การเกษตร การผลิต
ข้าพเจ้าได้เรียนเรื่องการวิเคราะห์ระบบการผลิตทางการเกษตรจากท่านอาจารย์ ปราโมทย์ สฤษดิ์นิรันดร์ ท่านเป็นอาจารย์ที่ภาควิชาพืชสวน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์                                                                 
ความหมายของการเกษตรนั้นกว้างมากนั่นหมายรวมทั้งการปลูกพืช เลี้ยงสัตว์ การประมง การตลาด การเศรษฐกิจ การจัดการสภาพแวดล้อมให้เหมาะสม และเป็นองค์รวมของอตสาหกรรม และสามารถใช้ได้ทั้งเป็นอาหารและเป็นอาวธถ้าทำให้เป็นพิษ ซึ่งการผลิตโดยรวมแล้วถ้าสามารถทำให้ระการผลิตการเกษตร ระบบการตลาด ระบบสังคม และระบบสิ่งแวดล้อมให้สมดุลเสมอกันได้จะเป็นประโยชน์ต่อโลกนี้อย่างมาก แต่ความเป็นจริงแล้วความสมดุลดังกล่าวคาบเกี่ยวกันน้อยมาก ดังนั้นแนวคิดที่จะทำให้เกิดการพัฒนาไปในแนวทางนั้นได้ก็ต้องมีการวางแผน โดยมีวัตถุประสงค์ที่ชัดเจน และดำเนินการไปตามเป้าหมายนั้น ดังเช่นที่มหาวิทยาลัยได้มีโครงการหมู่บ้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และก็ได้สร้างเขือข่ายการดำเนินการออกไปตามจังหวัดต่างๆแล้วแต่ความเหมาะสมของพื้นที่จังหวัดนั้น เช่น หมู่บ้านผลิตหน่อไม้ฝรั่งและข้าวโพดอ่อนเพื่อการส่งออกตามมาตรฐานสากลที่อำเภอกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม และหมู่บ้านผักและผลไม้อินทรีย์และปลอดสารพิษเพื่อสิ่งแวดล้อมที่ดีที่อำเภอบ้านคา จังหวัดราชบุรี เป็นต้น
ถ้าจะกล่าวถึงพืชที่มีความเป็นส่วนหนึ่งของการเกษตรนั้นการปลูกพืชโดยมีระบบการปลูกที่เหมาะสมจะก่อให้เกิดประโยชน์หลายประการคือ เพิ่มผลผลิต และรายได้ให้เกษตรกร ลดความเสียหาย จากความแปรปรวนที่อาจเกิดขึ้น เกิดความอุดมสมบูรณ์ของดินเพิ่มขึ้น ป้องการการชะล้างพังทลายของดิน ลดปริมาณศัตรูพืช ควบคุมการระบาดของโรคและแมลง และลดการสะสมสารพิษของพืชบางชนิดในดิน ระบบการปลูกพืช จะต้องกำหนดตามความเหมาะสมของพื้นที่ ด้วยเทคนิคการปลูกและการจัดการพืชในระบบการปลูก โดยการปลูกพืชมากครั้งในพื้นที่ ในเวลาที่กำหนด ให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมและทรัพยากรที่มีอยู่ ซึ่งรูปแบบและปฏิสัมพันธ์กับทรัพยากรของฟาร์มนั้นขึ้นกับกิจการอื่นๆ รวมทั้งเทคโนโลยีที่มีอยู่ โดยเกษตรกรจะเป็นผู้เลือกพืชและวิธีการต่างๆที่ปลูกที่จะถูกใช้อย่างต่อเนื่องในแปลงปลูก ภายใต้สภาพแวดล้อม เศรษฐกิจ และสังคม นั้นๆ ซึ่งเทคนิคการปลูกพืชที่ปฏิบัติในแปลงที่เป็นลำดับต่อเนื่องจะถูกกำหนดตามสภาวะแวดล้อม เศรษฐกิจ และสังคมของเกษตรกร ซึ่งระบบการปลูกพืชมีด้วยกัน 6 แบบด้วยกันคือ ปลูกพืชชนิดเดียวติดต่อซ้ำๆกันบนพื้นที่ การปลูกพืชแบบปราณีต การปลูกพืชตามลำดับ ตามฤดูกาล และภูมิอากาศ การปลูกพืชหลายพืชพร้อมๆกัน  ปลูกพืชหลายชนิดบนพื้นที่เดียวกัน และการปลูกพืชหลายชนิดบนพื้นที่เดียวกันแต่เหลื่อมเวลากัน
