เกษตรอินทรีย์

น้ำสกัดจากมูลสุกร

อุปกรณ์

  1. มูลสุกรแห้ง  1  กก.
  2. ถังหมัก
  3. ถุงตาข่ายหรือมุ้งเขียว
  4. น้ำสะอาด   10   ลิตร

วิธีการทำ

  1. มูลสุกรบรรจุในถุงไนลอน(มุ้งเขียว)  มัดปากให้แน่น
  2. แช่ในน้ำอัตราส่วนมูลสุกร  1  กิโลกรัมต่อน้ำ  10  ลิตร  ปิดฝาถังหมักให้สนิท หมักไว้  24  ชั่วโมง
  3. ครบ 24  ชั่วโมง ยกถุงบรรจุมูลสุกรออกจากถัง นำน้ำสกัดส่วนใสที่ได้มาเจือจางกับน้ำ เพื่อใช้เป็นปุ๋ยรดทางดินหรือฉีดพ่นทางใบ ส่วนกากมูลสุกรสามารถนำไปเป็นปุ๋ยทางดิน

ข้อจำกัดการใช้น้ำสกัดมูลสุกร

  1. การฉีดพ่นทางใบ ไม่ควรให้มากเกินไป  ควรใช้ในอัตราที่เหมาะสมหรือตามคำแนะนำ หากพืชได้รับปุ๋ยที่มีความเข้มข้นสูงหรือในปริมาณที่มากเกินไปอาจทำให้ใบพืชเหลือง
  2. ไม่ควรใช้ร่วมกับการให้ธาตุอาหารเสริมชนิดอื่น เนื่องจากพืชจะได้รับธาตุอาหารมากเกินไป         

การใช้ประโยชน์

 การใช้ประโยชน์ในนาข้าว

1.1          การหมักตอซังโดยไม่ต้องเผา  ประโยชน์  คืนธาตุอาหารในตอซังให้กับดิน  ทำให้ดินมีอินทรีย์ธาตุอาหารเพิ่มขึ้น  ดินโปร่ง  รากข้าวแผ่กระจายในดินได้ดีขึ้น ต้นข้าวแข็งแรง  อีกทั้งเมล็ดข้าวดีด   ข้าวปน และหญ้าที่ตกหล่นในแปลงนาจะถูกย่อยสลายไปด้วยการหมัก  ทำได้ทันทีหลังเก็บเกี่ยวข้าว โดยไม่ต้องนำฟางข้าวออกและไม่ต้องเผาตอซัง

            ปฏิบัติดังนี้

-          หว่านมูลสัตว์แห้ง  เช่น  มูลสุกร  มูลโค อัตรา  250  กก.ต่อ ไร่ให้ทั่วแปลง

-          ใช้ปุ๋ยอินทรีย์น้ำ  (หมักจากผัก ผลไม้ หรือสัตว์)  จำนวน  5  ลิตรต่อไร่ผสมน้ำ  100  ลิตร  จากนั้นเทน้ำหมักไปกับน้ำที่ปล่อยเข้านาหรือสาดให้ทั่วแปลงนาแล้วใช้รถย้ำฟางให้จมดินหรือปล่อยให้น้ำท่วมฟางข้าวให้ย่อยสลายประมาณ  15  วันค่อยทำเทือกเพื่อเตรียมหว่านหรือปักดำ

1.2    ใช้น้ำสกัดมูลสุกรแช่เมล็ดพันธ์ข้าว  ประโยชน์ ช่วยให้เมล็ดข้าวมีธาตุอาหารสะสมในเมล็ดมากขึ้น ต้นและรากอ่อนเจริญได้เร็ว

ปฏิบัติดังนี้

                วิธีที่ 1  นำน้ำสกัดมูลสุกร  1  ลิตรผสมน้ำ  20   ลิตร  แช่เมล็ดพันธุ์ข้าวที่บรรจุในกระสอบเป็นเวลา  8- 12  ชั่วโมง   นำข้าวขึ้นจากน้ำแล้วใช้น้ำสกัดที่เหลือราดลงบนกระสอบข้าวประมาณ
 4-5 ชั่วโมงต่อครั้งหรือเมื่อข้าวแห้งจนเมล็ดข้าวงอกพร้อมที่จะปลูก

