สรุปปาฐกถาพิเศษ
“สันติวิธี: วิถีแห่งการปฏิบัติเพื่อขจัดความขัดแย้งในสังคมไทย”
โดย ศาสตราจารย์ นายแพทย์วันชัย วัฒนศัพท์
วันศุกร์ที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2553
ณ ห้องราชเทวี โรงแรมเอเชีย พญาไท กรุงเทพฯ
************
1.สันติวิธีคืออะไร
- หมายถึงการไม่ใช้ความรุนแรง การไม่ด่า การเจรจา การขอโทษ และการให้อภัย
2. วิถีแห่งการปฏิบัติ
- ทักษะเกี่ยวกับสันติในชีวิตประจำวัน นั่นคือต้องมีสันติวัฒนธรรม ที่ได้รับการอบรมกันมายาวนาน แต่สังคมไทยมีการปลูกฝังให้มีการใช้ความรุนแรงในการแก้ปัญหาจนกลายป็นนิสัย และกลายเป็นพฤติกรรมทางสังคมที่ไม่ดี
- โดยหลักการนั้น คนกล้าหาญจะใช้สันติวิธี ส่วนคนขี้ขลาดจะใช้ความรุนแรง
- เพื่อขจัดความขัดแย้งเราต้องเข้าใจว่า ความขัดแย้งคืออะไร ความขัดแย้งคือเรื่องปกติที่คนมีชีวิตตั้งแต่สองคนขึ้นไปต้องมีความขัดแย้ง เพราะฉะนั้นความขัดแย้งเป็นเรื่องธรรมดา หรือแม้แต่คนเพียงคนเดียวก็ยังมีความขัดแย้งภายในตน
เพราะฉะนั้นเมิ่อเกิดภาวะวิกฤติ หรือความขัดแย้งทางสังคมเราก็จะมี 2 วิธีการในการระงับความขัดแย้ง นั่นคือ
1. Conflict Management การบริหารจัดการความขัดแย้ง
2. Conflict Transformation กระบวนการปรับเปลี่ยนความขัดแย้งเป็นสันติ
ความขัดแย้งถ้าอยู่ในจุดที่พอดีก็จะเกิดการพัฒนา แต่ถ้ามันเลยเถิด มันก็จะนำไปสู่ความสูญเสีย เพราะว่าลักษณะโดยธรรมชาติของมนุษย์ เมื่อไม่สามารถหาทางออกให้กับปัญหาได้มนุษย์ก็จะใช้ความรุนแรง
ปัญหาเกี่ยวกับความขัดแย้ง
1. ความขัดแย้งคือความทุกข์
1.1.ความขัดแย้งในสังคม มีความขัดแย้งเกิดขึ้นมากมาย ทั้งในบ้าน ในโรงเรียน ในมหาวิทยาลัย และในที่ทำงาน
1.2.ความขัดแย้งในการพัฒนา
-ให้ประชาสังคมพัฒนาในการหาทางออกจากความขัดแย้ง โดยใช้ Derivative Democracy หรือการมีส่วนร่วมในระบบประชาธิปไตยแบบมีวิจารณญาณ
- ควรจะมีการเขียนรัฐธรรมนูญหมวดหนึ่ง คือ หมวดที่ว่าด้วยความสมานฉันท์
2.ทางออกจากปัญหาความขัดแย้ง
- สำคัญที่สุด คือการสร้างการป้องกัน ซึ่งในการดำเนินการ จะต้องมี Participatory Development หรือการพัฒนาแบบมีส่วนร่วม เป็นกระบวนการที่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต้องมีส่วนร่วมในการพัฒนา และมีการทำประชาวิจารณ์ (Public Hearing)
กฏกติกาของโรเบิร์ต (Robret’s Rule of Order)
ปัญหาของการใช้เสียงข้างมาก
- เร็วแต่ไม่ยั่งยืน ไม่เกิดความพึงพอใจ
- เครื่องมือประชาธิปไตย (รัฐธรรมนูญ) ไม่ใช่สิ่งที่ดีที่สุดในการพัฒนาสังคม
- สวิสเซอร์แลนด์ใช้เวลาร่างรัฐธรรมนูญ 28 ปี แต่ใช้เวลาประชาวิจารณ์ 3 ปี
-รัฐธรรมนูญเป็นเครื่องมือสร้างความแตกแยกมากกว่าความสมานฉันท์
- Debate เป็นวัฒนธรรมตะวันตก ส่วน Dialogue เป็นวัฒนธรรมตะวันออก
Social Emotion Learning
- เราช่วยกันค้นหาสาเหตุของปัญหา
- เราเข้าไปแก้ปัญหาไม่ใช่ไปชี้หน้าเอาเรื่องคน
- ตั้งใจรับฟังกันและกัน
- การเอาใจเขามาใส่ใจเรา
- ฟังอย่างตั้งใจ และขอโทษอย่างจริงใจ
ในกระบวนการแก้ปัญหาควาขัดแย้ง “ถ้าเราทำอะไรอย่างที่เราเคยทำกันมา เราคงได้แต่สิ่งที่เราเคยได้รับมาแล้วเท่านั้น”
