หนานเกียรติ
เกียรติศักดิ์ หนานเกียรติ ม่วงมิตร

บทเรียนการพัฒนาโภชนาการ : กรณีศึกษา ร.ร.มหาไถ่ศึกษาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ


โครงการมหาไถ่ ใส่ใจ รักสุขภาพ มีวัตถุประสงค์การดำเนินงานเพื่อเสริมสร้างความรู้กี่ยวกับโภชนาการแก่นักเรียน ควบคู่ไปกับการสร้างเสริมลักษณะนิสัยในการบริโภคผักผลไม้ ทั้งนี้มุ่งหวังให้นักเรียนได้นำความรู้ที่ได้รับนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวัน

      ร้านค้าหนึ่งภายในโรงอาหาร แม้จะมีอาหารหลากหลายชนิดวางอยู่ แต่ดูเหมือนว่าข้าวเหนียวไก่ทอดที่ขายเป็นชุดคู่กัน จะเป็นอาหารยอดนิยมที่นักเรียนซื้อหาไปรับประทาน

      เด็กชายหลายคนยืนเข้าแถวต่อคิวเพื่อซื้ออาหารมื้อกลางวันสำหรับวันนี้ คนก่อนหน้าซื้อข้าวเหนียวไก่ทอด เช่นเดียวกับอีกหลายคน

      หากสังเกตุสักหน่อย จะเห็นว่าเด็กชายเหล่านี้รูปร่างค่อนไปทางท้วม หลายคนอวบอ้วน

      หลังจากซื้อของจากแม่ค้าแล้ว พวกเขาล้อมวงนั่งรับประทานอาหารกลางวันร่วมกันที่โต๊ะภายในโรงอาหาร แน่นอนว่าอาหารกลางวันมื้อนี้ส่วนใหญ่เป็นข้าวเหนียวไก่ทอด

 

      โรงเรียนมหาไถ่ศึกษาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นโรงเรียนเอกชน ตั้งอยู่ใจกลางเมืองขอนแก่น เปิดสอนตั้งแต่ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ – มัธยมศึกษาปีที่ ๖

      สำหรับนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาจะเป็นนักเรียนชายล้วน ส่วนนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นและตอนปลาย เป็นนักเรียนคละกันทั้งหญิงและชาย นักเรียนส่วนใหญ่มาจากครอบครัวที่มีฐานะทางเศรษฐกิจค่อนข้างดีไปจนถึงร่ำรวย

      ครูกัญจณัฏฐ์ พรหมมินทร์ ครูโภชนาการของโรงเรียน สะท้อนปัญหาโภชนาการของนักเรียนว่า

      “...ปัญหาโภชนาการของนักเรียนที่นี่คือโภชนาการเกิน โดยเฉพาะเด็กนักเรียนชั้น ป.๑ ถึง ป.๓ น้ำหนักจะเกินเกณฑ์มากกว่าครึ่ง...”

      และได้สะท้อนสาเหตุของปัญหานั้นว่า

      “...ปัญหามาจากการรับประทานของนักเรียน นักเรียนส่วนใหญ่ชอบกินขนมกรุปกรอบ น้ำอัดลม ชอบอาหารจำพวกทอด เด็ก ๆ จะไม่ชอบกินผัก พ่อแม่ส่วนใหญ่ตามใจลุกเรื่องการกินมากเกินไปจนติดกลายเป็นนิสัย...”

      หลายปีก่อนผู้บริหารโรงเรียน เห็นว่าปัญหาโภชนาการนักเรียนเป็นปัญหาสำคัญที่จะต้องเร่งแก้ไข นอกจากการแต่งตั้งให้มีครูโภชนาการ ซึ่งก่อนหน้ายังไม่มีผู้รับผิดชอบงานนี้โดยเฉพาะแล้ว ยังได้ริเริ่มกิจกรรมหลายประการเพื่อแก้ปัญหาและพัฒนางานโภชนาการของโรงเรียน

 

      ช่วงพักกลางวัน ณ โต๊ะรับประทานอาหาร ภายในโรงอาหารของโรงเรียน เด็กชายร่างตุ้ยนุ้ยกำลังรับประทานอาหารกลางวันร่วมกับเพื่อน ๆ อย่างเอร็ดอร่อย

