ห้องสมุดมหาวิทยาลัยของรัฐมีความคล่องตัวจริงหรือ?

เมื่อวานนี้ไปร่วมงานของสำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (หมายเหตุประเทศไทย: ปัจจุบันยังใช้ชื่อเดิม ไม่ได้เปลี่ยนชื่อใหม่) 

โครงการพัฒนาองค์ความรู้ สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จัดกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้เพื่อพัฒนาความร่วมมือระหว่างห้องสมุด เรื่อง
THAMMASAT UNIVERSITY LIBRARIES NETWORKING FORUM : MEET DR.COCHRANE
7 - 8 JANUARY, 2010

Dr. LYNN SCOTT COCHRANE ผู้อำนวยการห้องสมุด มหาวิทยาลัยเดนิสัน มลรัฐโอไฮโอ ประเทศสหรัฐอเมริกา ผู้มีความรู้และประสบการณ์ด้านการดำเนินงานความร่วมมือระหว่างห้องสมุดสถาบัน อุดมศึกษาของประเทศสหรัฐอเมริกา  ผู้ได้รับทุน Fulbright Senior Specialist Grant to Thailand 2007 เป็นที่ปรึกษาให้ห้องสมุดมหาวิทยาลัย 4 แห่ง (เป็นผู้ที่มีข้อมูลของเครือข่ายห้องสมุด OhioLink ที่มีการบริหารจัดการที่ดีมาก เป็นที่รู้จักทั่วโลก ซึ่งเครือข่ายห้องสมุดมหาวิทยาลัยไทย ภายใต้สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาจะได้ประโยชน์จากข้อมูลดังกล่าวเพื่อพิจารณาเป็นต้นแบบการพัฒนาระบบและกลไกการดำเนินงานได้ดี)

ประวัติและข้อมูลการติดต่อ DR. COCHRANE

http://library.tu.ac.th/bio_COCHRANE.pdf

http://www.denison.edu/library/about/cochrane_lynn_scott.html

 ดิฉันได้พบและคุ้นเคยกับ DR. COCHRANE มาก่อน  หลังจากท่านได้รับทุน Fulbright มาเป็นที่ปรึกษาให้กับมหาวิทยาลัยไทย 4 แห่ง คือ มศว. ประสานมิตร  ม. ธรรมศาสตร์  ม.นเรศวร และม. ราชภัฎมหาสารคาม เมื่อกลับไปสหรัฐอเมริกาก็ได้จัดโปรแกรมศึกษาดูงานเครือข่ายห้องสมุดมลรัฐโอไฮโอให้กลุ่มห้องสมุดมหาวิทยาลัยไทยในปี 2550   โดยดิฉันได้ร่วมเดินทางไปด้วย 

เมื่อพบกันอีกครั้งในวันที่ 7 มกราคม 2553  หลังจากทักทายถามไถ่ทุกข์สุขกันแล้ว ท่านตั้งคำถามถึงความแตกต่างระหว่างการทำงานในห้องสมุดมหาวิทยาลัยของรัฐและของเอกชน  (DR. COCHRANE เล่าในระหว่างการบรรยายว่าตัวท่านเองเป็นคนที่สนุกกับงานที่ตั้งคำถามในเรื่องที่ไม่รู้ และจะถามจนได้คำตอบ นับว่าเป็นคนมีทักษะในการตั้งคำถามจริง) คำถามนี้จึงเป็นคำถามที่ตรงใจมาก  ตอบได้ว่าต่างกันแต่ยังไม่แน่ใจว่ามีอะไรบ้าง เพราะเพิ่งเข้ามาร่วมงานได้ 2 เดือน  ประสบการณ์ทำงานของท่านและของดิฉันคล้ายกัน เพราะมหาวิทยาลัยปัจจุบันที่ท่านสังกัดเป็นมหาวิทยาลัยเอกชนขนาดเล็ก  คุยกันว่ามหาวิทยาลัยใหญ่ระบบงานซับซ้อนกว่า การเป็นห้องสมุดมหาวิทยาลัยเอกชนไม่ต้องรับภาระเรื่องการจัดซื้อจัดจ้าง เพราะมีหน่วยงานกลางทำงานดังกล่าว  ดิฉันนึกว่าใช่แล้ว ห้องสมุดมหาวิทยาลัยศรีปทุมก็ไม่ต้องทำงานดังกล่าว  มหาวิทยาลัยสามารถลดกำลังคนในงานที่ซ้ำซ้อนของแต่ละหน่วยงาน  และหน่วยงานก็มุ่งความสำคัญไปที่งานหลักของตนเอง  เรื่องดังกล่าวนี้ได้สังเกตุเห็นตั้งแต่เข้ามาร่วมงานใหม่ๆ แต่ไม่ทราบว่าเป็นลักษณะเฉพาะของแต่ละมหาวิทยาลัยหรือไม่

ตอนพักทานกลางวัน ได้พูดคุยกับเพื่อนๆ ต่างสถาบัน  ผ.อ. สำนักหอสมุดของรัฐแห่งหนึ่งที่เพิ่งเข้ามารับตำแหน่งใหม่ปรารภเรื่องงานว่า ต้องใช้เวลามากในการเจรจาต่อรองและการหาข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้าง  ตัวดิฉันเองก็จำได้จากประสบการณ์ทำงานในมหาวิทยาลัยรัฐว่าใช้เวลานานมากในการหาข้อมูลและส่งอีเมล์ติดต่อกับบริษัทจำหน่ายโปรแกรมระบบงานห้องสมุด  กว่าจะได้ข้อสรุปในราคาที่พอใจ  ขณะที่เพื่อนจากมหาวิทยาลัยเอกชนอีกท่านบอกว่าเขาเองไม่ต้องทำหน้าที่นี้ เพราะมีหน่วยงานกลางรับผิดชอบ 

นี่เอง คือความแตกต่างข้อหนึ่ง  ดิฉันยังจำได้ว่า มีผู้บริหารท่านหนึ่งของมหาวิทยาลัยได้กล่าวถึงการปรับขนาดหน่วยงานโดยยกวลี  "Small is beautiful."  ในขณะที่วันนั้นดิฉันกลับรู้สึกคับข้องใจในเรื่องของความคล่องตัว  วันนี้ดิฉันจึงเข้าใจความหมาย

วันนี้การจัดวางองค์กรแบบ Lean Organization ก็เหมาะสมในสภาพสังคมปัจจุบันแล้ว