จากบทเรียนของตำบลบ้านเลือกสามารถที่จะแสดงให้เห็นว่า"การจัดทำเป้าหมายและตัวชี้วัดความสุขมวลรวมชุมชนท้องถิ่น"นั้นเป็นเครื่องมือสำคัญของชุมชน ที่จะสร้างให้ชุมชนสามารถเป็นแกนหลักในการพัฒนาได้

วันที่ 22 – 23  มีนาคม  2553 ผมเข้าร่วมงานการฝึกอบรมขยายผล“การจัดทำเป้าหมายและตัวชี้วัดความสุขมวลรวมสำหรับผู้นำชุมชน” ที่ตำบลบ้านเลือก อ.โพธาราม จ.ราชบุรีครับ  งานนี้เป็นการขยายผลจากการศึกษาการจัดทำเป้าหมายและตัวชี้วัดความสุขมวลรวมชุมชนท้องถิ่นตำบลบ้านเลือก  แล้วขยายสู่ 14 ตำบลใน 7 จังหวัดภาคตะวันตกโดยมีผู้เข้าร่วมฝึกอบรมครั้งนี้ ตำบลละ 5 คน รวม 60 คน

จากบทเรียนของตำบลบ้านเลือกที่ได้ริเริ่มจัดทำเป้าหมายและตัวชี้วัดความสุขมวลรวมชุมชนท้องถิ่นในปีที่ผ่านมานั้นสามารถที่แสดงให้เห็นได้ว่า "การจัดทำเป้าหมายและตัวชี้วัดความสุขมวลรวมชุมชนท้องถิ่น"เป็นเครื่องมือสำคัญของชุมชน ที่จะสร้างให้ชุมชนสามารถเป็นแกนหลักในการพัฒนาได้ และเป็นเครื่องมือสำคัญให้กับสภาองค์กรชุมชนตำบลมีบทบาทให้เป็นที่ยอมรับในท้องถิ่น หากมีการพัฒนาเครื่องมือนี้และเกิดการขยายผลให้ขบวนสภาองค์กรชุมชนได้ใช้เครื่องมือนี้อย่างกว้างขวาง ก็จะมีส่วนช่วยให้ทุกชุมชนท้องถิ่นมีบทบาทในการกำหนดการจัดการตัวเองได้อย่างแท้จริง  เกิดการบูรณาการแผนงานกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และหน่วยงานภาคีการพัฒนาไปโดยอัตโนมัติ จึงทำให้ชุมชน ท้องถิ่น มีความสนใจในการพัฒนาตนเอง ตามแนวทางของตำบลบ้านเลือก อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี

          เพื่อทำให้เครื่องมือ "การจัดทำเป้าหมายและตัวชี้วัดความสุขมวลรวมชุมชนท้องถิ่น"นี้เกิดการขยายผลในขบวนสภาองค์กรชุมชนมากขึ้น  จึงได้จัดทำการฝึกอบรม“การจัดทำเป้าหมายและตัวชี้วัดความสุขมวลรวมสำหรับผู้นำชุมชน” จาก 14 ตำบลจาก 7 จังหวัดภาคตะวันตก

รูปแบบการดำเนินงาน

การจัดกระบวนการเรียนรู้ครั้งนี้  แบ่งช่วงเวลาแห่งการเรียนรู้ เป็น   3  ขั้นตอน คือ

                1. การนำเสนอองค์ความรู้ต่อเติมความคิด สร้างความเข้าใจ หลักการ วิธีการดำเนินงานกับกลุ่มเป้าหมายที่ร่วมโครงการ

                2. ฝึกปฏิบัติการจริง"การจัดทำเป้าหมายและตัวชี้วัดความสุขมวลรวมระดับหมู่บ้าน"ในพื้นที่ 7 หมู่บ้าน เรียนรู้ร่วมกิจกรรมชุมชนในหมู่บ้านและพักค้างแรมในหมู่บ้าน

                3. การสรุปการเรียนรู้ร่วมกันจากกระบวนการฝึกปฏิบัติการจริงในพื้นที่ ชุมชน

เนื้อหาสำคัญของการฝึกอบรม

กลุ่มเป้าหมายที่เข้าร่วมอบรมโครงการ จะได้รับการพัฒนาศักยภาพ ในด้าน

  • ความสำคัญการจัดทำเป้าหมายและตัวชี้วัดการพัฒนา 
  • ขั้นตอนและวิธีการจัดทำเป้าหมายและตัวชี้วัดการพัฒนา
  • ประสบการณ์การจัดเวทีเป้าหมายและตัวชี้วัดความสุขมวลรวมของ ตำบลบ้านเลือก   
  • บทบาทสมมุติการจัดเวทีเพื่อจัดทำเป้าหมายและตัวชี้วัดระดับตำบล
  • การฝึกปฏิบัติจริงในหมู่บ้านเพื่อจัดทำเป้าหมายและตัวชี้วัดความสุขมวลรวมในระดับหมู่บ้าน
  • ร่วมกิจกรรมตามวิถีชีวิตวัฒนธรรมชุมชของชุมชน โดยการพักค้างแรมในหมู่บ้าน
  • สรุปบทเรียนการเรียนรู้การจัดทำเวทีเป้าหมายและตัวชี้วัดการพัฒนาในระดับหมู่บ้าน
  • สรุปการเรียนรู้ภาพรวมการฝึกอบรมสัมมนาและวางแผนเพื่อการประยุกต์ใช้ในชุมชนตัวเองต่อไป

โจทย์การฝึกปฏิบัติการจัดทำเป้าหมายและตัวชี้วัดสำหรับฝึกปฏิบัติจริงในพื้นที่หมู่บ้าน

ผู้เข้าร่วมฝึกอบรมมีภาระกิจการฝึกปฏิบัติจัดทำเป้าหมายและตัวชี้วัดการพัฒนาระดับหมู่บ้านดังนี้

       1. ฝึกปฏิบัติการศึกษาประวัติศาสตร์ชุมชนโดยการค้นหาความดีผ่านประวัติศาสตร์ชุมชนด้วยความชื่นชม  ปรึกษาหารือเพื่อให้ได้มาซึ่งประวัติชุมชนแต่ละชุมชนโดยย่อ

       2.  ฝึกปฏิบัติการวิเคราะห์ชุมชน

           2.1 การค้นหาความดีหรือความโดดเด่นในปัจจุบันด้วยความชื่นชม  ว่าชุมชนมีเรื่องราวที่ดีๆ มีจุดแข็งในด้านอะไรบ้าง(ไม่เกิน10 ข้อ)

           2.2 การวิเคราะห์ปัญหาความต้องการพัฒนาในเรื่องอะไร  ชุมชนเรามีปัญหาอะไรที่สร้างความเดือดร้อนหรือสร้างผลกระทบกับชุมชนมากที่สุด(ที่ทำให้เป็นทุกข์ที่สำคัญจริงๆไม่เกิน 5 ข้อ)

       3.  ฝึกปฏิบัติการจัดทำเป้าหมายความสุขรวมมวลของชุมชน จากการวิเคราะห์จุดแข็ง เรื่องราวที่ดีๆ และปัญหา เราสามารถกำหนดเป็น เป้าหมายการสร้างความสุขมวลรวมของชุมชนได้อย่างไรบ้าง(ที่สามารถครอบคลุมทั้งความดี  ความสามารถและความสุขไม่เกิน 10 ด้าน)

       4.  ฝึกปฏิบัติการกำหนดตัวชี้วัดความสุขและวิธีการได้มาซึ่งข้อมูลสะท้อนตัวชี้วัด /นำเป้าหมายที่เห็นความสำคัญ 1 – 3 มากำหนดเป็นตัวชี้วัดความสุขและวิธีการได้มาซึ่งข้อมูลสนับสนุนตัวชี้วัด              

บทเรียนการจัดฝึกอบรมในครั้งนี้  เป็นการเรียนรู้ที่สำคัญสำหรับผมครับ  ผมสนใจประเด็นการออกแบบการเรียนรู้ของชุมชน  ที่เป็นการเรียนรู้ระหว่างชุมชนต่อชุมชนนั้นเขาจัดการเรียนรู้กันอย่างไรจึงจะมีพลังสูงสุด  เกิดแรงบันดาลใจ  เป็นการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ตรงสัมผัสการทดลองปฏิบัติการ  เรียนรู้วิถีชีวิตวัฒนธรรมประเพณีของชุมชน

บทเรียนการให้คำปรึกษาการจัดการเรียนรู้ระหว่างชุมชนต่อชุมชน   ระหว่างใจสู่ใจในครั้งนี้จะบันทึกบอกเล่าในโอกาสต่อไป(ตอนนี้อยู่ระหว่างการจัดการเรียนรู้ของชุมชนอยู่ครับ)