+ แก้วิกฤตโลกด้วยธรรมะ โดย...พระธรรมโกศาจารย์

                            ออกอากาศเมื่อวันอังคารที่ 28 เมษายน 2552  
          ตีพิมพ์ครั้งแรกในหนังสือพิมพ์โพสต์ทูเดย์ ฉบับวันพุธที่ 29 เมษายน 2552 

                                                                *******************

สุรนันทน์      วันนี้ผมได้มีโอกาสสัมภาษณ์พระธรรมโกศาจารย์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ประธานคณะกรรมการดำเนินการจัดประชุมชาวพุทธนานาชาติ เนื่องในวันวิสาขบูชา วันสำคัญสากลของโลก (UNDV) และคุณสุประภา โมฬีรตานนท์  ผู้อำนวยการฝ่ายการจัดประชุมนานาชาติ สำนักงานส่งเสริมการจัดประชุมและนิทรรศการครับ  พระคุณเจ้าครับ วันวิสาขบูชาโลก ผมมีความรู้สึกว่าคนไทยเองลืมไปแล้วว่าวันวิสาขบูชาคือวันอะไร

พระธรรมโกศาจารย์    ปฏิทินของเราใช้ทางสุริยะคติ ส่วนวันวิสาขบูชานับแบบจันทรคติ เป็นวันเพ็ญกลางเดือนหกแล้วก็เกี่ยวข้องกับพระพุทธเจ้าไม่ได้เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์บ้านเมืองอื่นๆ ถ้าคนไม่เข้าวัดก็จะลืมๆไป อย่างปีนี้เป็นวันที่ 8 พฤษภาคมเพราะวันเพ็ญกลางเดือนหกตรงกับวันที่ 8 ปีต่อไปก็อาจจะเป็นเดือนมิถุนายนไม่ตรงกัน ตรงนี้แหละที่ทำให้สับสน

 สุรนันทน์         ทั่วโลกเขาเป็นอย่างนี้ไหมครับในประเทศที่นับถือพุทธศาสนาเป็นหลัก

พระธรรมโกศาจารย์    ทั่วโลกจะแบ่งพุทธศาสนาเป็น 2 ส่วน เป็นเถรวาทแบบของเรา แบบลังกา พม่า ไทย แล้วก็แบบมหายานอย่างจีน เกาหลี ญี่ปุ่น เขาถือวันวิสาขบูชาเป็นวันที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธเจ้า นับทางสุริยะคติไม่เหมือนกับเราคือพระพุทธเจ้าประสูติในวันที่ 8 เมษายน แล้วก็ตรัสรู้ในเดือนธันวาคม ปรินิพพานเดือนกุมภาพันธ์ เพราะฉะนั้นจะไม่เคยฉลองวันวิสาขบูชาในระดับโลก แต่ช่วงหลังกลายเป็นวิสาขบูชาโลก เพราะทางฝ่ายมหายานเขาบอกว่าเอาเดือนประสูติคือเดือนเมษายน คือวันพระพุทธเจ้า ซึ่งก็อยู่ใกล้ๆกับเดือนพฤษภาคมที่ฝ่ายเราฉลองกัน ก็เลยเอาเหตุการณ์ช่วงเมษา-พฤษภา มารวมฉลองกันเป็นวันพระพุทธเจ้า แล้วเรียกว่าวันวิสาขะ เพราะสหประชาชาติ ก่อนหน้านั้นตกลงกันไม่ได้สักที เราไปขอมติสหประชาชาติในปี 2542 ชาวพุทธประชุมกันแล้วก็ทำเรื่องเสนอไปที่สหประชาชาติ โดยผู้แทนถาวรของประเทศต่างๆขอให้สหประชาชาติกำหนดให้วันวิสาขบูชาเป็นวันสำคัญของสหประชาชาติ หมายความว่าถ้าถึงวันวิสาขบูชา ขอให้ประเทศสมาชิกสามารถร่วมฉลองวันวิสาขบูชาพร้อมกัน แล้วให้ฉลองในสำนักงานใหญ่ของสหประชาชาติที่กรุงนิวยอร์ก หรือในสำนักงานสาขาของสหประชาชาติทั่วโลก ตกลงกันว่าวันวิสาขบูชาเป็นวันที่เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า เขากำหนดว่าวันที่พระจันทร์เต็มดวงในเดือนพฤษภาคม

