เรือพระที่นั่งสุวรรณหงส์

  เรือพระที่นั่งสุวรรณหงส์เป็นเรือที่มีความงดงาม  นับเป็นศิลปกรรมอันเยี่ยมยอด  แสดงถึงอัจฉริยะในการต่อเรือของช่างไทยโบราณ  เป็นเรือที่แกะสลักโขนเรือเป็นรูปหงส์  องค์การเรือโลกแห่งสหราชอาณาจักรจึงได้ทูลเกล้าฯถวายเหรียญรางวัลมรดกทางทะเลขององค์การเรือโลก   ประจำปี ค.ศ. 1992  (พ.ศ. 2535)  เป็นการยกย่องเรือพระที่นั่งสุวรรณหงส์

  สำหรับเรือพระที่นั่งสุวรรณหงส์ลำปัจจุบันนี้  พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว  โปรดเกล้าฯ  ให้สร้างขึ้นใหม่แทนลำเดิม  ที่สร้างในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช  แต่แท้ที่จริงนั้นเรือพระที่นั่งสุวรรณหงส์มีมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาแล้ว  ดังปรากฏในบทกาพย์ห่อโคลงของเจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร  และในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ก็ปรากฏบทกาพย์ห่อโคลงของกวีอีกหลายท่าน

  

กาพย์เห่เรือเจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร

๏ สุวรรณหงส์ทรงพู่ห้อย งามชดช้อยลอยหลังสินธุ์

เพียงหงส์ทรงพรหมินทร์ ลินลาศเลื่อนเตือนตาชม

 

กาพย์เห่เรือพระนิพนธ์สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์  ทรงนิพนธ์งานพระบรมราชาภิเษกสมโภช  2454

สุพรรณหงส์ทรงพู่ห้อย     งามชดช้อยลอยหลังสินธุ์

เพียงหงส์ทรงพรหมมินทร์ บินแต่ฟ้ามาสู่บุญ

 

การประชุมเอเปค พ.ศ. 2546

๏ สุวรรณหงส์ทรงพู่ห้อย งามชดช้อยลอยหลังสินธุ์

อวดโฉมโสมโสภิน        ลินลาศเลื่อนเตือนตาชม

งานฉลองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี พุทธศักราช 2549 

๏ สุวรรณหงส์ทรงพู่ห้อย งามชดช้อยลอยหลังสินธุ์

นารายณ์ทรงสุบรรณบิน ลินลาศฟ้าอ่าอวดองค์

 

กาพย์เห่เรือฉลอง 25  พุทธศตวรรษแห่กระบวนเรือพุทธพยุหยาตรา  ประพันธ์โดย นายหรีด  เรืองฤทธิ์ 

สุพรรณหงส์เพียงหงส์พรหม     บินลอยลมลงนที

เป็นอาสน์พระพุทธมี              สิริล่องท้องชลธาร


กาพย์เห่เรือสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์  200  ปี

สวยสง่านาวาทรง          สุพรรณหงส์เหินทะยาน

เหนือชลล้นตระการ        ปานเหมหงส์ทรงพรหมินทร์


กาพย์เห่เรือฉลอง 25  พุทธศตวรรษ  พระพิธีพุทธประทีปบูชาและพุทธพยุหยาตรา ชลมารค  นายฉันท์  ขำวิไล  ผู้ประพันธ์

สุพรรณหงส์ทรงพระพุทธ   บริสุทธิ์สดสุกใส

พู่ห้อยร้อยมาลัย               ผ่องอำไพพิสดาร      

 

  เรือพระที่นั่งสุวรรณหงส์ลำปัจจุบันนี้ได้มีการประกอบพิธีลงน้ำเมื่อวันที่  13  พฤศจิกายน  2454  เป็นเรือพื้นดำ  น้ำหนัก 15.1 ตัน  กว้าง  3.14   เมตร  ยาว  44.70  เมตร  ลึก  0.90  เมตร  กินน้ำลึก  0.41  เมตร  ฝีพาย  50  นาย  นายท้าย  2  นาย  นายเรือ  2  นาย  พายที่ใช้เป็นพายทอง  พลพายจะพายในท่านกบิน

