ท้าวทั้งสี่...ความเชื่อ ศรัทธา ล้านนาไทย
เห็นประเพณีการขึ้นท้าวทั้งสี่มาตั้งแต่เด็ก ๆ
ที่บ้านแม่จะเอาใบตองและกระดาษมาเย็บเป็นกระทงหรือจะเรียกว่าสะตวง ข้างในสะตวงจะใส่ข้าว กับข้าว น้ำ บุหรี่ เมี่ยง หมาก พลู กล้วย อ้อย กรวยดอกหรือสวยดอก ข้าวแต๋น ขนมต่าง ๆ จะใส่อย่างละ 4 ชิ้น ทุกสะตวง ปักช่อตุงสีต่างๆกัน ทำทั้งหมด 6 สะตวง แต่ทำไมถึงเรียกว่าท้าวทั้งสี่ งงจริ๊งๆ
ก็สงสัยมาตลอดว่ามันคืออะไร ถามแม่ก็ไม่ได้คำตอบเท่าไหร่ รู้แต่ว่าเป็นการบูชาเทพเทวดาทั้งสี่ทิศ แล้วทำไมต้องมี เลยต้องเป็นเหตุให้หาคำตอบ เมื่อได้คำตอบแล้วก็เลยเอามาฝากกัน
พิธีการขึ้นท้าวทั้งสี่ คือการ “ขึ้น” หรือเริ่มต้นพิธีกรรมอันเป็นมงคล โดยจะเริ่มที่การบอกกล่าว “ท้าวทั้งสี่” คือมหาเทพทั้ง ๔ พระองค์ซึ่งเป็นผู้ดูแลโลกทั้งในการสำรวจดูผู้ประกอบกุศลกรรมต่าง ๆทั้งป้องกันภัยและอำนวยความสุขความเจริญแก่มนุษย์ ในทิศทั้งสี่ของศูนย์กลางของจักรวาลคือเขาพระสุเมรุซึ่งในวันขึ้นหรือแรม ๑๕ ค่ำ มหาเทพทั้งสี่พระองค์นี้จะไปตรวจตราโลกด้วยตนเอง และทรงเป็นหัวหน้าของเทพในสวรรค์ชั้นจาตุมหาราชิกซึ่งตั้งอยู่บนทิวเขายุคลธรอันสูงกึ่งหนึ่งของเขาพระสุเมรุ ทุกพระองค์มีอายุกำหนด ๕๐๐ ปีทิพย์ ท้าวทั้งสี่พระองค์นี้ ได้แก่
๑. ท้าวกุเวร หรือเวสสุวัณณ์ หรือไพสรพณ์ มีหน้าที่รักษาโลกอยู่ทางทิศเหนือของเขาพระสุเมรุ
๒. ท้าวธตรฐะ มีหน้าที่รักษาโลกอยู่ทางทิศตะวันออกของเขาพระสุเมรุ
๓. ท้าววิรุฬหกะ มีหน้าที่รักษาโลกอยู่ทางทิศใต้ของเขาพระสุเมรุ
๔. ท้าววิรูปักขะมีหน้าที่ดูแลโลกอยู่ทางทิศตะวันตกของเขาพระสุเมรุ
แต่ในการประกอบพิธีนั้น นอกเหนือจากจะกล่าวถึงมหาเทพทั้งสี่ดังกล่าวแล้ว ยังกล่าวถึงพระอินทร์และนางธรณีอีกด้วย ซึ่งเมื่อกล่าวถึงกลุ่มมหาเทพเช่นนี้ก็จะถือว่าพระอินทร์ซึ่ง “กินสองสวรรค์” คือ เป็นอธิบดีของสวรรค์ ทั้งชั้นดาวดึงส์และจาตุมหาราชิกเป็นหัวหน้า ส่วนนางธรณีนั้นปรากฏในแง่ของ “ผู้จื่อจำน้ำอยาดหมายทาน” คือผู้เป็นสักขีพยานรับรู้ถึงการกระทำกรวดน้ำทำบุญทั้งปวงของมนุษย์ จะเลือกประกอบพิธีทางทิศตะวันออก เพราะชาวล้านนานิยมนอนหันหัวไปทางทิศตะวันออก ซึ่งถือเป็นทิศที่แสดงถึงความรุ่งโรจน์เป็นมงคล
ในการประกอบการมงคลต่างๆ เช่น ปลูกบ้านใหม่ ขึ้นบ้านใหม่ บวชเณร อุปสมบทพระ งานฉลองถาวรวัตถุในศาสนา งานบูชาเสาอินทขีล(หลักเมือง) แรกนาและเทศกาลตรุษสงกรานต์ ถือว่าต้องทำพิธีขึ้นท้าวทั้งสี่เสมอ เพื่อความเป็นสิริมงคลและเพื่อป้องกันภัยอันตรายต่าง ๆ
ไม่ทราบว่าเป็นประเพณีของกลุ่มชาติพันธุ์ใดครับ เนื่องจากไม่เคยได้ยินได้เห็นมาก่อน ข้อคำแนะนำเพิ่มเติมหน่อยครับ
หวัดดีค่ะ คุณเล็ก
ก่อนอื่นต้องขอโทษก่อนที่ไม่ได้ตอบคำถาม เพราะไม่ได้เข้าบล็อคมานานเลย
เป็นประเพณีของชาวเหนือค่ะ จะทำเมื่อมีงานมงคล ขึ้นปีใหม่