บทร้องประกอบ (ร้องแยก)
ในพิธีทำขวัญนาค
ตอนที่ 4 แหล่ลำดับเดือน
โดย ชำเลือง มณีวงษ์
ผู้มีผลงานดีเด่นเพลงพื้นบ้านรางวัลราชมงคลสรรเสริญ ปี 2547
ในตอนที่ 4 นี้ ผมขอนำเอาบทร้องแหล่ประกอบในพิธีทำขวัญนาค จัดอยู่ในตอนปฏิสนธิ (กำเนิดของคน) เมื่อหมอขวัญดำเนินเรื่องในทำนองเสนาะมาถึงตอนตั้งครรภ์ก็จะแยกออกนอกไปเป็นการร้องทำนองแหล่เล่าถึงอาการตั้งครรภ์ของมารดาตั้งแต่เดือนที่ 1 ถึงเดือนที่ 9 โบราณเรียกว่า “ประดับเดือน” ในยุคก่อน ๆ หมอขวัญจะร้องแหล่โดยมีการเอื้อนเอ่ยเป็นทำนองคลอไปด้วย มาในยุคปัจจุบันจะมีดนตรีให้จังหวะประกอบ บางวงให้จังหวะเสียงดังเสียจนสนุกสนานมากไปก็จะทำให้นาคฟังถ้อยสำนวนไม่รู้เรื่องก็มี
บทร้องแหล่ลำดับเดือน
จะขอลำดับนับวันตั้งท้อง ชีวิตคนต้องมาจุติตรงนี้
ตั้งแต่วันที่ 1 ในนาภี ถึงเดือนที่ 9 แม่มีหลายอาการ
พอได้ 1 เดือนเลือดก็ขาด แม่นุชนารถก็กระแสสันต์
พอได้ 2 เดือนก็เคลื่อนพ้นผ่าน 3 เดือนเท่านั้น แม่ก็แพ้นาพี
แม่อยากกินเปรี้ยว แม่อยากกินหวาน เผ็ด ๆ มัน ๆ ไอ้นั่นไอ้นี่
แกงเผ็ดปลาไหล แกงไก้ฉู่ฉี่ อีกทั้งผัดหมี่ กะละหมั่น
อยากกินมะเฟือง อยากกินมะไฟ อยากกินลำไยลูกเงาะเมืองจันทร์
อยากกินข้าวโพดที่ฝักหวาน ๆ อยากกินหัวมันรังสิตดอนเมือง
อยากกินองุ่นที่ผลงาม ๆ อยากกินมะขามที่ฝักเขื่อง ๆ
ลิ้นจี่ลำไยมะไฟมะเฟือง ผลไม่พื้นเมืองนั้นมีมากมาย
บางคนอยากสดบางคนอยากคาว อยากกินดินเผาเขม่าขี้ใต้
อยากกินข้าวตังมานั่งร้องไห้ ดินหัวเตาไฟแม่ก็เก็บมากิน
พอได้ 4 เดือนแม่ก็ผ่ายผอม เนื้อหนังเคยเปล่งงอมซูบผอมหมดสิ้น
แม่เริ่มร่วงโรยโบกโบยบิน อาหารการกิน แม่ก็เบื่อระอา
พอถึง 5 เดือนแม่ให้วิตก พอถึงเดือนที่ 6 นะพ่อนาคจ๋า
รู้เย็นรู้ร้อนลูกดิ้นคลอนไปมา พอ 7 เดือนกว่า แม่ต้องรักษาครรภ์
ของเผ็ดของร้อนจะหย่อนเข้าปาก เกราว่าลูกรักแม่จะอาสัญ
พอได้ 8 เดือนปวดเตือนทุกวัน แม่ให้ไหวหวั่นมีทุกข์ทวี
ฝ่ายข้างบิดาก็หายาเตรียมไว้ สิ่งของเครื่องใช้ ขมันขมี
ทั้งสองผัวเมียอ่อนเพลียยอมพลี เหตุการณ์ครั้งนี้เหลือจะประมาณ
ครบเดือนที่ 9 แม่เขาเจ็บท้องร้องเรียกพ่อ... ให้ไปตามหมอขมีขมัน
ฝ่ายข้างบิดาไม่ช้าอยู่นาน เร่งรีบลนลานลุกลี้ลุกลน
จะไปรับหมอเหมือนดังหมายมั่น ก่อนออกจากบ้านพ่อจุดธูปบน
ผีปู่ผีย่าลงมาช่วยอีกคน แล้วจรดลรีบลงบันได
หวังไปตามหมอไม่ได้รอรั้ง เมียอยู่ข้างหลังเจ็บท้องไม่หาย
มันปวดรวดร้าวเจ็บเข้าหัวใจ กระวนกระวายแทบจะสิ้นแรง
ที่เขาคลอดง่ายก็ไม่ลำบาก ที่เขาคลอดยากให้เสียวแสยง
ปวดท้องไม่ออกเหมือนหอกมาแทง ฟังหมอชี้แจงเจ็บในอุทร
เจ็บหนองเจ็บฝีเจ็บถี่ไม่เท่า เจ็บท้องคลอดเจ้าเจ็บยอกเจ็บย้อน
เจ็บหนักเจ็บหน่วงเจ็บถ่วงอุทร จะนั่งจะนอน....แม่สุดทรมาน.........
ที่มา. ขุนแผน ลูกปราจีน แหล่พิธีทำขวัญนาค. 2520.
แต่งเองไหมครับ สอนเด็กให้เป็นคนมีคุณภาพ
เยี่ยมมากครับ
สวัสดี คุณราชิต สุพร