แต่ในปัจจุบันการปลูกพืชจะเป็นการปลูกพืชที่เป็นพืชชนิดเดียวมากกว่า และใช้การเกษตรสมัยใหม่ คือการใช้สารเคมี และใช้เทคโนโลยีแผนใหม่ในการทำการเกษตร ซึ่งต้องใช้ต้นทุนสูง เพื่อต้องการผลผลิตเพิ่มขึ้นและ เนื่องจากการเพิ่มของประชากรที่สูงขึ้น และชีวิตที่ดีของเกษตรกร แต่ก่อให้เกิดปัญหาความเสื่อมโทรมของสภาพแวดล้อม และชีวิตของเกษตรกรก็ไม่ได้ดีขึ้น ดังนั้นแนวคิดของการเกษตรยั่งยืน การเกษตรยั่งยืนนี้เป็นแนวทางการใช้วิชาการเกษตรที่สามารถจัดการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ให้เกิดการผลิตทางการเกษตรที่เป็นไปในลักษณะที่ยั่งยืน ใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมไม่ทำลายสภาพแวดล้อม ก่อให้เกิดผลดีทางด้านเศรษฐกิจ และการยอมรับทางสังคม แนวทางการพัฒนาเกษตรยั่งยืนมีหลายแนวทางด้วยกันคือ การเกษตรแบบผสมผสาน การเกษตรแบบไร่นาสวนผสม การเกษตรทฤษฎีใหม่ วนเกษตร พุทธเกษตร เกษตรธรรมชาติ และเกษตรอินทรีย์ หลักของการพัฒนาเกษตรยั่งยืนเพื่อสนองความต้องการของคนในปัจจบัน โดยที่ต้องไม่กระทบต่อความต้องการของคนรุ่นอนาคต
การใช้การเกษตรทฤษฎีใหม่เป็นแนวทางดำรัสของในหลวงท่าน หลักการคือการแบ่งใช้พื้นที่ที่มีอยู่ให้เป็นสามารถทำการเกษตรหลายอย่างรวมๆกันเพื่อประโยชน์ของเกษตรกรที่จะสามารถพึ่งตนเองได้ให้พอมีพอกิน และสามารถก้าวไปสู่ขั้นตอนต่อไปคือการรวมกลุ่มกันเป็นสหกรณ์ การผลิต การตลาด เพื่อความเป็นอยู่ สวัสดิการ การศึกษา สังคม และศาสนาที่ดีขึ้น และจะนำมาซึ่งขั้นตอนต่อไปในการร่วมมือกับแหล่งเงินทุน แหล่งพลังงานทำให้พอมีเหลือใช้ พัฒนาประเทศต่อไป
สำหรับงานการวิจัยในระบบการผลิตพืชนั้น ควรจะมีการวิเคราะห็บริบทโจย์ โดยการวินิจฉัยเบื้องต้นเพื่อการวิจัยและพัฒนาการเกษตร ซึ่งเป็นวิธีการศึกษาเชิงระบบ ศึกษาพลวัตของการเปลี่ยนแปลง สหวิทยาการ และที่สำคัญคือให้เกษตรการมีบทบาทร่วม ด้งนั้นหัวข้อของงานวิจัยควรจะมาจากเกษตรกรในชุมชนนั้นๆเพื่อเกษตรกรจะได้ใช้งานวิจัยได้อย่างเต็มที่และมีประโยชน์โดยรวมกับชุมชนจริง ขั้นตอนต่อไปจะต้องมีการศึกษาความแตกต่างของเกษตรกร และระบบการผลิต การจำแนกประเภทของเกษตรกร ตามแนวความคิด และวิธีการ และศึกษากลไกระบบการผลิต และการวินิจฉัยความสัมพันธ์ของกลไกในระบบการผลิต