      ในมือถือข้าวเหนียว มีไก่ทอดวางอยู่ในภาชนะเบื้องหน้า เช่นเดียวกับเพื่อนของเขาอีกหลายคนในวง ข้าวเหนียวไก่ทอดเป็นอาหารมื้อกลางวันในวันนี้ เมื่อวาน วันก่อน ๆ รวมทั้งอาจจะเป็นวันพรุ่งนี้ คงพอจะบอกได้ว่า บรรดาเด็กชายเหล่านี้ล้วนเป็นสาวกข้าวเหนียวไก่ทอดอย่างแนบแน่น

      พวกเขาตั้งข้อสังเกตและพูดคุยกันในกลุ่มถึงความผิดปกติของไก่ทอด เขารู้สึกว่าไก่ทอดอร่อยขึ้นกว่าที่เคยรับประทานมาสองสามวันแล้ว แป้งที่ชุบไก่ทอดมีความนุ่มเนียนเป็นพิเศษ

      “ครูครับ ไก่ทอดดูแปลก ๆ ไปนะครับ...”

      ชายร่างตุ้ยนุ้ยเปรยกับคุณครูโภชนาการ

      “ชอบไหมหละ ?...” คุณครูโภชนาการถามต่อ

      “ชอบครับ...” เด็กชายหลายคนช่วยกันตอบจนเสียงสนั่นดังไปถึงโต๊ะข้าง ๆ

      “รู้ไหมว่าไก่ทอดที่พวกเธอกำลังกินอยู่ใส่ผักด้วย...” คุณครูค่อยเฉลยความสงสัยของนักเรียน

      “ใส่ผักแล้วทำไมไม่ขมเลยละครับ...”

 

      การผสมผักลงในอาหารที่นักเรียนชอบรับประทานอยู่แล้วเป็นวิธีการหนึ่งของโรงเรียนที่พยายามส่งเสริมให้นักเรียนรับประทานผัก ครูกัญจณัฏฐ์ พรหมมินทร์ เล่าถึงความพยายามนี้ว่า

      “นักเรียนระดับประถมที่นี่ชอบข้าวเหนียวไก่ทอด จะกินซ้ำ ๆ กันอยู่อย่างนั้นทุกวันไม่รู้จักเบื่อ เราก็มาคิดว่าจะทำอย่างไรดีจึงจะให้เด็กได้กินผัก...

      ...ก็เลยทดลองเอาผักผสมลงไปในแป้งที่ชุบไก่ทอด โดยจะหั่นผักให้ละเอียดจนไม่เผ็นเป็นชิ้นผัก บางวันก็ใส่ข้าวโพด บางวันใส่ฟักทองนึ่ง บางวันแครอท บางวันใส่ใบโหระพา แป้งที่ผสมผักเหล่านี้เวลาทอดแล้วแป้งจะนุ่มไม่แข็ง ...

      ...ตอนแรกก็นึกกังวลว่าเด็กจะกินหรือเปล่า แต่กลับกลายเป็นว่าเด็ก ๆ ชอบมาก เขาบอกว่าอร่อยกว่าเมื่อก่อนเสียอีก...”

      นอกจากนั้นแล้ว โรงเรียนยังได้ริเริ่มกิจกรรมอีกหลายประการในการพัฒนาโภชนาการของโรงเรียน เช่น

      การปรับปรุงคุณภาพอาหารกลางวันของโรงเรียน เนื่องจากนักเรียนทุกคนในโรงเรียนจะรับประทานอาหารที่จัดทำโดยโรงอาหารของโรงเรียน ในระยะแรกอาหารที่จัดทำมักจัดทำตามความชอบของนักเรียน ซึ่งอาหารส่วนใหญ่มักไม่มีส่วนประกอบหรือเป็นอาหารจำพวกผัก ข้าวที่ใช้เป็นข้าวขาว

      การปรับปรุงเริ่มจากการปรับเปลี่ยนจากข้าวขาวเป็นข้าวกล้อง ในระยะแรกนักเรียนไม่คุ้นชินทำให้ไม่ยอมรับประทานจำนวนมาก ต่อมาทางโรงอาหารจึงค่อยผสมข้าวขาวลงไปด้วย ทำให้ได้ข้าวสวยที่หุงนุ่มลง นักเรียนเริ่มรับประทานกันมากขึ้นและคุ้นชิน

      สำหรับกับข้าว จากเดิมที่ไม่มีเมนูผัก โรงอาหารก็เริ่มเปลี่ยนรายการอาหารให้มีผักมากขึ้น ซึ่งพบว่า นักเรียนส่วนใหญ่จะชอบอาหารจำพวกผักทอด

      ในส่วนการกำกับควบคุมมิให้นักเรียนรับประทานอาหารที่ไม่เป็นประโยชน์ต่อร่างกาย ถึงแม้ว่าโรงเรียนจะยกเลิกมิให้มีการจำหน่ายขนมกรุปกรอบและน้ำอัดลมแล้ว แต่ก็ยังมีนักเรียนอีกจำนวนไม่น้อยที่แอบนำเอาทั้งขนมกรุปกรอบและน้ำอัดลมใส่กระเป๋าลักลอบเข้ามารับประทานในโรงเรียน ทางโรงเรียนแก้ปัญหาด้วยการประกาศห้ามมิให้นักเรียนนำอาหารเหล่านั้นเข้ามา ซึ่งต่อมาได้มีการตรวจค้นและยึดของต้องห้ามนี้เป็นระยะ จนกระทั่งปัญหาดังกล่าวค่อยเบาบางลงไป

 

      ราวกลางปี ๒๕๕๒ โรงเรียนได้เข้าร่วม “โครงการประกวดแผนส่งเสริมโภชนาการดีอย่างยั่งยืนในโรงเรียน ซึ่งจัดขึ้นโดย บริษัทไฮคิวผลิตภัณฑ์อาหารจำกัด ร่วมกับกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข   เพื่อรณรงค์ให้เด็กไทยมีพฤติกรรมการบริโภคอาหารให้ถูกหลักโภชนาการ โดยการกระตุ้นและผลักดันให้โรงเรียนเอาใจใส่ในการดูแลเรื่องการกินของนักเรียนให้ถูกต้องเหมาะสมตามหลักโภชนาการ

      โรงเรียนฯ ได้จัดทำ “โครงการมหาไถ่ ใส่ใจ รักสุขภาพ” ส่งเข้าประกวด ซี่งได้รับการคัดเลือกจากคณะกรรมการ และได้รับการสนับสนุนงบประมาณจำหนวนหนึ่งให้ปฏิบัติงานตามแผนงานที่ได้เสนอไว้

      โครงการมหาไถ่ ใส่ใจ รักสุขภาพ มีวัตถุประสงค์การดำเนินงานเพื่อเสริมสร้างความรู้กี่ยวกับโภชนาการแก่นักเรียน ควบคู่ไปกับการสร้างเสริมลักษณะนิสัยในการบริโภคผักผลไม้ ทั้งนี้มุ่งหวังให้นักเรียนได้นำความรู้ที่ได้รับนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวัน

      กิจกรรมที่จะดำเนินตามโครงการ เป็นการเสริมงานพํฒนาโภชนาการของโรงเรียน โดยเลือกทำกิจกรรมในวาระพิเศษเนื่องในวันพ่อห่งชาติ ซึ่งทางโรงเรียนจะจัดกิจกรรม “หมู่บ้านคุณธรรม” ในวันที่ ๔ ธันวาคม ๒๕๕๒ ซึ่งในงานดังกล่าวจะมีการนำเสนอนิทรรศการเกี่ยวกับโภชนาการจากการคิดค้นและดำเนินการโดยนักเรียน รวมทั้งการจัดกิจกรรมประกวดต่าง ๆ อีกหลายหลายการ

      แม้งานจะกำหนดให้มีขึ้นในช่วงต้นเดือนธันวาคม แต่การเตรียมงานเพื่อนำผลงานนำมาเสนอทางโรงเรียนได้ให้นักเรียนเตรียมผลงานกันตั้งแต่ต้นเดือนกันยายน ก่อนการจัดงาน ๔ เดือน