สุรนันทน์         ก็เลยตรงกันมากขึ้น

พระธรรมโกศาจารย์    อย่างไรก็เกี่ยวกับพระจันทร์ แล้วก็จะเลื่อนไปเลื่อนมาขอให้อยู่ในเดือนพฤษภาคม พอได้ตรงนี้ฝ่ายมหายานก็รับได้ฝ่ายเราก็รับได้ แต่เดิมตามมติสหประชาชาติให้จัดที่สำนักงานใหญ่ก็ได้หรือสาขาทั่วโลกก็ได้ก็ไปจัดกันที่สำนักงานใหญ่ที่กรุงนิวยอร์กเป็นหลัก ทางประเทศไทยก็ไปรับเป็นเจ้าภาพเป็นบางปี มีอยู่ปีหนึ่งจัดกันมาเงียบๆเพราะว่าอยู่ไกลจากเอเชียคนที่นับถือศาสนาพุทธส่วนใหญ่ก็ไม่ได้เดินทางไปถึงที่นั่น มีอยู่ปีหนึ่งประเทศไทยได้วาระเป็นเจ้าภาพทางมหาเถรสมาคมก็มอบหมายให้ทางมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย ไปจัดในปี 2547 ก็ไปเห็นว่ากว่าจะเดินทางมากว่าจะจัดค่าใช้จ่ายสูงเหลือเกิน กลับมาก็เลยมาเสนอทางมหาเถรสมาคม เสนอทางรัฐบาลไทยว่าทำไมไม่จัดที่ประเทศไทย เพราะเขาก็อนุญาตให้เราใช้สำนักงานสหประชาชาติทั่วโลกอยู่แล้ว อาตมาก็ทำหน้าที่ถามประเทศต่างๆฝ่ายมหายานและฝ่ายเถรวาทว่าเรามาจัดโดยที่ใช้สำนักงานสหประชาชาติที่กรุงเทพฯกันไหม อ้างสหประชาชาติก่อน ก็ประชุมกันตั้งแต่ปี 2547 เป็นต้นมา 2548 ก็ประชุมเป็นทางการ หลังจากนั้นที่มาประชุมที่ประเทศไทยอีกก็เพราะว่าปี 2549 เป็นปีมหามงคลพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงครองราชย์ 60 ปี พอปี 2550 พระเจ้าอยู่หัวทรงเจริญพรรษา 80 พรรษา ก็มาร่วมฉลองกันอีก 2551 ถึงได้ไปต่างประเทศ 

                        

 สุรนันทน์         ชาวพุทธส่วนใหญ่อยู่ในเอเชียอยู่แล้ว

พระธรรมโกศาจารย์    อยู่ในเอเชียถ้าดูจำนวนประชากรที่นับถือพุทธศาสนา อย่างเช่นในประเทศจีนมีประมาณ 100 ล้านคน ที่นับถือพุทธศาสนา เพราะฉะนั้นรวมๆกันแล้วอยู่ในเอเชียแล้วก็มองประเทศไทยเป็นศูนย์กลางที่จะประชุมกันได้ ถึงจะย้ายไปไหนก็ตาม อย่างปีที่แล้วไปเวียดนาม เราก็ไปที่นั่นแล้วคนก็คิดถึงประเทศไทย มาพักที่ประเทศไทยซักปีหนึ่งปีหน้าจะไปไหนก็ค่อยมาว่ากัน ปีนี้ก็เลยมาที่ประเทศไทย 

สุรนันทน์         ส่วนใหญ่เขามาคุยอะไรกันครับ วันวิสาขะบางคนไม่รู้จักบอกว่ามาสวดมนต์ร่วมกันหรือเปล่า หรือว่ามาทำบุญร่วมกัน

พระธรรมโกศาจารย์    ตอนที่รัฐบาลสนับสนุนให้มีวิสาขะตั้งใจเหลือเกินว่าให้วันวิสาขบูชาซึ่งเป็นวันรวมชาวพุทธทั่วโลก เป็นไปได้ไหมที่ชาวพุทธจะมาประเทศไทยเวลาถึงวันวิสาขะ มาร่วมฉลองจากทั่วโลกเหมือนกับคนมุสลิมไปที่เมกกะ นี่คือความตั้งใจของฝ่ายรัฐบาลสมัยนั้น พอเราจัดขึ้นมาก็จะมีความคิดเพิ่มเติมว่ามาไม่ใช่เป็นเรื่องพิธีกรรมอย่างเดียวแต่ให้เป็นเรื่องของเนื้อหาสาระทางพุทธศาสนา นิมนต์พระเถระ พระสังฆราชจากทั่วโลกมาเทศนาสั่งสอนอบรมจะเป็นภาษาอะไรก็ตาม แล้วก็มีการถ่ายทอดผ่านสื่อเป็นโอกาสให้คนไทยได้ฟังธรรมเทศนา อย่างปีนี้มาเป็นจำนวนมากครึ่งหนึ่งจะเป็นลูกศิษย์ที่เป็นฆราวาส นอกจากนี้มาแล้วให้เป็นลักษณะความร่วมมือของประเทศพุทธศาสนาโดยมาตกลงทำความร่วมมือกันว่ามาปะชุมในเชิงปฏิบัติการที่เราเรียกว่า Work Shop มีการประชุมกลุ่มย่อยลงลึกในเชิงวิชาการ ซึ่งสามารถที่จะพิมพ์เผยแพร่เป็นเอกสาร แล้วผลของการประชุมก็ทำให้ตั้งเป็นสมาคมมหาวิทยาลัยพุทธศาสนานานาชาติ แล้วก็รวมกลุ่มกันเป็นสภาสากลวิสาขบูชาโลก ซึ่งจัดงานนี้แล้วก็สามารถจะทำกิจกรรมอื่นๆร่วมกันอีกมากมาย

