เกร็ดความรู้จากการประชุมวิชาการทันตแพทย์ค่ะ พยายามเลือกหัวข้อที่เข้าใจง่ายและมีประโยชน์มาให้ลองอ่านกันค่ะ ^^

หลายๆคนคงจะเคยอุดฟัน ทั้งจากฟันผุ ฟันสึก ฟันแตกหัก ฯลฯ วัสดุที่ใช้ในการอุดฟันก็มีหลายอย่าง แต่วัสดุที่เป็นที่ยอมรับและใช้กันอย่างแพร่หลาย ก็คือ อะมัลกัม (amalgam) และ คอมโพสิตเรซิน (composite resin) หรือที่ทันตแพทย์มักจะใช้คำพูดง่ายๆในการอธิบายให้คนไข้ฟังว่า วัสดุสีเงิน กับ วัสดุสีเหมือนฟัน นั่นเอง

วัสดุทุกประเภทย่อมมีอายุการใช้งาน และในการอุดฟันนั้น ลักษณะฟันของคนไข้ก็แตกต่างกันไป บางคนก็มีรอยโรคใหญ่ บางคนก็มีรอยโรคเล็ก ความยากง่ายในการอุดฟันและความคงทนในการใช้งานก็ย่อมแตกต่างกัน ยังไม่นับรวมถึงการดูแลสุขภาพช่องปากของตัวคนไข้เอง อุปนิสัยต่างๆ เช่น ชอบกัดเคี้ยวของแข็ง กัดเน้นฟัน นอนกัดฟัน เป็นต้น ปัจจัยทั้งหลายนี้ มีผลต่อการเลือกใช้วัสดุในการอุดฟันและความคงทนในการใช้งาน ในบางครั้งจึงต้องมีการซ่อมแซมวัสดุที่บูรณะบนตัวฟัน  หรือการรื้ออุดใหม่

ปัจจุบันงานทางด้านทันตกรรมจะเน้นแนวคิด “minimal intervention” คือ การกรอตัดฟันธรรมชาติให้น้อยที่สุด โดยกรอตัดเฉพาะฟันส่วนที่เป็นรอยโรคและกรอแต่งให้วัสดุอุดสามารถยึดอยู่ได้ เพราะฟันที่มีเนื้อฟันธรรมชาติเหลืออยู่น้อย ความแข็งแรงของฟันซี่นั้นก็จะลดน้อยลงเช่นกัน ในการรื้ออุดใหม่ จะต้องมีการกรอฟันธรรมชาติออกไปมากขึ้น จึงเกิดข้อพิจารณาว่าในบางกรณี อาจจะทำการซ่อมแซมวัสดุอุดได้ โดยไม่จำเป็นต้องรื้อออกทั้งหมด

ยกตัวอย่างเช่น

ฟันที่อุดด้วยอะมัลกัมแล้ววัสดุบิ่นไปเล็กน้อยบริเวณขอบ สภาพโดยรวมยังดูปกติดี ไม่มีฟันผุต่อใต้วัสดุ อาจแก้ไขได้ด้วยการขัดแต่ง หรืออาจซ่อมแซมได้ด้วยคอมโพสิตเรซิน โดยใช้สารยึดติด (adhesive) ทาบริเวณผิวอะมัลกัมที่จะสัมผัสกับคอมโพสิตเรซิน ซึ่งจะช่วยลดการรั่วซึม

ในกรณีที่ฟันอุดด้วยอะมัลกัมขนาดใหญ่ แล้วมีข้อบกพร่องในบางจุด สามารถซ่อมแซมเฉพาะจุดได้โดยไม่ต้องรื้อทั้งหมด โดยมีข้อคำนึงว่า ลักษณะโพรงฟันที่กรอแต่งสำหรับอะมัลกัมที่จะอุดใหม่ และอะมัลกัมชิ้นเก่าที่คงเหลือจากการรื้อบางส่วนออกแล้ว จะต้องมี retention form และ resistance form  เพราะอะมัลกัมชิ้นเก่าและชิ้นใหม่ จะไม่ยึดติดกัน แต่หากรื้อบางส่วนออกแล้วพบว่ามีฟันผุต่อใต้วัสดุ แนะนำให้ทำการรื้ออุดใหม่ทั้งหมด

การซ่อมแซมฟันที่อุดด้วยคอมโพสิตเรซิน ให้ทำการปรับสภาพพื้นผิวด้วย phosphoric acid ก่อน และใช้สาร silane ทาบริเวณพื้นผิวของคอมโพสิตเก่า เพื่อให้คอมโพสิตเก่าและใหม่ยึดติดกันได้ดี และใช้ adhesive ทาบริเวณเนื้อฟัน

/Jeab