                วิธีที่  2  หากข้าวมีปริมาณมาก ให้แช่ข้าวในน้ำตามปกติ             แต่เมื่อนำข้าวขึ้นจากน้ำแล้วให้ใช้น้ำสกัดมูลสุกร  1  ลิตรผสมน้ำ  20  ลิตร ราดลงบนกระสอบข้าวประมาณ 4-5 ชั่วโมงต่อครั้งหรือเมื่อข้าวแห้งจนเมล็ดข้าวงอกพร้อมที่จะปลูก

1.3   ใช้น้ำสกัดมูลสุกรฉีดพ่นทางใบ  ประโยชน์   ช่วยทำให้พืชได้รับธาตุอาหารหลัก  ธาตุอาหารรองและจุลธาตุอาหารเร็วขึ้น  ช่วยทำให้ข้าวมีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว  ใบเขียว  ใบตั้งทำให้พืชมีการสังเคราะห์แสงได้อย่างเต็มที่ อีกทั้งแมลงศัตรูพืชขาดแหล่งอาศัย ข้าวมีความแข็งแรง  ต้านทานต่อโรคและแมลงศัตรูพืช  เก็บเกี่ยวได้เร็วขึ้น  เมล็ดข้าวเต่ง  ได้ผลผลิตมากขึ้น

1.4     ใช้น้ำสกัดมูลสุกรรดให้พืชทางดิน ประโยชน์  ช่วยทำให้พืชได้รับธาตุอาหารหลัก  ธาตุอาหารรองและจุลธาตุผ่านทางรากได้เร็วขึ้น เป็นการให้ปุ๋ยที่ประหยัดค่าใช้จ่าย และให้ผลเร็ว 

ตาราง   :   การให้น้ำสกัดมูลสุกรในนาข้าว

ช่วงอายุข้าว

การใช้

15   วัน

-   ฉีดน้ำสกัดมูลสุกรทางใบ  โดยใช้ น้ำสกัดมูลสุกร 1  ลิตร  เติมน้ำ  20   ลิตร พร้อม

     สารจับใบ  3-5  ซีซี  ฉีดพ่นช่วงเช้าหรือเย็น อัตรา  40  ลิตร ต่อไร่

30   วัน

-   ฉีดน้ำสกัดมูลสุกรทางใบ  โดยใช้ น้ำสกัดมูลสุกร 1  ลิตร  เติมน้ำ  20   ลิตร พร้อม

     สารจับใบ  3-5  ซีซี  ฉีดพ่นช่วงเช้าหรือเย็น อัตรา  40  ลิตร ต่อไร่

-    ให้น้ำสกัดมูลสุกรทางดิน  อัตรา  100  ลิตรต่อไร่

45  วัน

-   ฉีดน้ำสกัดมูลสุกรทางใบ  โดยใช้ น้ำสกัดมูลสุกร 2  ลิตร  เติมน้ำ  20   ลิตร พร้อม

     สารจับใบ  3-5  ซีซี  ฉีดพ่นช่วงเช้าหรือเย็น อัตรา  40  ลิตร ต่อไร่

60   วัน

-   ฉีดน้ำสกัดมูลสุกรทางใบ  โดยใช้ น้ำสกัดมูลสุกร 2  ลิตร  เติมน้ำ  20   ลิตร พร้อม

     สารจับใบ  3-5  ซีซี  ฉีดพ่นช่วงเช้าหรือเย็น อัตรา  40  ลิตร ต่อไร่

-    ให้น้ำสกัดมูลสุกรทางดิน  อัตรา  100  ลิตรต่อไร่

75  วัน

-   ฉีดน้ำสกัดมูลสุกรทางใบ  โดยใช้ น้ำสกัดมูลสุกร 2  ลิตร  เติมน้ำ  20   ลิตร พร้อม

     สารจับใบ  3-5  ซีซี  ฉีดพ่นช่วงเช้าหรือเย็น อัตรา  40  ลิตร ต่อไร่

-    กรณีที่ข้าวออกรวงไม่สม่ำเสมอให้ฉีดน้ำสกัดมูลสุกรทางใบบริเวณข้าวเจริญเติบโตช้า

