หัวใจอีกห้องหนึ่งของสหกิจศึกษา คือการมีอาจารย์นิเทศงานที่ดำเนินการอย่างมีประสิทธิภาพ
ศุกร์ และเสาร์หน้า 3-4 กันยายน 2553 เครือข่ายย่อย C7 สหกิจศึกษาภาคใต้ตอนบน โดยมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ที่เป็นแม่ข่าย เป็นเจ้าภาพจัดประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่อง การนิเทศงานสหกิจศึกษา โดยใช้กระบวนการจัดการความรู้เป็นเครื่องมือในการดำเนินการ เราจัดกันที่ โรงแรมพีชลากูน่า รีสอร์ท อ่าวนาง จังหวัดกระบี่ โดยมีคณาจารย์นิเทศจากสถาบันการศึกษาในเขตภาคใต้ตอนบน รวมถึงเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องในการจัดดำเนินการสหกิจศึกษาเข้าร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันประมาณ 60 คน โดยมี ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วัลลา ตันตโยทัย คณบดีสำนักวิชาพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์กรุณา รับเป็นวิทยากรให้ตลอดทั้งสองวัน ไว้เสร็จงานจะนำสิ่งที่ได้รับจากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้มาฝากกันครับ
สวัสดีค่ะคุณเอกราช
สบายดีนะคะ คงสนุกสนานกับการงานและมีความสุขกับนักศึกษานะคะ
มาชม มาเชียร์ ส่งกำลังใจ ไว้รอเป็นพี่เลี้ยงน้องใหม่ที่ม. อันดามันค่ะ ;)
สวัสดีครับ คุณปู ชีวิตบวก ๆ ครับ ทำงานกับนักศึกษา ขอบคุณที่มาทักทายเสมอ ๆ
หายไปหลายวัน ก็ขอรายงานตัวก่อนครับ
การประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่อง ตลาดนัดความรู้ การนิเทศงานสหกิจศึกษา เครือข่ายสถาบัยอุดมศึกษาภาคใต้ตอนบน ระหว่างวันที่ 3-4 กันยายน 2553 มีอะไรดี ๆ เกิดขึ้นบ้าง ขอสรุปผลการนำเนินงานและภาพกิจกรรมมาเล่าสู่กันฟังดังนี้ครับ
วันที่ 3 กันยายน 2553 (วันแรก)
ภาคเช้า
เริ่มกิจกรรมด้วยการ กล่าวเปิดงาน โดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.มารวย เมฆานวกุล รองอธิการบดีฝ่ายกิจการนักศึกษา มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ประธานเครือข่ายย่อย C7 สหกิจศึกษาภาคใต้ตอนบน จากนั้นเป็นการเสวนาเพื่อเสริมแนวคิดด้านการนิเทศงานสหกิจศึกษาในหัวข้อ “ความสำคัญของการนิเทศงานสหกิจศึกษา” โดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.มารวย เมฆานวกุล และ ผู้ทรงคุณวุฒิภายนอก คุณวุฒิไกร สุริยะไพบูลย์วัฒนา ผู้จัดการฝ่ายจ้างงานและทะเบียนประวัติ บริษัทสยามเซมเพอร์เมดจำกัด ดำเนินการเสวนา โดย อาจารย์สุขุมาล กล่ำแสงใส มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
ส่วนทีมงานวิทยากร คุณอำนวยและคุณลิขิต ประชุมเตรียมการอยู่ด้านหลังห้องประชุม
ภาคบ่าย
เริ่มกิจกรรมด้วยการทำ Before Action Review (BAR) การสำรวจความคาดหวังของผู้เข้าร่วมประชุม ทั้งนี้ ดร.ทิพย์วัลย์ สุทิน ได้สรุปความคาดหวังของผู้เข้าร่วมกิจกรรมแสดงเป็นแผนภาพ Mind Map ดังนี้
ความคาดหวังของผู้เข้าร่วมประชุม จาก Mind Map ข้างต้นสามารถสรุปได้ 8 ประเด็นหลัก ๆ ดังนี้
1.ต้องการมาเรียนรู้และแบ่งปันในเรื่องสหกิจศึกษา (Share & Learn)
2.ต้องการเข้ามา รับข้อมูลต่าง ๆ รู้ ทุกอย่างเกี่ยวกับการดำเนินงาน และมาร่วมกิจกรรมการเรียนรู้
กับกิจกรรมในวันนี้ (4 ร.)
