ลองใช้มุมมองใหม่ "ทำไมเราไม่มองว่า เราจะปรับ ยา หรือ ระบบยา ของเรา อย่างไร ให้เข้ากับชาวบ้าน "

               ผมได้มีโอกาสอ่านหนังสือ “ยากับชุมชน มิติทางสังคมและวัฒนธรรม” ของ นพ.โกมาตร จึงเสถียรทรัพย์  ดร.ลือชัย ศรีเงินยวง ดร.วิชิต เปานิล  ซึ่งเป็นหนังสือที่มาจากการทบทวนสถานการณ์การใช้ยาในชุมชน  ซึ่งสมบูรณ์แบบมากในความคิดของผม  เพราะเนื้อหามาจากทั้งการทบทวนการศึกษา จากเวที ลปรร. และจากการสัมภาษณ์    และมีการแบ่งเป็นบทต่างๆถึง 5  บท ตามปัญหาที่เกิดขึ้น (ตามอ่านนะครับ)

      ผมได้แนวคิดจากการอ่านหนังสือเล่มนี้ อย่างนี้ครับ

            1.ตลอดเวลาทั้ง 20 ปีที่ผ่านมาปัญหาด้านยาในชุมชน ยังวนเวียน อยู่ที่เรื่องเดิม ทั้งๆ ที่ยุคสมัยเปลี่ยนไป   เช่น ปัญหายาชุด  ปัญหายาปฏิชีวนะ ปัญหายาแก้ปวด ยาล้างไต  ปัญหาการโฆษณาชวนเชื่อ  ปัญหาการขายยาในสถานที่ห้ามขาย เช่น ร้านชำ ร้านขายยาผิดประเภท  ขายตรง   

            ซึ่งเมื่อผมลองคิดตาม ก็เป็นแบบนั้นจริงๆครับ เพราะตลอดที่ทำงานเป็นเภสัชกร รพ.ชุมชน 10 ปีกว่าที่ผ่านมา และเปิดร้านยาในชุมชน(ชนบท) อีก 2 ปี ก็ยังพบว่าเรื่องราวปัญหาจากยา ยังหมุนเวียนไปมาอยู่ประมาณนี้ ไม่มีอะไรเปลี่ยน

 

             2. ในหนังสือ เปิดมุมมอง ให้ผมน่าสนใจมากยิ่งขึ้น เมื่อให้ลอง มองภาพการทำงานของเราที่เป็น เภสัชกร (รวมทั้ง จนท.ทางการแพทย์ อื่นๆ ด้วยนะครับ)

            เรามองปัญหาด้านยาในชุมชน จากมุมมองของเราข้างเดียว  เรามักจะบอกว่า ชาวบ้านมีปัญหาการใช้ยา เราต้องไปแก้ที่ชาวบ้าน โดยปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ยา ให้ความรู้  (สิ่งที่เราสอน ถูกเสมอ เพราะเราเรียนมาโดยตรง เราเป็น “เราเป็นวิชาชีพ” )  เราต้องเปลี่ยนชาวบ้านมาเป็นอย่างที่เราต้องการ ถึงจะเรียกว่าถูกต้อง .......ง

            "มอง ในมุมใหม่ ทำไมเราไม่มองว่า เราจะปรับ ยา หรือ ระบบยา ของเรา อย่างไร ให้เข้ากับชาวบ้าน โดย ทำความเข้าใจถึง มิติทางสังคม ความเชื่อ วัฒนธรรม   สิ่งที่เค้าต้องการจริงๆ      โอ้...... อันนี้ยากนะครับ  แต่น่าจะดีมากถ้าทำได้"

            ผมเลยนึกไปถึง สิ่งที่พยายามทำทุกวันในการทำงานปัจจุบัน ก็คือ งานสอนสุขศึกษา ที่ปรับจากการสอน มาเป็นการฟัง ชาวบ้านมากขึ้น ฟังอย่างให้เกียรติความรู้ที่มีอยู่ในคนทุกคน (tacit knowledge) ฟังโดยไม่ตัดสินถูก ผิด แล้วปรับสิ่งที่เป็นความรู้ของเราเข้าไป แบบ แลกเปลี่ยนกัน   อืม......... กำลังฝึกครับ  เพราะสังเกตว่า ติดนิสัยเดิมๆ  แค่ชาวบ้าน อ้าปาก... ก็ ผิดละครับ เพราะเราถือว่า เรารู้มากกว่า 

              

          3. ในหนังสือ บอกอีกเช่นกันครับว่า การแก้ปัญหายังเป็นในรูปแบบเดิม โดยไม่มีรูปแบบใหม่ๆ คือ  ใช้มาตรการให้สุขศึกษา  การควบคุมการโฆษณา  การเร่งรัดมาตรการด้านกฎหมาย  หรือการจัดทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าการใช้ยาที่อันตราย       พออ่านมาถึงตรงนี้ ผมเลย อึ้งเลยครับว่า จะใช้รูปแบบการแก้ปัญหาอะไรดี ถึงจะแหวกแนว  (กะว่าจะทำโครงการให้สุขศึกษาการใช้ยา ปฏิชีวนะในชุมชน ซะหน่อย........ นะ)  ดังนั้น อย่างแรกที่ผมจะทำก่อนทำโครงการที่เป็นในรูปแบบ สอน สอน สอน และสอน....... มาเป็น เอ่อ............. 

     (ขอเวลาไปคิดก่อนนะครับ  แล้วจะมาเล่าต่อ)   แต่ ไม่รู้จะคิดได้หรือเปล่านะครับ