ปัญหาที่ ๙
พระเจ้ามิลินท์ตรัสถามว่า ดูก่อนพระนาคเสน คำที่เธอว่าผู้ที่จักไม่กลับมาเกิดอีก เป็นเพราะกุศลธรรมเหล่าอื่นด้วยนั้น คือกุศลธรรมเหล่าไหน
พระนาคเสนทูลตอบว่า ขอถวายพระพร คือกุศลธรรมเหล่านี้ ศีล (ความสำรวมกายวาจา) ศรัทธา (ความเชื่อ) วิริยะ (ความเพียร) สติ (ความระลึกได้) สมาธิ (ความตั้งใจมั่น) ปัญญา (ความรอบรู้)
ม. ก็ศีลมีลักษณะอย่างไรเล่าเธอ
น. ศีลเป็นที่เพาะปลูกคุณงามความดีอื่น ๆ ให้งอกงามดังผู้ที่รักษาศีลผู้เป็นนิตย์ ย่อมปรากฏว่าเป็นผู้เต็มไปด้วยคุณธรรมเหล่าอื่น มีเมตตากรุณา เป็นต้นด้วย ขอถวายพระพร ศีล มีลักษณะอย่างนี้
ม. เธอจงเปรียบให้ฟัง
น. ขอถวายพระพร คนทำการเพาะปลูกไม้ดอกไม้ผลจำต้องอาศัยแผ่นดินเป็นที่เพาะเป็นที่ปลูกพืชพันธุ์นั้นจึงจะงอกงามขึ้นได้ หรือเช่นการปลูกบ้านสร้างเรือน ก็จำต้องอาศัยแผ่นดินเป็นที่ขุดรากฝังเข็มเช่นเดียวกัน นี้แลฉันใด แม้ผู้ที่จะอบรมคุณงามความดีอย่างอื่น ก็จำต้องรักษาศีลให้เป็นพื้นเสียก่อน คุณธรรมนั้นๆ จึงจะอยู่ประจำและงอกงาม
ขึ้นได้ ความข้อนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ได้ตรัสไว้ใจความว่า ผู้รักษาศีลย่อมทำให้สมาธิและปัญญางอกงามขึ้น เหตุว่าศีลนี้เป็นที่ตั้งอาศัยแห่งคุณธรรมทั้งหลาย ประหนึ่งว่าแผ่นดินเป็นที่อยู่อาศัยแห่งมูลสัตว์
ม. เธอว่านี้ชอบแล้ว
จบศีลปติฏฐานลักขณปัญหา