3.ต้องการมาทั้งเป็นผู้ให้และผู้รับ (Give & Take)
4.ต้องการเข้าใจและเข้าถึงการดำเนินงานการนิเทศงานสหกิจศึกษา
5.ต้องการมาสังเกตการณ์การจัดกิจกรรมเพื่อนำไปเรียนรู้ (Observer)
6.ต้องการเข้ามาเพิ่มเครือข่ายและได้เพื่อนใหม่ที่ทำงานด้านสหกิจศึกษาด้วยกัน (Get to know)
7.ไม่คาดหวังอะไรเลย ต้องการมาพักผ่อน (No expectation)
8.ต้องการนำน้อง ๆ อาจารย์มาเรียนรู้เพื่อสร้างทีมงานด้านสหกิจศึกษาของสถาบันให้เข้มแข็ง
(Lead Team)
จากนั้นวิทยากรแบ่งกลุ่มผู้เข้าร่วมประชุมเป็นแบ่งกลุ่มย่อยเล่าเรื่องและสกัดขุมความรู้
“การนิเทศงานที่ภาคภูมิใจ” จนกระทั่งเวลา 18.30 น.
วันที่ 4 กันยายน 2553 (วันที่สอง) ภาคเช้า แผนเดิม เรียนรู้เครื่องมือชุดธารปัญญา เนื่องจากผู้เข้าร่วมประชุมมีความรู้ความเข้าใจและประสบการณ์ในการดำเนินงานสหกิจศึกษาแตกต่างกันมาก บางสถาบันไม่มีประสบการณ์ในการนิเทศงานสหกิจศึกษา จึงเห็นว่าหากจัดในลักษณะ ตลาดนัดความรู้อาจจะไม่เหมาะสมกับผู้เข้าร่วมกิจกรรมในครั้งนี้ เพราะหลักการของตลาดนัดความรู้ที่กำหนดไว้ในวัตถุประสงค์ของการจัดกิจกรรมโครงการในครั้งนี้ คือนำเอาบรรดาผู้เชี่ยวชาญ หรือ ผู้มีทักษะประสบการณ์ในด้านการนิเทศงานสหกิจศึกษามาแลกเปลี่ยนกัน วิทยากร ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วัลลา ตันตโยทัย จึงได้ขอปรับกิจกรรมใหม่ดังนี้
เดิม เมื่อจัดทำขีดความสามารถของอาจารย์นิเทศเสร็จแล้ว ก็จะนำขีดความสามารถของอาจารย์นิเทศมาทำเกณฑ์การประเมินตนเอง(Rubric) เพื่อให้แต่ละสถาบันการศึกษาได้ประเมินตนเอง
ปรับใหม่ เป็นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้การนิเทศงานสหกิจศึกษา เป็นฐานการเรียนรู้ จำนวน 3 ฐาน โดยหมุนเวียนผู้เข้าอบรมเป็น 3 กลุ่ม ตามกระบวนการนิเทศ คือ 1) กลุ่มก่อนการนิเทศ 2) กลุ่มระหว่างการนิเทศงานสหกิจศึกษาและ 3) กลุ่มหลังการนิเทศงานสหกิจศึกษา
และจัดอาจารย์นิเทศผู้ที่มีประสบการณ์จากมหาวิทยาลัยต่าง ๆ 4 มหาวิทยาลัย คือ
1) มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
2) มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตสุราษฎร์ธานี
3) วิทยาลัยตาปี และ
4) วิทยาลัยเทคโนโลยีภาคใต้
เป็นพี่เลี้ยงและให้คำปรึกษาเกี่ยวกับการดำเนินการในแต่ละกลุ่ม
แผนที่ปรับใหม่ให้เรียนรู้เป็นฐาน ได้ผลมาก ๆ
ภาคบ่าย
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วัลลา ตันตโยทัย ได้ให้แต่ละสถาบันการศึกษาได้ทดลองประเมินตนเอง โดยนำขีดความสามารถทั้ง 10 ด้าน มาพิจารณาโดยคร่าว ๆ เพราะเกณฑ์การประเมิน(Rubric) ยังไม่ได้มีการดำเนินการจัดทำเนื่องจากความแตกต่างระหว่างประสบการณ์ของผู้เข้าร่วมกิจกรรม
และลองนำคะแนนจากการประเมินตนเอง มาแสดงเป็นแผนภูมิแม่น้ำเพื่อดูสถานภาพอาจารย์นิเทศสหกิจศึกษาในแต่ละสถาบันการศึกษา
จากนั้นก็ได้จัดทำ AAR (After action review) ผลจากการทำ AAR พบว่าได้บรรลุตาม BAR ที่ได้ตั้งไว้ตั้งแต่ต้นทุกประการ และประสงค์ให้กิจกรรมนี้มีการขยายผลไปสู่การดำเนิน การพัฒนาขีดความสามารถของอาจารย์นิเทศในลักษณะ (Rubric) ออกมาอย่างชัดเจนเพื่อใช้ในการประเมินความพร้อมของอาจารย์นิเทศงานสหกิจศึกษาแต่ละสถาบัน)
นอกจากนี้ที่ประชุมได้เสนอต่อว่าควรดำเนินการจัดทำคู่มืออาจารย์นิเทศงานสหกิจศึกษา และฐานข้อมูลสหกิจ และการอบรมเพิ่มเติมแก่คณาจารย์ที่ทำหน้าที่อาจารย์นิเทศ
ขีดความสามารถอาจารย์นิเทศสหกิจสหกิจศึกษา 10 ด้าน ที่ได้สังเคราะห์จากเรื่องเล่า (Storytelling)ประกอบด้วย
1.จัดระบบอาจารย์นิเทศ
- ใช้การสุ่มนิเทศนักศึกษากรณีอาจารย์มีจำนวนจำกัด
- ส่งต่อปัญหาที่พบในการนิเทศ
- อาจารย์นิเทศควรเป็นอาจารย์ในสาขาของนักศึกษา
- การเตรียมความพร้อมก่อน ระหว่าง และหลัง
- แบ่งหน้าที่อาจารย์ตามสาขา/ตามถนัด
- การแบ่งสายการนิเทศตามพื้นที่
- นิเทศไม่เกิน 2 สถานประกอบการใน 1 วัน
- นิเทศนักศึกษามากกว่า 1 ครั้ง
- ไปนิเทศช่วงเดือนที่ 2/4
- จัดประชุมอาจารย์ก่อนออกนิเทศ
- เพิ่มทักษะของนักศึกษาตามความต้องการของสถานประกอบการ
- ใช้มีการนิเทศงานในทุก Setting ทั้งในและต่างประเทศ
- มีระบบพี่เลี้ยง Training ดูแล 3 ครั้ง
- การทำงานเป็นทีมของอาจารย์นิเทศ
- แจ้งศักยภาพของนักศึกษาให้สถานประกอบการทราบล่วงหน้า
2. การวางแผนการนิเทศ
- ดูแลความประพฤติของนักศึกษา
- พูดคุยกับนักศึกษาเกี่ยวกับปัญหา/การทำงาน
- แจ้งกำหนดการนิเทศให้นักศึกษาทราบล่วงหน้า
- เริ่มต้นพูดคุยอย่างเป็นกันเอง
- กำหนดเป้าหมายในการไปนิเทศให้ชัดเจน
- วางแผนก่อนออกนิเทศ