การใช้ประโยชน์ในแปลงพืชผัก

2.1  ใช้มูลสุกรหมัก หรือกากตะกอนมูลสุกร  เนื่องจากผักเป็นพืชอายุสั้น  จึงควรใช้มูลสัตว์ที่ผ่านการย่อยสลายมาแล้ว ซึ่งจะมีธาตุอาหารที่พืชสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ทันทีและยังมีธาตุไนโตรเจนอยู่สูงเหมาะสำหรับพืชที่ต้องการทางใบ หรือลำต้นอวบใหญ่

                วิธีการใช้     ให้ใส่ ปุ๋ยมูลสุกรประมาณ 0.5- 1 กก.  ต่อพื้นที่  1  ตารางวา จากนั้นพรวนดินเพื่อเตรียมปลูกต่อไป

                2.2     ใช้น้ำสกัดมูลสุกรแช่เมล็ดพันธุ์ก่อนปลูก   ทำให้เล็ดผักงอกเร็วและเจริญตั้งตัวได้เร็วกว่าเมล็ดที่ไม่ได้แช่

                วิธีการใช้  นำน้ำสกัดจากมูลสุกร  1  ลิตรผสมน้ำ  20   ลิตร  แล้วนำเมล็ดพันธุ์พืชที่จะปลูก แช่ประมาณ 6-12  ชั่วโมง  ก่อนหว่าน หรืออาจผึ่งลมให้แห้งก่อนปลูก            

                 2.3     ใช้น้ำสกัดมูลสุกรฉีดพ่นทางใบ  ประโยชน์   ทำให้พืชได้รับธาตุอาหารต่าง ๆ เพิ่มมากขึ้น  พืชจะมีสีเขียวเข็ม  ใบมีขนาดใหญ่ หนาและยาวขึ้น กาบใบหรือก้านใบแข็งมีลักษณะตั้งขึ้น พืชมีน้ำหนักใบและลำต้นดีขึ้น

                วิธีการใช้    ใช้น้ำสกัดมูลสุกร  1  ลิตร  ผสมน้ำน้ำ 10- 20  ลิตร พร้อมสารจับใบ 3-5  ซีซี  ฉีดพ่นช่วงเวลาเช้าหรือเย็น  สัปดาห์ละครั้ง  ไม่ควรเติมกากน้ำตาลเพราะจะทำให้เกิดเชื้อรา

                2.4     ใช้กากตะกอนมูลสุกรโรยบางๆ   ทางดินหลังจากพืชโตแล้วก่อนเก็บเกี่ยวจะทำให้พืชเก็บเกี่ยวได้เร็วขึ้นหรือหลังเก็บเกี่ยวจะทำให้การเก็บเกี่ยวในครั้งต่อไปเร็วขึ้น ออกไปได้อีกและยืดอายุการเก็บเกี่ยว

                2.5     ใช้น้ำสกัดมูลสุกรรดให้พืชทางดิน   ก่อนหว่านเมล็ดหรือในช่วงที่เร่งการเจริญเติบโตทาง
ลำต้นละใบ  โดยใช้น้ำสกัดมูลสุกร  1  ลิตร  ผสมน้ำ  10  ลิตร  รดทางดิน

หมายเหตุ

        น้ำสกัดมูลสุกรส่วนใสสามารถหมักเก็บไว้ได้นาน  ซึ่งจะทำให้น้ำสกัดยิ่งใสขึ้น มีธาตุอาหารในรูปที่พืชสามารถใช้ประโยชน์ได้ในปริมาณที่มากขึ้นและยังช่วยลดกลิ่นลงได้        การทำน้ำสกัดมูลสุกรจะทำให้ประหยัดกว่าการใช้มูลสุกรเป็นปุ๋ยทางดิน  เนื่องจากมูลสุกร  1  กก. หมักน้ำ  10  ลิตร  จะได้น้ำสกัด  8  ลิตรและเจือจางต่อจะได้ 80 – 160   ลิตร

เรียบเรียงโดย....  

                        นายขัญติภาณ   ศรีใส        นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำนาญการ
                                   สำนักงานเกษตรอำเภอแวงใหญ่   จังหวัดขอนแก่น
                                    โทร. 089 574 9285
ที่มา:  การใช้ประโยชน์จากมูลสัตว์และน้ำเสียจากฟาร์มเลี้ยงสัตว์เป็นปุ๋ยอินทรีย์แบบต่างๆ สำหรับพืชเศรษฐกิจ  สถาบันสุวรรณวาจกกสิกิจฯ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์  กำแพงแสน นครปฐม