลการจัดการมลภาวะที่เหมาะสม

1.1.1        มีข้อมูลการจัดการมลภาวะ น้ำ อากาศ กาก เสียง สารเคมี กลิ่น

1.2  ช่องการในการเปิดเผยข้อมูลและการเข้าถึงข้อมูล

1.2.1        เปิดเผยข้อมูล ณ สถานประกอบการ พื้นที่ชุมชน วัด โรงเรียน สถานีอนามัยและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นโดยผ่านเว๊บไซต์

2. ประชาชนมีส่วนร่วมในการแก้ปัญหา

2.1  แจ้งข้อมูลเมื่อการประกอบการ ก่อ อาจก่อให้เกิดผลกระทบ

2.1.1        แจ้งหน่วยงานราชการ สถานประกอบการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

2.2  ให้ความเห็นและข้อเสนอแนะและมีส่วนร่วมในการแก้ปัญหา

2.2.1        ชุมชนมีส่วนร่วมแสดงความคิดเห็น เสนอแนะแนวทางในการแก้ปัญหาสถานประกอบการ

3. ความโปร่งใส

3.1  มีข้อมูลมลภาวะ

3.1.1        มีข้อมูลการจัดการมลภาวะทางน้ำ อากาศ กาก เสียง สารเคมี

3.2  เปิดเผยข้อมูล

3.2.1        มีการเปิดเผยข้อมูล ณ สถานประกอบการ พื้นที่ชุมชน

 4. ความรับผิดชอบต่อสังคม

4.1  แสดงความรับผิดชอบเมื่อกิจการก่อผลกระทบต่อสังคม

4.1.1        ปรังปรุงแก้ไขและรับผิดตามกฎหมาย

4.2  มีช่องทางในการแสดงความคิดเห็นและมีกระบวนการในการตอบสนองข้อร้องเรียน

4.2.1        มีช่องทางรับฟังข้อร้องเรียนที่สถานประกอบการ

4.2.2        มีการนำเรื่องร้องเรียนเข้าสู่กระบวนการแก้ไขป้องกัน

4.2.3        ผู้ร้องเรียนได้รับข้อชี้แจง

5. นิติธรรม

5.1  มีการจัดการด้านมลภาวะเป็นไปตามกฎหมาย

5.1.1        มีข้อมูลตรวจวัดมลภาวะ

5.2  มีการจัดการด้านความปลอดภัยเป็นไปตามกฎหมาย

5.2.1        มีเอกสารรับรองความปลอดภัย

6. ความยุติธรรม

6.1  การจัดสรรทรัพยากรอย่างเหมาะสม

6.1.1        การอนุรักษ์พลังงานและการประหยัดทรัพยากร

6.2  คืนประโยชน์ให้สังคม

6.2.1        มีการตอบสนองทางด้านที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม เช่นจัดนิทรรศการ สาธารณประโยชน์ต่างๆ โดยเน้นชุมชนที่โรงงานตั้งอยู่

7. ความยั่งยืน

7.1  ผู้ประกอบการประกอบกิจการอย่างมีสำนึก ไม่มีผลกระทบต่อชุมชนและสิ่งแวดล้อม

7.1.1        ผู้ประกอบการประกอบการโดยยึดหลักธรรมาภิบาล

7.2  ลดปัญหาการร้องเรียน

7.2.1        การร้องเรียนน้อยลงหรือไม่มี

7.3  ผู้ประกอบการและชุมชนอยู่ด้วยกันอย่างมีความสุข

7.3.1        ผู้ประกอบการและชุมชนร่วมกันพัฒนาอุตสาหกรรมและสังคมอย่างยั่งยืน

ที่จริงก็ไม่ได้ซับซ้อนอะไรมากนัก และต้องทำความเข้าใจภายใต้บริบท(context) ของโรงงานที่ผมต้องปรับตัวที่จะหาองค์ความรู้มาประกอบการยกตัวอย่างให้เห็นความปลอดภัยองคนทำงานและชาวบ้านที่อยู่รอบๆโรงงาน และผ่านพ้นไปได้ด้วยดีโรงงานก็มีความเข้าใขเกณฑ์ และน่าจะนำเกณฑ์ไปใช้ได้ผมดูข้อมูลจากแบบประเมิน และผมต้องตามลงไปสร้างกระบวนการเรียนรูที่โรงงานและภาคีเครือข่ายอีกและก็ได้ลงไปมาแล้วเมื่อ 9 สิงหาคม 2553 ที่ผ่านมา

สวัสดีปีใหม่ค่ะท่านอาจารย์

พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี