ปี๋ใหม่เมืองทางเหนือ ยืดเอาวันที่ 13 เมษา เป็นวันเฉลิมฉลอง เล่นน้ำดำหัว เรียกวันนี้ว่า "วันสังขารล่อง" ซึ่งหมายถึงอายุสิ้นไปอีกปี
วันที่ 14 เมษา เรียกว่า "วันเน่า" วันนี้ห้ามเก็บห้ามเด็ดพืชผักต้นไม้ ห้ามพูดคำหยาบ ห้ามบ่นห้ามแช่ง ห้ามดุห้ามด่า ห้ามพูดจาหยาบคาย ไม่เช่นนั้นปากจะเน่าเหม็น หน้าที่การงานไม่เจริญรุ่งเรือง
วันที่ 15 เมษา เรียกว่า "วันพญาวัน" คือวันเปลี่ยนศกใหม่ วันนี้จะขนสายเข้าวัด พร้อมกับตุงสีสำหรับปักกองสาย ซึ่งตุงสีจะตัดเป็นรูปธงสามเหลี่ยมเล็กๆ ตามสีประจำวันเกิด ปักรวมๆ กันแล้วแลดูสวยงามมาก ฉันยังชอบนั่งมองเลย
วันที่ 16 เมษา เรียกว่า "วันปากปี๋" เป็นวันเริ่มต้นปีใหม่ บ้านไหนทำแกงขนุนกินกันก็จะช่วยหนุนนำให้ชีวิตไปในทางที่ดี แล้ววันนี้จะเป็นวันที่ครึกครึ้นพอสมควรที่ต้องเดินทางไปคาระรดน้ำดำหัวผู้หลักผู้ใหญ่ ได้พบปะผู้คนมากมาย พรที่ได้รับจากผู้เฒ่าผู้แก่เป็นเหมือนน้ำเย็นๆ ที่ลูบไล้จิตใจให้พวกเราเด็กๆ รู้สึกกระชุ่มกระชวย มีกำลังใจต่อสู้ต่อไป
ที่สำคัญ วันปี๋ใหม่เมือง เป็นวันรวมญาติกันด้วย แล้วจะมีการทำบายศรีสู่ขวัญญาติผู้ใหญ่ที่เคารพนับถือ ฉันชอบที่สุดที่มีด้ายผูกข้อมือทุกครั้งที่มีการสู่ขวัญ มันเป็นเหมือนกุศโลบายอย่างนึงที่สอนให้คนเมืองไม่ลืมถิ่นฐานบ้านเกิด
แต่...อะไรก็ดีวัฒนธรรมของแต่ละที่แต่ละท้องถิ่นไม่เหมือนกัน ความเชื่อก็ย่อมแตกต่างกันออกไป สุดท้ายทุกที่สอนให้ทุกคนเป็นคนดี ไม่ทำให้ผู้อื่นเดือดร้อน
ดีใจที่ปี๋ใหม่เวียนมาเถิงอีกครั้ง
สำนักสงฆ์ดอยผาตั้ง เจียงฮาย