การเลือกคู่ครองและการครองเรือน

ชายหญิงแต่งงานกันด้วย เหตุผลใด ก็ได้คำตอบที่น่าสนใจมาก ดังนี้

เพื่อตอบสนองอารมณ์ราคะตัญหา
เพื่อฐานะทางสังคม
เพื่อการมีบุตรสืบสกุล
เพื่อฐานะทางเศรษฐกิจ
เพื่อผลประโยชน์ทางธุรกิจ
เพื่อความรักที่มีต่อกัน
เพื่อใช้หนี้
เพื่อทดแทนบุญคุณ
เพื่อร่วมกันสร้างฐานะ
เพื่อหาเพื่อนแก้เหงา
เพื่อหาคนช่วยทำงาน

การแต่งงาน หรือการมีคู่ครองที่เหมาะสมเป็นความปรารถนาของทุกคน การที่คนสองคน จะได้มาครองชีวิตคู่ร่วมกันได้นาน ๆ นั้นก่อนการแต่งงานก็ต้องมีหลักในการเลือกคู่ครอง ดังที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงสมชีวิธรรม 4 ประการ คือ เหตุที่ทำให้คู่สมรสครองเรือนได้ตลอดไปซึ่งประกอบด้วย

1. สมศรัทธา ให้เลือกบุคคลที่มีความเชื่อเลื่อมใสศาสนา หรือสิ่งเคารพบูชาต่างๆ เหมือนกัน มีความคิดเห็นในเรื่องหนึ่งเหมือนกัน มีจุดมุ่งหมายในชีวิตเหมือนกันตลอดจนมีรสนิยมตรงกัน

2. สมศีลา ให้เลือกบุคคลที่มีประพฤติ ศีลธรรม จรรยามารยาท มีพื้นฐานการอบรมพอเหมาะสอดคล้องกัน ไปกันได้ หรืออยู่ในระดับเดียวกัน จะได้ไม่เป็นแหตุให้เกิดความรังเกลียดซึ่งกันและกัน

3. สมจาคา ให้เลือกบุคคลที่มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ โอบอ้อมอารี มีใจกว้าง มีความเสียสละ มีความพร้อมที่จะช่วยเหลือเกื้อกูลผู้อื่น บุคคลที่เสมอกันด้วยจาคะนี้จะทำให้ครอบครัวอยู่เย็นเป็นสุข เพราะคนเราอยู่ด้วยกันก็ต้องเสียสละทรัพย์สิน เสียสละความสุขของตน เพื่อเกื้อกูลซึ่งกันและกัน

4. สมปัญญา ให้เลือกที่มีปัญญาเสมอกัน คือ รู้จักเหตุ รู้จักผล รู้จักดี รู้จักชั่ว รู้จักสิ่งที่เป็นประโยชน์ สิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์ มีการใช้ความคิดเพื่อแก้ปัญหา