ปัจจุบันมีการพัฒนาการใช้เทคโนยีการเกษตรเข้ามาช่วยการผลิตอีกมาก และสามารถส่งข่าวสารถึงกันได้ง่ายเพื่อช่วยให้การผลิตมีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยมีการพัฒนาการผลิตในสภาพแปลงปิด การปลูกโดยไม่ใช้ดิน การใช้เทคโนโลยีด้านสมองกลในการเกษตร ในการดูแลแปลงและการเก็บเกี่ยวผลผลิต ซึ่งจะสามารถช่วยดัดแปลงให้มีการปลูกพืชในพื้นที่อยู่อาศัยให้มากขึ้น เพื่อจะช่วยลดมลภาวะในเขตเมือง ลดการปล่อยความร้อนจากตึก ลดความรุนแรงของการไหลของน้ำจากหลังคาตึก ซึ่งก็จะช่วยลดปัญหาโลกร้อนได้
นอกจากนี้ท่านอาจารย์ยังได้พาคณะเราไปเยี่ยมชมหมู่บ้านต้นแบบที่ท่านอาจารย์ได้เป็นศูนย์กลางในการนำทำการวิจัยในการที่จะช่วยให้เกษตรกรสามารถช่วยเหลือตนเองในการที่จะผลิตหน่อไม้ฝรั้งและข้างโพดอ่อนส่งโรงงาน และเพื่อการส่งออกได้ตามมาตรฐานได้เป็นผลสำเร็จถึงแม้จะต้องใช้เวลานานแค่ไหน และต้องต่อสู้กับอุปสรรคในหลายๆด้าน แต่อาจารย์ก็สามารถทำได้และก่อให้เกิดผลที่ดีระยะยาวต่อชุมชนนั้น และก็จะเป็นชุมชนที่จะขยายเครือข่ายต่อๆไปได้อีกในอนาคต ซึ่งนับว่าเป็นความสำเร็จที่นำมาซึ่งความสุขของชุมชน และท่านอาจารย์เอง และต่อประเทศอย่างมากด้วย
จากความรู้ที่ข้าพเจ้าได้รับจากท่านอาจารย์ในครั้งนี้จะ ข้าพเจ้าเห็นว่าท่านอาจารย์จะมีการนำเอาความรู้ของท่านมาทำประโยชน์ต่อสังคมอย่างมาโดยใช้หลักปัญหาที่เป็นอยู่ และความจริงที่เกิดจากชุมนุมมาเป็นปัญหาของตนเอง และพยามช่วยเหลือในทุกๆด้านเพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อชมชนเพราะท่านเข้าถึงจริง ศึกเป็นขั้นตอน และวางแผนอย่างเป็นระบบ และดำเนินตามแผนนั้นโดยให้คนในชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมจริง ทำจริง จนเกิดประโยชน์อย่างมากต่อชุมชน และประเทศเรา ตรงนี้เป็นตัวอย่างที่เราผู้เป็นส่วนหนึ่งของประเทศควรจะต้องระลึกอยู่เสมอเช่นกันว่าสิ่งที่เราทำอยู่สามารถช่วยเหลือใครได้บ้าง เป็นประโยชน์แค่ไหน นำไปใช้จริงได้แค่ไหน เราพยายามพอหรือยังที่จะก่อให้เกิดผลดีต่อชุมชนที่เราอยู่ หรือบุคคลรอบข้าง จนถึงประเทศของเรา นั่นคือเราจะทำอะไรควรจะต้องมีโจทย์ และหาวิธีการตอบคำถามของโจทย์นั้นให้ดีที่สุดเป็นประโยชน์ที่สดด้วย ข้าพเจ้าได้รับความรู้อย่างมากในแนวคิดอีกหลายอย่างในการพัฒนางานของตนที่ทำอยู่ให้เกิดผลดีต่อเกษตรกร ทั้งความเป็นอยู่และสภาพแวดล้อมที่ดี ด้วยความหวังที่จะปรับปรุงพันธุ์ที่เหมาะสมให้กับเกษตรกรเพื่อจะได้ลดต้นทุนการผลิตเพื่อได้มาซึ่งรายได้และชีวิตที่ขึ้น