กาพย์เห่เรือ

ฉลอง  25  พุทธศตวรรษแห่กระบวนเรือพุทธพยุหยาตรา

นายหรีด เรืองฤทธิ์  ผู้ประพันธ์

โคลง

          ศตวรรษยี่สิบห้า              พุทธกาล  ล่วงเอย

เรือแห่ไตรรัตน์ขนาน                 แข่งน้ำ

สุพรรณหงส์เปรียบหงส์พิมาน     พรหมระเห็จ

ฉลองแล่นชลาจ้ำ                      จ่อมจ้วงฝีพาย

กาพย์

        ศตวรรษยี่สิบห้า           ล่องเลยมาหลายฉนำกาล

นับแต่พระนิพพาน               ได้สองพันห้าร้อยปี

       ยังแต่พระศาสนา          คู่สุริยาส่องธาตรี

ฉลององค์พระผู้มี                พระภาคโปรดประชากร

      รัศมีส่องสี่ทวีป              ดังประทีปส่องทางจร

แพร่ธรรมล้วนคำสอน          ปลอบใจสุขปลุกใจบาล

     คาบนี้มีมาโนช              ไทยสมโถชรอบพุทธกาล

สองพันห้าร้อยงาน              ทางบกน้ำฉ่ำวารี

      ชลมารคงามหลากเหลือ ขบวนเรือพระราชพิธี

เป็นพยุหนาวี                      แห่ไตรรัตน์จรัสสาคร

      ฤกษ์รุ่งรุ่งสากล            จากเมืองนนท์ล่องลอยสลอน

มุ่งสู่พระนคร                     พลพายชื่นรื่นเริงบุญ

      เสื้อแดงสวมแดงดาด    สดสะอาดแข่งแสงอรุณ

โบกพายพายเนืองหนุน      เป็นคู่มาเตือนตายล

     เรือเสือคำรณสินธุ์         แหวกวารินคำรามรณ

เรือเสือทะยานชล              วิ่งแข่งหน้าท่าผยอง

     เรือดั้งตั้งซ้ายขวา         คลาเคลื่อนมาร่าเริงคะนอง

แข่งคู่ดูลำพอง                   เป็นแถวท่องล่องสาคร

      สุครีพถีบชโลธาร         พาลีทะยานถีบชโลธร

เรือแซงแข่งคู่จร                แซงสามคู่วิ่งดูดี

      สุพรรณหงส์เพียงหงส์พรหม  บินลอยลมลงนัที

เป็นอาสน์พระพุทธมี           สิริล่องท้องชลาลัย

     อนัตนาคราช                อาสน์พระธรรมเอี่ยมอำไพ

อเนกชาติภุชงค์ชัย            อาสน์พระสงฆ์ทรงสิกขา

      สามลำล้ำเรือทรง         เรืองระหงทรงตรูตา

แล่นกลางหว่างนาวา           ปีกซ้ายขวาพาแห่โหม

     เรือตำรวจตรวจวิ่งไว     เรือกลองในนอกประโคม

สาครครั่นครืนโครม           พลแห่โหมโรมฝีพาย

     สองฝากฝั่งคงคา         หมู่คนมาอยู่มองมาย

ดูแห่ไตรรัตน์กราย            กระบวนเรือบ่เบื่อตา ฯ

จากหนังสือเรือพระราชพิธีพยุหยาตราชลมารค 

โดย  ศาสตราจารย์  น.อ.  สมภพ  ภิรมย์  ร.น.  ราชบัณฑิต

บันทึกที่เชื่อมโยงกัน  "สะดุดใจที่ปลายฟ้าชายคาโลก"