สุรนันทน์         ผมเข้าใจแล้วว่า สสปน.มาเกี่ยวอะไร เห็นมีการประชุม สสปน.ก็เลยเข้ามาช่วยจัด บทบาทของสสปน.ต้องทำอะไรบ้าง

สุประภา           คือต้องขอเรียนว่าสำนักงานส่งเสริมการจัดประชุมและนิทรรศการ เป็นหน่วยงานภาครัฐแล้วก็มีภารกิจโดยตรงที่จะสนับสนุนให้ประเทศไทยเป็นสถานที่จัดการประชุมแล้วก็แสดงสินค้านานาชาติ เพราะฉะนั้นการประชุมพุทธศาสนาโลกครั้งนี้ก็ตรงกับภารกิจของ สสปน. คราวนี้ก็จะมีผู้นำศาสนาพุทธทุกทวีปประมาณ 80 ประเทศทั่วโลกเข้ามาร่วมประชุม จำนวน 1,200 คน ทั้งพระทั้งฆราวาส ในเรื่องของการดูแลประเทศไทยมีความพร้อมไม่ว่าจะเป็นทางด้านโรงแรมหรือว่าการขนส่งเรามีพร้อม แล้วครั้งนี้ก็จะแสดงให้เห็นถึงศักยภาพของประเทศด้วยที่จะดูแลผู้เข้าร่วมประชุม ซึ่งเราสามารถทำได้

สุรนันทน์         พระก็จะต้องดูแลอย่างหนึ่ง ฆราวาสก็อีกแบบหนึ่ง 

พระธรรมโกศาจารย์    คือเหมาที่พักโรงแรมทั้งหลังเลย แล้วก็จัดอาหารเป็นมังสวิรัติสำหรับฝ่ายมหายาน เหมือนกับท่านมาอยู่ที่วัดเลยดูแลให้ท่านเป็นพิเศษ รวมถึงดูแลเรื่องความปลอดภัยในช่วงนี้ด้วย 


สุรนันทน์         เรื่องความปลอดภัยมีคนถามทาง สสปน. เยอะไหมครับ 

สุประภา           ดิฉันเห็นว่าครั้งนี้เป็นโอกาสที่จะเรียกความเชื่อมั่นกลับคืนให้กับประเทศ เพราะว่าผู้นำทางด้านศาสนามาถึง 1,200 คน ถ้าเกิดได้รับการต้อนรับอย่างอบอุ่นทุกอย่างเป็นไปด้วยความราบรื่นกลับไป เขาก็จะไปโฆษณาให้ประเทศไทย 

สุรนันทน์         ปีนี้ปี 2009 ซึ่งเป็นปีที่หนักทั้งโลกในแง่เศรษฐกิจ ในประเทศไทยบวกการเมืองไปด้วย แล้วอีกหลายๆประเทศก็เกิดความสั่นคลอน ตรงนี้ในฐานะที่เป็นพุทธศาสนิกชน วันวิสาขบูชาจะช่วยตรงนี้ได้บ้างไหมครับ 

พระธรรมโกศาจารย์    เฉพาะในการประชุมวันวิสาขบูชาโลกปีนี้ เมื่อนักปราชญ์ทางพุทธศาสนาทั่วโลก หรือพระสงฆ์ทั่วโลกมา ทุกปีเราจะกำหนดหัวข้อการประชุมเพื่อให้ท่านระดมความคิด เจาะไปเฉพาะเรื่อง เรากำหนดล่วงหน้าไว้สำหรับปีนี้ ตั้งหัวข้อให้สอดคล้องกับสถานการณ์ทั่วโลก หัวข้อการประชุมก็คือ พระพุทธศาสนากับการแก้ปัญหาวิกฤตของโลก ซึ่งกำหนดเป็นประเด็นว่าโลกกำลังเผชิญวิกฤต ตอนนั้นที่เราตั้งเรามองปัญหาวิกฤตเศรษฐกิจโลก องค์ความรู้ทางพระพุทธศาสนาที่ท่านประยุกต์ใช้กันตามประเทศต่างๆ ที่พระท่านเทศน์ท่านสอน ในทางปฏิบัติช่วยแก้ปัญหาทางเศรษฐกิจได้อย่างไร เราแบ่งเป็นข้อย่อย ข้อต่อมาก็จะเป็นปัญหาโลกร้อนก็คือปัญหาสิ่งแวดล้อมแล้วทางพุทธจะช่วยกันได้อย่างไร ต่อมาปัญหาวิกฤตทางการเมืองซึ่งประเทศอื่นก็มีเหมือนกัน อันนี้ก็จะเป็นการระดมองค์ความรู้ต่างๆที่ท่านเทศน์ท่านสอนมาเล่ากัน 