      กิจกรรมเริ่มต้นจากการจัดประชุมแกนนำนักเรียน “หมู่บ้านคุณธรรม” เพื่อวางแผนการดำเนินงาน หลังจากนั้นได้กำหนดให้นักเรียนเตรียมสื่อที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับโภชนาการสำหรับการนำเสนอเป็นนิทรรศการในวันจัดงาน ทั้งนี้นิทรรสการดังกล่าวจะอิงกับกลุ่มสาระการเรียนรู้ดังนี้

      กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย เขียนเรียงความเรื่อง “โภชนาการของเด็กไทยในปัจจุบัน”

      กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ เขียนแผนผังความคิดหัวข้อ “การบริโภคอาหารตามหลักโภชนาการ”

      กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ วาดภาพหัวข้อ “เมนูเพื่อสุขภาพ”

      กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี ให้นักเรียนปลูกพืชผักสวนครัว และประกอบอาหาร “เมนูสุขภาพ” จากพืชผักสวนครัวที่ตนเองปลูก

      ผลงานของนักเรียนจาก ๔ กลุ่มสาระวิชาการเรียนรู้ จะถูกคัดเลือกและนำเสนอในลักษณะนิทรรศการในการจัดกิจกรรม “หมู่บ้านคุณธรรม”

      นอกจากการแสดงนิทรรศการแล้ว ยังมีกิจกรรมอีกหลายรายการ เช่น การประกวดเต้นประกอบเพลง “เด็กไทยรักผัก” การแสดงละคร “กินผักเพื่อสุขภาพ” การประกอบอาหาร “เมนูเพื่อสุขภาพ” ฯลฯ

      ครูกัญจณัฏฐ์ พรหมมินทร์ กล่าวถึงผลพวงจากการเข้าร่วมโครงการว่า

      “...โรงเรียนได้ดำเนินงานพัฒนาโภชนาการมาแล้วเป็นระยะ การเข้าร่วมโครงการทำให้โรงเรียนมีการทำงานที่มีคุณภาพมากขึ้น และน่าจะช่วยแก้ปัญหาเรื่องโภชนาการเกินของเด็กได้...”

หมายเลขบันทึก: 341295เขียนเมื่อ 3 มีนาคม 2010 08:15 น. ()แก้ไขเมื่อ 22 มิถุนายน 2012 21:27 น. ()สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน


ความเห็น (5)
  • เคยดูรายการหนึ่ง ถ้าจำไม่ผิดทางช่อง 9
  • เขาให้น้องๆนักศึกษามาแข่งขันกันทำ อาหารคาวหวานให้เด็กอนุบาล
  • โดยต้องถูกหลักโภชนาการ ที่สำคัญทำอย่างไรให้ผักน่ากิน
  • เรียกว่า  ถ้ามีการเปลี่ยนรูปแปลงร่าง ผสมโน่นนิดนี่หน่อย
  • ช่วยให้เด็กๆทานผักได้เยอะเลยเจ้าาา...
  • วันก่อนไปทำกิจกรรมที่กรุงเทพฯ
  • พบเด็กที่อ้วนผิดปกติมาก
  • คงต้องทำโครงการแบบนี้เหมืนกัน
  • อยู่ตากใช่ไหมครับ
จตุพร วิศิษฏ์โชติอังกูร

มาตรวจการบ้านครับ :)

ดีมากเลยครับ เสียดายตรงว่า ส่งช้าไปหน่อย

สวัสดีคะคุณหนานเกียรติ

โรงเรียนนี้น้องสาวพี่เป็นครูอยู่คะ

พี่เป็นศิษย์เก่าโรงเรียนมหาไถ่หญิงและมหาไถ่บ้านน้อย

ซิสเตอร์ บราเดอร์ สอนให้กินผัก นะคะ บังคับกันเลยคะ ทุกวันพุธจะมีแกงจืดใส่ผัก ต้องทานให้หมด แต่ก่อนไก่ทอดไม่รู้จักคะ ต้องข้าวต้มใส่ผัก ต้มนมผงชงให้ดื่ม พี่กับเพื่อน ๆวิ่งหนีกันเป็นแถวเมื่อถึงเวลาให้ทานอาหารของโรงเรียน

พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี