ราวพุทธศตวรรษที่ ๑๘-๑๙  พงศาวรดารโยนกกล่าวไว้ว่าได้เกิดชุมชนนครโคมคำ
เมืองโยนกนาคนครเชียงแสน และอาณาจักรล้านนาไทยขึ้นบริเวณลุ่มแม่น้ำโขง
แม่น้ำกก แม่น้ำอิง แม่น้ำปิง แม่น้ำยม และแม่น้ำน่าน ตั้งแต่สิบสองปันนาลงมา
จนถึงเมืองหริภุญชัยนั้น ได้มีเจ้าครองนครสำคัญคือ พญาสิงหนวัติ พระเจ้าพังคราช พระเจ้าพรหมมหาราช และพญามังราย (ครองราชย์ที่เมืองเงินยาง ราว พ.ศ. ๑๘๐๔)

      

     พญาสิงหนวัติ สถาปนาเมืองโยนกนาคพันธุสิงหนวัติ ขึ้นที่ลุ่มแม่น้ำโขง  
ดินแดนที่ราบในเมืองเชียงราย เมื่อ พ.ศ. ๑๑๑๗  โดยทำการแย่งชิงที่ดิน
จากพวกขอมดำ หรือกล๋อม ที่มีอิทธิพลอยู่ในแถบนั้น ทำให้ต้องพากันหนี
ไปตั้งหลักแหล่งอยู่ทางใต้  บริเวณถ้ำอุโมงค์เสรานครครั้งนั้น  พญาสิงหนวัติ
ได้รวบรวมเอาพวกมิลักขุ หรือคนป่าคนดอย เข้ามาอยู่ในอำนาจของเมืองโยนก
นาคนคร  ทำให้มีอาณาเขตทิศเหนือติดเมืองน่าน  ทิศใต้จรดปากน้ำโพ  
ทิศตะวันออกจรดแม่น้ำดำในอ่าวตังเกี๋ย  ทิศตะวันตกจรดแม่น้สาละวิน  
โดยมีเมืองสำคัญ คือ เมืองไชยปราการ บริเวณแม่น้ำฝางและแม่น้ำกก  
ดินแดนใต้สุดคือเมืองกำแพงเพชร

         

       อาณาจักรโยนกนาคนครแห่งนี้มีพระเจ้าแผ่นดินหลายพระองค์
เช่นพระเจ้าพังคราช   พระเจ้าพรหมมหาราช    พระเจ้าไชยศิริ  
ต่อมาในสมัยพระเจ้ามหาชัยชนะ พ.ศ.๑๕๕๒ อาณาจักรโยนกนาคนคร
ได้เกิดน้ำท่วมฉับพลัน  เนื่องมาจากผนังกั้นน้ำ หรือเขื่อนเหนือน้ำพังทลายลง  
ทำให้ที่ตั้งของเมืองกลายเป็นแหล่งน้ำใหญ่ (เวียงหนองหล่ม) เป็นเหตุให้
บรรดาราชวงศ์กษัตริย์และขุนนางของโยนกนาคนครเสียชีวิตทั้งหมด
ด้วยเหตุน้ำท่วมเมืองในครั้งนั้น  ชาวบ้านที่รอดชีวิตได้ประชุมปรึกษา
เลือกตั้งคนกลุ่มหนึ่งซึ่งมิใช่เชื้อสายราชวงศ์ขึ้นดูแลพวกตน
เรียกว่าขุนแต่งเมือง จึงเป็นเหตุของชื่อ "เวียงปรึกษา"ขึ้น
ต่อมาอีก ๙๘  ปี  อาณาจักรโยนกนาคนครจึงสิ้นสุดลง

        

           ..................เวียงหนองหล่ม.....................

      ต่อมาพญามังราย ผู้สืบเชื้อสายจากเมืองเงินยางเชียงแสน  
ได้ทรงรวบรวมดินแดนที่กระจัดกระจายให้เป็นปีกแผ่นขึ้นมาใหม่  
และสร้างเมืองเชียงรายเมื่อ พ.ศ. ๑๘๐๕  ครั้งนั้นพระองค์ทรงยกทัพ
เข้ายึดอาณาจักรหริภุญชัยจากพวกมอญ เชื้อสายของพระนางจามเทวีได้
ใน พ.ศ. ๑๘๓๕  แล้วตั้งอาณาจักรใหม่ขึ้นเรียกว่า อาณาจักรล้านนา  
โดยระยะแรกมีเวียงกุมกามเป็นราชธานี  แต่เวียงกุมกามเกิดน้ำท่วมบ่อยครั้ง  
จึงปรึกษากับพระสหาย คือพญางำเมือง(พะเยา แคว้นอิสระแคว้นเดียว
ในขณะนั้น และพ่อขุนรามคำแหงมหาราช (กษัตริย์สุโขทัย)  
เพื่อหาชัยภูมิที่ดีเหมาะแก่การสร้างเมือง  จึงพบกับที่เหมาะสมข้างแม่น้ำปิง
และได้สร้างเมืองชื่อ "นพบุรีศรีนครพิงเชียงใหม่"

        

      ...........................เวียงกุมกาม.........................