ฝึกหัดเรียนรู้พิธีการทำขวัญนาคกับท่านจนเกิดความมั่นใจ แล้วจึงเข้าสูพิธีครอบครูทำขวัญนาค

เรียนรู้พิธีทำขวัญนาค

ตอนที่ 1 เริ่มต้นอย่างไรเมื่อมีความสนใจ

โดย นายชำเลือง มณีวงษ์

ผู้มีผลงานดีเด่น รางวัลราชมงคลสรรเสริญ ด้านเพลงพื้นบ้าน ปี 2547

          พิธีทำขวัญนาค เป็นการถ่ายทอดความรู้ต่อ ๆ กันมาจากคนรุ่นหนึ่งมายังคนอีกรุ่นหนึ่ง โดยวิธีการจำ ตามไปดู ได้แก่ จากคนรุ่นปู่ถ่ายทอดความรู้มายังคนรุ่นพ่อ และคนรุ่นพ่อถ่ายทอดความรู้มายังรุ่นลูก เมื่อถึงวัยอันสมควร โดยปกติคนในยุคก่อน ๆ เมื่อตัวเขามีอายุมากขึ้นเข้าสู่ปัจฉิมวัยก็จะหาคนมารับพิธีการต่อจากท่าน หากมีลูกก็จะยกให้ลูกและอาจเลยไปถึงชั้นหลานถ้ามีความสนใจ เรียนกว่าเป็นการถ่ายทอดภูมิปัญญาของตนไปยังทายาท

          สำหรับผม ผมรับมรดกพิธีกรรม ตามพิธีทางพราหมณ์หลายอย่างจากคุณตา ซึ่งผมและลูกของป้า ลูกของน้าเรียกคุณตาว่า พ่อคุณวัน มีชนะ  พ่อคุณเป็นหลายอย่าง นอกจากท่านจะเป็นหมอทำขวัญชื่อดังในท้องถิ่นแล้ว ท่านเป็นสับปะเหร่อ เป็นหมอรักษาโรคด้วยยาสมุนไพร เป็นช่างวาดรูปขึ้นศาล เป็นช่างตัดกระดาษสีประดับงาน เป็นหมอพ่นด้วยคาถาอาคม เป็นหมอเส้นผี เป็นจ้าวพิธีอื่น ๆ อีกหลายอย่าง

          ในวันที่พ่อคุณวันอายุมากแล้ว ประมาณ 80 กว่าปี ท่านก็เรียกลูกหลานรุ่นน้า รุ่นลุงของผมไปรับรู้และฝึกหัดวิชาที่ท่านมีอยู่ ใครอยากได้วิชาใดก็เรียนรู้เอาโดยการฝึกปฏิบัติ ต่อมาท่านก็เรียกคนรุ่นหลานที่มีอายุ 16-19 ปี ไปรับรู้และเรียนวิชาที่ท่านมีอยู่โดยการฝึกปฏิบัติ ทุกคนนำพานหมากพลู ดอกไม้ธูปเทียน เงิน 12 บาท บุหรี่ 1 ซอง เหล้าขาว 1 ขวดไปคำรับครูด้วย การสอนของพ่อคุณ ท่านก็สอนกันแบบคนต่อคน คำต่อคำ ใครว่าได้แล้วก็ฝึกหัดทำพิธี และกระทำซ้ำ ๆ จนคล่องตัว มีความมั่นใจ หลานบางคนฝึกแล้วก็ไม่เป็น ทำไม่ได้ เสียงร้องดี แต่ไม่สามารถที่จะร้องให้ลงกลอนลงจังหวะได้

         

         

          เมื่อถึงวันที่จะไปออกงาน พ่อคุณจะนัดหมายให้ลูกหลานที่รับการถ่ายทอดได้อย่างดีแล้วไปออกงานกับท่าน ด้านทำขวัญนาค มีผมกับบุญพา มีชนะ (ลูกของป้า) เป็น 2 คนแรกที่ได้ไปออกงานร่วมกับพ่อคุณ เราทั้ง 2 คนยังอายุไม่ถึง 20 ปี ผมกับลูกป้า ทำหน้าที่ช่วยร้อง ส่วนพ่อคุณจะเป็นผู้ทำพิธีทั้งหมดตั้งแต่เริ่มต้นชุมนุมเทวดาไปจนถึงพิธีเวียนเทียนเบิกบายศรี

          วันที่ได้ไปออกงานทำขวัญนาคครั้งแรก ผมยังจำได้ว่า พ่อคุณวัน มีชนะ ย้ำกับผมและบุญพาว่า “ไอ้หนูจะต้องว่าให้ได้คนละ 1 บท พ่อจะไม่เข้าไปช่วยตอนที่พวกเองร้องนะจะต้องท่องจำมาให้แม่นยำจริง” ผมตื่นเต้นมาก เคยแต่ว่าบททำขวัญนาคให้พ่อคุณฟัง ไม่เคยไปร้องในงานจริง ๆ เลย บุญพา ลูกของป้าก็ตื่นเต้นและประหม่า ตัวสั่นกันไปหมด เรา 2 คนต่างก็บ่นกันเองว่าจะทำได้หรือไม่ ด้วยความที่พ่อคุณสั่งให้ร้องให้ฟังหลายเที่ยวจนจำเนื้อร้องได้แล้ว ตรงนี้ก็ช่วยให้เกิดความมั่นใจมากขึ้น

          วันแรกที่ผมไปร่วมพิธีทำขวัญนาคกับพ่อคุณวัน มีชนะ เป็นงานบวชพี่ชายของเพื่อน วันนั้นมีคนมาดูหมอใหม่ จะทำพิธีครอบครูกันมากเป็นพิเศษ เริ่มที่ บุญพาว่าก่อน เพราะบทของเขาเป็นตอนต้น “บทเคารพคุณ” ส่วนผมว่าทีหลัง ของผมเป็นบท “นามนาค” โดยที่พ่อคุณวันจะส่งตาละปัดมาให้เราถือตั้งไว้ด้วยมือขวาแล้วร้องบททำขวัญนาคตามที่ได้กำหนดอาไว้ตั้งแต่ต้นจนจบ ในระหว่าที่ร้องบทนามนาคมันเหมือนกับว่าเราลอยอยู่บนพื้นที่นั่ง ในหัวใจไหวหวั่นไม่ปกติ กลัวผิด กลัวว่าจะจำบทไม่ได้ แต่ก็ผ่านไปได้ด้วยดี เป็นอันว่า ผมได้รับการครอบครูในพิธีทำขวัญนาคแล้ว

                        

                           (คลิกที่ปุ่ม เล่น ชมบันทึกสดทำขวัญนาคเชิญเทวดา-บูชาครู ได้)  

          สำหรับท่านที่มีความสนใจในพิธีทำขวัญนาค จุดเริ่มต้นที่เป็นประเพณีปฏิบัติกันมานานคือ ถือพานเคารพครูไปขอฝากตัวเป็นลูกศิษย์หมอทำขวัญที่ท่านให้ความเคารพ นับถือ และฝึกหัดเรียนรู้พิธีการกับท่านจนเกิดความมั่นใจแล้วจึงเข้าสูพิธีครอบครูทำขวัญนาค นะครับ ต่อจากนั้นเราก็สามารถที่ไปออกงานได้อย่างถูกต้องและสมบูรณ์

ติดตาม เรียนรู้พิธีทำขวัญนาค ตอนที่ 2 เตรียมตัวอย่างไรในวันที่ได้ไปออกงาน