เรียนรู้จากข้อผิดพลาด

บันทึกที่ 2

      การเรียนรู้จากข้อผิดพลาดหรือความหลงนั้นถ้าเราสังเกตให้ดีจะมองเห็นได้ชัดว่า  ในขณะที่เราหลงออกไปจากอารมณ์กรรมฐาน  (ความปกติ)  นั้นจิตใจของเราจะตกไปอยู่ภายใต้อำนาจของสิ่งที่มากระตุ้นเร้าให้เราหลงไปตามสัมผัสหรือผัสสะที่เกิดขึ้น  แน่นอนว่า  ความผิดปกติที่เกิดขึ้นกับจิตใจของเรานั้นย่อมเป็นทั้งฝ่ายบวกหรือฝ่ายที่เฉยๆ  ซึ่งนั้นย่อมจะทำใหเรามองเห็นคุณและโทษของการหลงนั้นๆ  มองเห็นความเกิดขึ้นของสภาวธรรมของเหตุปัจจัยที่มาผัสสะมองเห็นการดิ้นรนเพื่อออกจากอารมณ์หรือไม่ก็จะมองเห็นการพยายามฝังตัวเองลงไปในอารมณ์นั้นด้วยความเพลิดเพลิน (นันทิราคะ)  และสุดท้ายเราก็อาจจะมองเห็นตัวเองตกอยู่ภายใต้อำนาจของอารมณ์นั้นๆ  โดยสิ้นเชิง  เพราะฉะนั้นการเรียนรู้จากความหลงนั้นจึงเปรียบเสมือน  การได้พบครูที่ยิ่งใหญ่ที่จะทำให้เราได้เรียนรู้วิธีการอันมากมายของกิเลสมารที่พยายามชักจูงเราให้ติดหลงในอำนาจของมัน  "ยิ่งหลง  ก็ยิ่งรู้  ยิ่งรู้ปัญญาก็ยิ่งคม"