ขั้นตอนการผลิตสื่อนวัตกรรม บทเรียนสำเร็จรูป ชุด เรียนรู้คำศัพท์ยากในภาษาไทย
1. กระบวนการจัดทำ
กว่าจะมาเป็นสื่อนวัตกรรม บทเรียนสำเร็จรูป ชุด เรียนรู้คำศัพท์ยากในภาษาไทย ทางผู้จัดทำได้ศึกษาค้นคว้าในหลายๆ เรื่องทั้งหลักสูตรภาษาไทยระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 วิธีการจัดการเรียนรู้ให้นักเรียน ระดับความรู้ความสามารถด้านภาษาไทยของผู้เรียน และปัญหาในการเรียน จนได้พบว่าผู้เรียนจำนวนมากยังมีปัญหาในการอ่านเขียนคำศัพท์ให้ถูกต้อง โดยเฉพาะคำยากๆ การนำคำศัพท์ไปใช้ในประโยค หรือข้อความต่างๆ ยังไม่เข้าใจในเรื่องความหมายดีพอ จึงได้วางแผนที่จะทำบทเรียนสำเร็จรูปสำหรับเรียนรู้คำศัพท์ยากขึ้น เพื่อเป็นประโยชน์ในการเรียนของผู้เรียน โดยได้เก็บรวบรวมข้อมูลคำศัพท์ภาษาไทยในระดับชั้นประถมปีที่ 3 โดยเน้นที่คำศัพท์ยาก และคำศัพท์ที่นักเรียนมักจะเขียนผิดบ่อยๆ โดยมีขั้นตอนในการจัดทำดังต่อไปนี้
1.1 ขั้นวางแผน
- ศึกษาข้อมูลเอกสาร ตำราที่เกี่ยวข้อง ข้อมูลด้านผู้เรียน แล้ววางแผนการจัดทำบทเรียนสำเร็จรูป
- กำหนดหลักการและเหตุผล จุดมุ่งหมายในการสร้างบทเรียนสำเร็จรูป โดยให้วัดผลได้สอดคล้องกับเนื้อหาของบทเรียน
- วางโครงสร้างของบทเรียน ส่วนประกอบ จำนวนคำศัพท์ แบบฝึก แบบทดสอบ โดยคำนึงถึงการเรียนรู้ของผู้เรียน ระดับความรู้ความสามารถ
- เก็บรวบรวมข้อมูลคำศัพท์ 30 คำ นำมาวิเคราะห์เพื่อออกแบบลักษณะของแบบฝึก แบบทดสอบ
- ออกแบบรูปเล่มบทเรียนโดยคำนึงถึงความน่าสนใจ ดึงดูดใจต่อตัวผู้เรียน
1.2 ขั้นดำเนินการผลิต
จัดทำบทเรียนตามที่ได้วางแผนโครงสร้างเอาไว้ และตามข้อมูลคำศัพท์ที่วิเคราะห์ ให้ครอบคลุมตามหลักเกณฑ์ที่ได้วางไว้ จะต้องคำนึงถึงผู้เรียนที่จะใช้เป็นสำคัญ โดยจัดพิมพ์เป็นรูปเล่มบทเรียนให้เหมาะสม มีความเรียบร้อย สวยงามตามที่ได้ออกแบบไว้ จัดทำข้อมูลที่รวบรวมวิเคราะห์และวางแผน ให้เป็นไปตามโครงสร้างที่กำหนดไว้ให้ครบถ้วนทุกองค์ประกอบทั้งหมดในขั้นวางแผน ซึ่งส่วนประกอบของบทเรียนสำเร็จรูป ได้แก่
1) จุดประสงค์การเรียนรู้
2) แบบทดสอบก่อนเรียน
3) แบบทดสอบหลังเรียน
4) เนื้อหาของบทเรียน
5) แบบฝึกหัด
6) คู่มือผู้สอน
7) คู่มือผู้เรียน
8) เครื่องมือวัดผล ประเมินผล
1.3 ขั้นนำไปใช้
เป็นการนำบทเรียนสำเร็จรูปที่จัดทำขึ้นไปใช้ทดลองกับผู้เรียน 3 คน ได้แก่ ผู้เรียนในระดับเก่ง ปานกลาง และอ่อน เพื่อหาประสิทธิภาพของตัวบทเรียนสำเร็จรูปว่าจะนำไปใช้ในการเรียนการสอนได้จริงหรือไม่ เกิดผลอย่างไรต่อผู้เรียน และเพื่อหาข้อบกพร่อง รวมทั้งปัญหาที่เกิดขึ้นหลังจากการใช้ โดยมีแบบสังเกตขณะที่ผู้เรียนใช้บทเรียนสำเร็จรูป
