ขอบคุณกรณีศึกษาที่ทำให้ผมมีประสบการณ์ในการประเมินและให้โปรแกรมฝึกทักษะความจำ ณ คลินิกกิจกรรมบำบัด อาคารเชิงสะพานปิ่นเกล้า คณะกายภาพบำบัด ม.มหิดล

กรณีศึกษาท่านนี้เป็นหญิงสาววัยทำงาน และต้องการเพิ่มความจำ เพราะรู้สึกว่าลืมง่ายในขณะทำงานวิเคราะห์ข้อมูลบนจอคอมพิวเตอร์

 

นักกิจกรรมบำบัดประจำคลินิกและผมในฐานะนักกิจกรรมบำบัดจิตสังคมร่วมกันตรวจประเมินความรู้ความเข้าใจ พบว่ามีคะแนนรวมปกติ (26 คะแนน ทั้งในครั้งนี้และหนึ่งอาทิตย์ที่ผ่านมา)

ด้วยแบบประเมินพุทธิปัญญา Montreal Cognitive Assessment ( MoCA) ฉบับภาษาไทย 

 

MoCA Thai Version March 15,2007 translated by Solasinee Hemrungrojn MD © Z. Nasreddine MD Universities/Foundations/Health Professionals/Hospitals/Clinics/Public Health Institutes: MoCA may be used, reproduced, and distributed WITHOUT permission. The test should be made available free of charge.

จากนั้นระหว่างทำแบบประเมินข้างต้น ผมใช้ประสบการณ์กิจกรรมบำบัดจิตสังคม สงสัยว่าความจำไม่น่าเสื่อม แต่ความคิดตัดสินใจช้า ซึ่งอาจมีผลมาจากบุคลิกภาพที่ตึงเครียด (ไม่ถึงกับเป็นโรคเครียด)

ผมจึงใช้การตรวจจิตประสาทสรีรวิทยาที่เกี่ยวข้องกับความจำ โดยแบบไม่มาตราฐาน ดังนี้ 

1. ให้กรณีศึกษาปิดตาและฟังตัวเลขหลักสิบจำนวน 14 ตัวเลข จากนั้นให้เวลา 1 นาทีในการเขียนตัวเลขที่ฟังบนกระดาษ ปรากฎว่ากรณีศึกษาทำได้ 7 ตัวเลข นั่นคือ Non-verbal & auditory memory ได้ 50%

2. ให้กรณีศึกษามองแผ่นภาพที่มีตัวอักษรและเลือกเอง 10 แผ่น จากนั้นให้เวลา 1 นาที ให้การบอกตัวอักษรทั้งหมด ปรากฎว่ากรณีศึกษาทำได้ 10 ตัวอักษร นั่นคือ Verbal & visual memory ได้ 100%

3. ให้กรณีศึกษาปิดตาและสัมผัสรูปทรงหลายขนาดและรูปแบบ จำนวน 16 ชิ้น จากนั้นให้เวลา 1 นาที พูดบอกในการจัดกลุ่มขนาดและรูปแบบ ปรากฎว่ากรณีศึกษาทำได้ถูกต้องทั้งหมด นั่นคือ Verbal & tactile memory ได้ 100%

จากนั้นลองวัด Choice Reaction Time โดยสุ่มสีแดง สีน้ำเงิน และสีเหลือง ใน 10 ครั้ง ซึ่งในแต่ละครั้งเมื่อกดหยุดเวลาทันทีที่เห็นแสงสีหนึ่งๆ ปรากฎขึ้น แล้วให้ทำงานบันทึกจำว่าเห็นสีใดบ้างกี่ครั้ง พบว่ากรณีศึกษาตอบได้ถูกต้องถึงสีและจำนวนครั้ง และใช้เวลาการตอบสนองและตัดสินใจเฉลี่ย 0.55 วินาที

ดังนั้นผมจึงให้การบ้านกิจกรรมบำบัดความจำ โดยใช้เวลาก่อนกินอาหารเช้า กลางวัน เย็น และก่อนนอน 1 ชม. เริ่มจากกดตัวเลขใดๆ สองหลักจากเครื่องคิดเลขแบบพกพา แล้วเขียนตัวเลขนั้นๆ จากบนลงล่างจำนวน 10 ตัวเลขตรงข้างซ้ายของกระดาษ A4 จากนั้นเริ่มบวกตัวเลขตัวที่หนึ่งกับสองอย่างรวดเร็ว แล้วเขียนคำตอบไว้ตรงกลางกระดาษ A4 ตามด้วยการบวกตัวเลขตัวที่สองกับสาม แล้วเขียนคำตอบเช่นกัน ทำไปเรื่อยๆ จนครบ 10 ตัวเลข จากนั้นให้ใช้นาฬิกาจับเวลา 1 นาที แล้วกดตัวเลข เขียน และคำนวณข้างต้นให้เสร็จ

ผมแนะนำให้กรณีศึกษาเบี่ยงเบนความสนใจจากเรื่องที่ตึงเครียดมาผ่อนคลายด้วยกิจกรรมที่กรณีศึกษามีแรงจูงใจในการเพิ่มทักษะการจำ และมาติดตามผลการวัด Choice Reaction Time อีกครั้ง หากผ่อนคลายและฝึกความจำได้ดี เวลาการตอบสนองและตัดสินใจน่าจะรวดเร็วขึ้นน้อยกว่า 0.55 วินาที

นี่คือตัวอย่างของกิจกรรมบำบัดจิตสังคมที่ช่วยออกแบบกิจกรรมที่มีความหมายต่อทักษะการดำเนินชีวิตด้วยกรอบแนวคิดทางกิจกรรมบำบัดและจิตประสาทสรีรวิทยา