ชีวิตที่พอเพียง : ๙๑๐. นั่งตรงไหนก็ทำงานได้

เช้าวันจันทร์ที่ ๓๐ พ.ย. ๕๒ ผมไปส่งภรรยาที่ รพ. รามาธิบดีแล้วเลยไปที่สถาบันอาศรมศิลป์ที่บางมดเลย ไปถึงเวลา ๗ น. บรรยากาศสงบเงียบ เป็นธรรมชาติ และอากาศเย็นสบาย

หลังจากถ่ายรูปบริเวณที่งดงามตามธรรมชาติและสถาปัตยกรรมชั้นครูแล้ว ผมก็หาที่นั่งอ่านหนังสือและทำงาน แล้วก็นึกขึ้นได้ว่า ผมได้ฝึกฝนตนเอง โดยได้ตัวอย่างและแรงบันดาลใจจากการสังเกตผู้อื่น ที่เป็นคนดีคนเก่งจำนวนมากหลาย เอามาฝึกฝนตนเอง จนเป็นที่ประจักษ์ว่าผมสามารถทำได้หลายอย่างที่คนทั่วๆ ไปทำไม่ได้ อย่างหนึ่งคือ นั่งตรงไหนก็ทำงานได้ ซึ่งเป็นเรื่องของการมีสมาธิในชีวิตประจำวัน

เรื่องแบบนี้สอนกันไม่ได้ ต้องฝึกเอาเอง ใครอยากมีคุณสมบัตินี้ก็ต้องหมั่นฝึกฝนตนเอง ฝึกไปเรื่อยๆ มันก็จะค่อยๆ ดีขึ้นๆ และต้องฝึกฝนตลอดชีวิต รวมทั้งศึกษาทฤษฎีหรือสังเกตจากคนอื่นๆ ด้วย ทั้งที่เป็นตัวอย่างที่ดี และตัวอย่างที่ไม่ดี

ผมคิดว่าการมีสติอยู่กับปัจจุบัน เป็นคุณสมบัติที่ทุกคนต้องฝึกตัวเอง จะทำให้เรามีทักษะในการเอาใจจดจ่อกับเรื่องที่เราต้องการจดจ่อ และไม่ปล่อยให้เรื่องราวรอบตัวมารบกวนใจ คือแม้จะมีเสียงดัง มีคนมาทักทาย ก็ให้มันเป็นไป แต่ไม่รบกวนใจที่กำลังจดจ่อ

แต่จริงๆ แล้ว คนรบกวนที่ก่อความยุ่งยากที่สุด บ่อยที่สุด คือตัวเราเอง หรือใจเราเอง ทำให้ใจของเราไม่มีสมาธิจดจ่อกับเรื่องที่กำลังทำอยู่ ซึ่งผมตีความว่าตัวรบกวนคือจิตวุ่น ในขณะที่สภาพที่เราต้องการคือจิตว่าง ว่างจากตัวรบกวน เพื่อให้เราพุ่งความสนใจเข้าไปที่เรื่องเดียว

สรุปว่า ความสามารถที่จะนั่งตรงไหนก็ทำงานได้ ต้องการปัจจัยหลัก ๒ อย่าง (๑) ไม่ปล่อยให้ความวุ่นภายนอกเข้ามารบกวนสมาธิหรือใจจดจ่อ (๒) ไม่สร้างความวุ่นภายในใจตนเองขึ้นรบกวนสมาธิหรือใจจดจ่อของตนเอง พูดหลักการมันง่าย แต่เวลาปฏิบัติมันไม่ง่ายเสมอไป นี่คือที่มาของพลังการฝึกฝน

นักฝึกฝนตนเองจะสนุกอยู่กับการฝึกฝน สนุกกับคุณค่าของการฝึกฝน สนุกกับการสังเกตตนเอง สนุกกับการเห็นผลที่เป็นความสำเร็จบ้าง ล้มเหลวบ้าง และสนุกเมื่อเห็นผลสำเร็จเล็กๆ ที่ยิ่งใหญ่ ที่ไม่คาดฝันว่าจะเกิดขึ้นได้

วิจารณ์ พานิช
๗.๔๐ น. ๓๐ พ.ย. ๕๒
สถาบันอาศรมศิลป์