วันนี้เป็นโอกาสดีอีกครั้งที่เราได้มาที่สุพรรณบุรีเพื่อที่มาที่มูลนิธิขวัญข้าวโดยมีอาจารย์เดชาเป็นผู้ดำเนินการอุทิศทุกอย่างเพื่อประโยชน์ของชาวนา เริ่มจากมีโรงเรือนชาวนาโดยนำชาวนามาเข้าอบรมเป็นรุ่นไปและมีแผนการเรียนรู้เป็นระบบให้ศึกษาด้วยตนเองโดยไม่จำกัดวัยและการศึกษา แผนการศึกษาแบ่งออกเป็น 3 แผนด้วยกันคือ ชั้นประถมจะศึกษาเกี่ยวกับแมลง ชั้นมัธยมจะศึกษาเกี่ยวกับดิน และปริญญาตรีจะศึกษาการคัดเลือกพันธุ์ข้าว โดยนักเรียนต้องลงมือปฏิบัติเองทั้งหมดเลย และจะสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริง โดยท่านได้แนวคิดนี้มาจาก FAO แต่เขาจะมีแค่ศึกษาด้านแมลงเพียงอย่างเดียว ท่านได้มาปรับปรุงให้ครบวงจรและใช้ระบบ KM ( Knowledge management ) เขามาช่วยจัดการความคิด ให้เกษตรกรสามารถช่วยตนเองได้ และอยู่ได้ด้วยตนองโดยใช้ภูมิปัญญาที่มีอยู่มาปรับใช้ให้เกิดประโยชน์มากที่สุดในพื้นที่ของตน ใช้การควบคุมกันเองของแมลงในธรรมชาติโดยอาศัยระบบนิเวศน์ที่มีอยู่และ ถ้าจำเป็นก็ใช้สมุนไพรพื้นบ้านเช่นสะเดาในการควบคุมแมลงศัตรูพืช และบำรุงดินโดยใช้ฟางข้าวเองและหมักด้วยจุลินทรีย์จากธรรมชาติ และคัดเลือกพันธุ์ใช้เองได้โดยไม่ต้องซื้อจากโรงสีเพื่อให้ได้เมล็ดพันธุ์คุณภาพตรงตามพันธุ์ปนเปื้อนน้อยสุด ท่านอาจารย์พยามทำทุกอย่างเพื่อให้เกษตรกรมีสิ่งดีที่สุด แต่ความพยายามของท่านก็ไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร นักเรียนที่มาเรียนกับท่านไม่ได้นำไปใช้ทุกคนมีบางคนเท่านั้นทั้งที่ทราบว่าดี ลดต้นทุนการผลิตได้และมีรายได้เพิ่มแต่ความฝังใจที่มีอยู่เนื่องจากแรงจูงใจจากภายนอกที่ต้องใช้ปุ๋ย ยาต่างๆฝังแน่นเกินที่จะเอาออกได้ทั้งการโฆษณาชวนเชื่อต่างๆ สิ่งล่อใจ และความสบายที่จะได้รับไม่ต้องออกแรงมาก รวมทั้งสินเชื่อต่างนั่นเป็นสิ่งหลอกล่อให้ฝังอยู่ลึกยากที่จะลบออกได้ นั่นเป็นปัญหาใหญ่ที่ท่านอาจารย์พบอยู่ สิ่งเหล่านี้เกี่ยวเนื่องกับการบริหารประเทศ และผลประโยชน์ของผู้มีอำนาจด้วย จึงเป็นเรื่องยากที่จะต่อสู้ตามความฝันของท่านอาจารย์อย่างมาก ทั้งที่สมเด็จพระเทพฯท่านก็ได้เสด็จมาที่นี่และได้เรียนรู้เรื่องการคัดพันธุ์ข้าวด้วยและทางท่านอาจารย์ก็ได้ขยายต่อเป็นพันธุ์ชื่อปทุมเทพด้วยและมีปลูกมากเช่นกันขณะนี้
จากการที่ได้มาฟังท่านในวันนี้ได้ความรู้อย่างมากที่จะนำไปใช้ประโยชน์ได้ในส่วนของงานที่ได้ทำอยู่ และนึกอยู่ว่าทำไมประเทศเราไม่มีผู้บริหารแบบที่เห็นความสำคัญจริงของเกษตรกรเราไปเป็นบ้างประเทศเราจะได้ไม่สูญเสียทรัพยากรมากนัก และไม่ต้องพึ่งพากับต่างชาติให้เขาหันมาเห็นความสำคัญของภูมิปัญญาของเราและสร้างมูลค่าในสิ่งที่เรามีอยู่ให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้เราจะได้มีช่วยดึงประเทศเพื่อนบ้านให้มาเอาอย่างและเราก็จะได้เป็นมหาอำนาจทางด้านการเกษตรกันบ้างแทนที่จะไล่ตามเขาอย่างเช่นในทุกวันนี้ ลำพังเกษตรกรเองไม่ใชเรื่องใหญ่ถ้าผู้นำดีก็จะพาประเทศไปได้เองด้วยพลังของเราที่มีอยู่กันได้ หวังอย่างยิ่งว่าวันหนึ่งเราจะได้มีโอกาสได้เก็บรักษาของดีๆที่เรามีอยู่ให้ลูกหลานในอนาคตได้ไม่ใช่เหลือแต่พื้นดินแห้งแล้งไร้ค่าหรือมีค่ามากจนไม่อยากเก็บไว้ต่อต้องรีบขายเราจะเอาแบบไหนกัน??????