- ตรวจรายงานเป็นระยะและต่อเนื่อง ระดับคะแนน 50:50 (พี่เลี้ยง:อาจารย์)
- สัมภาษณ์/ให้นักศึกษาสมัครงาน
- จัดกลุ่มนักศึกษาเพื่อให้ช่วยเหลือกันระหว่างไปสหกิจศึกษา
3. ความสามารถทางวิชาการเป็นที่ยอมรับของสถานประกอบการ
- สามารถเป็นที่ปรึกษาเรื่องวิชาการให้กับสถานประกอบการได้ด้วย
4. ทักษะการประสานงาน
- การประสานงานและสร้างความเข้าใจให้ชัดเจนกับงานของนักศึกษา
- ติดต่อพนักงานที่ปรึกษาในสัปดาแรกของสหกิจ -
- ประสานงาน 3 ฝ่าย
- มีผู้ประสานงานสหกิจศึกษาของหลักสูตร
5. มีสมรรถนะในการให้คำปรึกษา
- มีทักษะการให้คำปรึกษาแก่นักศึกษา
- แต่งกาย/บุคลิกภาพเป็นที่น่าเชื่อถือ
- อาจารย์เป็นคนช่างสังเกตสภาพแวดล้อมในการทำงาน
- การแก้ปัญหาเฉพาะหน้า
- การมีทักษะเจรจาต่อรอง
- การให้คำปรึกษาแก่นักศึกษาโดยชี้ให้เห็นประโยชน์ของลักษณะงานทุกระดับ
- หาทางให้นักศึกษามีความมั่นใจในตัวเอง
6. มีความสามารถในการสนับสนุนให้กำลังในในการเผชิญกับปัญหา และความยากลำบาก (AQ : Adversary Quotient)
- มีสมรรถนะในการช่วยให้นักศึกษาสามารถปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมใหม่
7. ทักษะในการค้นหาปัญหาและแก้ปัญหาได้ทันท่วงที
- นัดพบปะนักศึกษานอกสถานประกอบการเพิ่มเติม
- การหาทางออกหลายๆ ทางในการแก้ปัญหา
- แก้ปัญหาทันทีที่เกิด ไม่รอให้ปัญหาเกิดการลุกลาม
8. ทักษะการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล (Interpersonal Skill)
- ทำความเข้าใจกับพี่เลี้ยงสถานประกอบการ แก้ปัญหาร่วมกัน และกระตุ้นให้นักศึกษามีความกล้าในการแสดงออก
- สร้างสัมพันธภาพที่ดีกับหน่วยงานอย่างต่อเนื่อง
- สร้างระบบความสัมพันธ์ระหว่างสถานประกอบการกับอาจารย์นิเทศ
- มีการมอบของที่ระลึก ของฝาก และของรางวัลเพื่อแสดงการยกย่อง
9. ตระหนักและไวต่อความเสี่ยงด้านความปลอดภัยของนักศึกษา
- ดึงนักศึกษาออกจากความไม่ปลอดภัย
10. ความสามารถในการใช้ช่องทางที่หลากหลายในการติดต่อสื่อสารกับนักศึกษา (IT)
- มีช่องทางให้นักศึกษาติดต่อได้ตลอดเวลา
- ดูแลนักศึกษาอย่างต่อเนื่อง/ไปเยี่ยม/โทรศัพท์ /E-mail
- หากนักศึกษามีปัญหาสถานประกอบการจะโทรแจ้งอาจารย์ทันที
หวังว่า ท่านอาจารย์นิเทศงานสหกิจศึกษาพอจะได้ไอเดียไปปรับใช้ได้น่ะครับ ..