เตือน “เห็ดสามอย่าง”
ด้วย ผญาลานนา
ผญาลานนา
คือภูมิปัญญาของคนลานนา ที่เตือนไม่ให้กินเห็ดสองประเภทรวมกัน
เห็ดสองประเภทที่ว่า คือ 1.เห็ดที่กำเนิดจากดิน และ
2.เห็ดที่กำเนิดจากขอน(ขอนไม้ผุ)
โบราณบอกว่ากินแล้วจะเป็นเบื่อ(เป็นพิษ)
ผมยังจำได้ดี เมื่อคราวเดินตามแม่อุ้ย
และหม่อน(ทวด)ไปเก็บเห็ดป่า
ความเป็นเด็กเห็นเห็ดขึ้นดาษดื่นก็ตื่นเต้น
รู้แค่ว่าเป็นเห็ดกินได้ก็เก็บดะ เห็ดหอมเอย เห็ดเหลือง เห็ดแดง
เห็ดไข่ห่าน-ไข่เหลือง เห็ดขมิ้น เห็ดขอน เห็ดลม
เก็บเพลินก็ได้ยินเสียอุ้ยหม่อนตะโกนตามหลัง
อุ้ย: -อ้าย(คำเรียกเด็กผู้ชาย)
จะไปเก็บเห็ดขอน เก็บเห็ดป่ากะปอ(อย่าเก็บเฉพาะเห็ดที่เกิดบนขอน
เก็บเฉพาะเห็ดป่าที่ขึ้นบนดินก็พอ)
ผม: -อุ้ย มันกิ๋นได้มะใจ่ก๋า
เห็ดบดเนี่ย(มันกินได้ไม่ใช่หรือ เห็ดลมเนี่ย)
อุ้ย:-กินได้แต่เปิ้นมะฮื้อเก็บตวยกัน(กินได้แต่โบราณเขาไม่ให้เก็บรวมกัน)
-เก็บสุนกันไปถึงบ้านจ่างลืม
กินตวยกันมะได้(เก็บรวมกันไปบางทีจะลืม
เพราะกินด้วยกันไม่ได้)
ผม:-เยืยะหยังละ
ก็เห็ดกินได้ตวยกันตืงกู้(ทำไมละ
ก็เห็ดกินได้ทั้งสองชนิด)
อุ้ย:-เปิ้นมะฮื้อกินตวยกัน
กินแล้วจะเมา จะเบื่อ(เขาไม่ให้กินรวมกันเพราะกินแล้วจะเป็นพิษ
มื่นเมาได้)
ผมปฏิบัติตามแต่โดยดี
โดยยอมทิ้งเห็ดขอน และเห็ดลมที่แสนอร่อย เก็บเฉพาะเห็ดป่า หรือ
เห็ดที่ขึ้นจากดินที่มีเยอะกว่ากลับบ้าน และจำคำย่าจนขึ้นใจ
แต่ก็พลาดหลายครั้ง อย่างน้อย 2-3 ครั้ง เมื่อไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมา
เก็บเห็ดฟางมาต้มเค็มให้ตัวเล็ก และด้วยความลืมตัวหยิบเห็ดลมใส่ 2-3
ซึ่งเพิ่งขึ้นในสวนเพราะกลิ่นฝนใหม่
มีน้อยไม่พอทำอาหารอย่างอืนเลยนำไปต้มรวมกัน ทำเสร็จแล้ว พ่อ กับ แม่
กินเสียอิ่ม
แต่ตัวเล็กไม่กินเพราะตามปูกับย่าไปกินอาหารฝรั่ง(ไส้กรอก)เสียนี่
กินไปไม่นาน ลุกขึ้นอาเจียนจนท้องกิ่ว และเวียนหัวทั้งคืน
นึกในใจเราพลาดเสียแล้ว แฮ่ๆ ดีที่ครั้งนี้แค่เมา ไม่เบื่อ(เป็นพิษ)
และตัวเล็กไม่กินด้วย แต่คนอื่นจะโชคดีอย่างนี้ไหม?
คนอื่นๆที่ได้ข่าวว่ากินเห็ดป่าแล้วตายอาจเป็นอย่างเดียวกันนี้ก็ได้
เห็ดฟางก็เพาะเองไม่เป็นพิษ เห็ดลมก็ไร้พิษ
แต่เห็ดสองประเภทมีกำเนิดต่างกันจึงกินผสมกันไม่ได้ตามความเชื่อคนโบราณ
ผมเป็นห่วงเพราะเดียวนี้ใครๆก็พูดถึงเห็ดสามอย่าง
คืออาหารที่ทำมาจากเห็ดหลายชนิด อย่างน้อยสามชนิดรวมกัน
นัยว่าให้คุณค่าอาหารที่หลากหลาย เป็นยารักษาโรค แต่หากเราไม่ประมาท
และเคารพในภูมิปัญญาคนโบราณ ทำอาหารจากเห็ดสามอย่างครั้งต่อไป
อาจเลือกเห็ดที่กำเนิดอย่างเดียวกัน
อย่าทานเห็ดต่างประเภทเด็ดขาด
ข้อมูลจำเพาะ
-เห็ดที่กำเนิดจากดิน
เช่น เห็ดฟาง เห็ดโคนน้อย เห็ดหอมไทย เห็ดโคน เห็ดไข่ห่าน ไข่เหลือง
เห็ดแดง เห็ดขมิ้น เห็ดจั่น เห็ดตีนแรด เป็นต้น
-เห็ดกำเนิดจากขอนเช่น
เห็ด ลม เห็ดโต่งฝน เห็ดหูหนู เห็ดแครง เห็ดนางฟ้า นางรม
เป็นต้น
ขอบคุณครับ...
สำหรับความรู้ ภูมิปัญญา ผญาล้านนา
ขอบคุณครับ คุณอวยชัยที่แวะเวียนมาเยี่ยม
โชคดีครับ
สรุปว่า เห็ดที่เกิดจากดินเหมือนกันสามารถนำมาทำอาหารร่วมกันได้ใช่มั้ยครับ
และเห็ดที่เกิดจากขอนไม้เหมือนกันก็สามารถนำมาปรุงเป็นอาหารร่วมกัน
อย่างนี้หรือเปล่าครับ