จากนั้นเป็นการตรวจสอบหาคุณภาพในบทเรียนโดยตรวจสอบผ่านทางผู้เชี่ยวชาญ โดยได้รับเป็นคะแนน และข้อเสนอแนะจากทางผู้เชี่ยวชาญ เพื่อนำไปปรับปรุงแก้ไขให้ดีขึ้น
1.4 ขั้นปรับปรุงแก้ไข
เป็นการปรับปรุงบทเรียนสำเร็จรูปหลังจากได้นำไปทดลองใช้แล้วพบปัญหา ข้อบกพร่อง และตามข้อเสนอแนะของผู้เชี่ยวชาญ โดยจะต้องพยายามแก้ไขสิ่งต่างๆ ข้อจำกัดที่มีให้หมดไป เพื่อให้ได้บทเรียนสำเร็จรูปที่สมบูรณ์ที่สุด
2. ปัญหาที่เกิดขึ้นในระหว่างผลิต และการแก้ไขปัญหา
ในการจัดทำบทเรียนสำเร็จรูป ชุด เรียนรู้คำศัพท์ยากในภาษาไทย ได้พบปัญหาระหว่างการผลิตขึ้นในหลายๆ ด้าน พอสรุปได้ดังนี้
2.1 ปัญหาด้านเวลา
เนื่องจากเวลาที่มีอยู่อย่างจำกัดในแต่ละวันของผู้จัดทำ อีกทั้งต้องทำงานอื่นร่วมไปด้วย ทำให้มีความยากลำบากในการจัดทำเป็นอย่างมาก ทั้งเวลาที่จะไปค้นคว้าข้อมูล การจัดทำบทเรียน การทดลองกับผู้เรียน การให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบ ผู้จัดทำจึงต้องวางแผนในเรื่องเวลาให้ดีๆ บริหารเวลาในแต่ละวันให้เกิดประโยชน์สูงสุด
2.2 ปัญหาด้านขาดประสบการณ์ ความรู้ความเข้าใจ
เนื่องด้วยผู้จัดทำไม่ได้ทำงานในด้านสายการเรียนการสอน ทำให้ความรู้ และประสบการณ์ในด้านนี้มีน้อย และหลักสูตรในปัจจุบันก็เปลี่ยนแปลงไปจากเดิม ทำให้ผู้จัดทำต้องศึกษาค้นคว้าอย่างมาก ต้องขอคำแนะนำจากผู้มีความรู้ ต้องลองผิดลองถูกในการจัดทำ บางครั้งก็ต้องแก้ไขใหม่ เสียเวลาหลายรอบ จนกว่าจะได้งานที่ตรงตามหลักเกณฑ์และแนวทางที่ถูกต้อง อีกทั้งต้องพยายามจัดทำให้เหมาะผู้เรียนที่จะนำไปทดลองด้วย
2.3 ปัญหาด้านบุคคลที่เกี่ยวข้อง
ในการจัดทำบทเรียนสำเร็จรูป จะต้องนำไปทดลองกับผู้เรียน ในเรื่องนี้ก็มีปัญหาเช่นกัน เนื่องด้วยเวลาว่างของเด็กนักเรียนมีน้อย ซึ่งการจะไปรบกวนในเวลาเหล่านั้นก็สร้างความลำบากใจแก่เด็ก ยิ่งในช่วงเวลาเย็นนั้นก็ไม่สามารถทดลองได้ เพราะทางโรงเรียนได้จัดให้เด็กได้เรียนพิเศษเพิ่มอีก 1 ชั่วโมง ครั้นจะไปรบกวนเวลาหลังจากนั้นก็ยิ่งยาก เพราะเด็กต้องรีบกลับบ้าน จึงต้องนำเนื้อหาและแบบฝึกของบทเรียนมาใส่ในเวลาเรียนชั่วโมงภาษาไทย ซึ่งจะต้องพยายามให้ควบคู่ไปกับเนื้อหาหลักที่เรียนด้วย ซึ่งบางครั้งก็เกิดความไม่ต่อเนื่องของบทเรียน เพราะต้องเน้นหนักในเนื้อหาหลัก และนำเนื้อหาเอามาสอนรวมกันไม่ได้ จึงต้องทบทวนอยู่บ่อยครั้ง