สุรนันทน์         ในวิกฤตเศรษฐกิจวันนี้พระคุณเจ้ามองว่าทางออกคืออะไร 

พระธรรมโกศาจารย์    วิกฤตเศรษฐกิจตรงนี้เรามองว่าไม่ได้เป็นปัญหาสำหรับประเทศใดประเทศหนึ่ง เป็นเรื่องที่ทุกประเทศต้องร่วมกันทุกคนต้องร่วมกัน ประเด็นแรกก็คือทำอย่างไรจะสร้างความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน อาตมาถือว่าการประชุมในระดับโลกซึ่งพระสงฆ์ทั้งหลายท่านกลับไปประเทศของตน ไปสอนไปเทศน์ในที่ต่างๆเป็นความร่วมมือกัน ประเด็นต่อมาคือความมีน้ำใจที่ช่วยเหลือกัน แล้วก็วิถีชีวิตในแบบที่มีธรรมะที่ทำให้สามารถดำรงชีวิตเผชิญวิกฤตเศรษฐกิจได้อย่างที่บ้านเรามีเศรษฐกิจพอเพียง แต่ละประเทศเขาก็จะมีโมเดลของเขาอยู่

                    

สุรนันทน์         จำเป็นไหมครับว่าจะต้องเป็นพุทธศาสนิกชนทั้งหมด ในการที่จะแก้ปัญหา 

พระธรรมโกศาจารย์    ไม่จำเป็น เพราะเราก็เชิญนักเศรษฐศาสตร์มาด้วย ในมุมมองของนักเศรษฐศาสตร์เป็นอย่างนี้ แต่บางทีเศรษฐศาสตร์ที่ไม่อิงธรรมะ ไม่มีสัมมาอาชีวะที่ถูกต้องก็จะไปเพิ่มปัญหา ทำอย่างไรที่จะอยู่อย่างถูกต้อง ลดปัญหา เอาธรรมะเข้าไปแก้ที่ใจ ตรงนี้แหละที่เราไม่ได้มองเป็นปัญหาเรื่องศาสนาอย่างเดียว เรามองปัญหาของเศรษฐกิจที่ไม่มีธรรมะ การเมืองที่ไม่มีธรรมะ มีแต่ความรุนแรงมีแต่แก่งแย่งแข่งขันไม่มีความสงบ เพียงแต่เราใส่วัคซีนทางธรรมะเข้าไปในจิตใจ อาจจะเป็นภูมิป้องกันที่ไม่ให้เรื่องต่างๆลุกลาม อย่าไปแยกเรื่องการเมือง เศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม จากวิธีคิดวิธีการดำรงชีวิตที่ถูกต้อง ถ้ามีธรรมะอยู่ในจิตใจก็จะทำให้สิ่งต่างๆดีขึ้น 

สุรนันทน์         ในฐานะที่วันวิสาขบูชาเป็นวันสำคัญ ชาวตะวันตก ชาวต่างประเทศเข้าใจคำนี้มากขึ้นแค่ไหน 

พระธรรมโกศาจารย์    ไม่ใช่ชาวพุทธทั้งหมดที่รู้จักวิสาขะ ตอนนี้ในประเทศฝ่ายมหายานมาขอบคุณทางฝ่ายเราเพราะว่าประเทศเขาไม่ได้ใช้คำว่าวิสาขะ เขาใช้คำว่าวันพระพุทธเจ้า ในทางเถรวาทเรียกว่าวิสาขะแต่คำในภาษาอังกฤษเรียกว่าเวสะ (Vesak) เรียกแบบคนศรีลังกาออกเสียงเป็นเวสะ ที่เราเรียกว่า UN Day of Vesak คำคำนี้แหละที่แพร่หลายไปทั่วโลกเนื่องจากงานนี้ งานวันวิสาขบูชาเป็นวันที่ค่อนข้างจะเป็นที่นิยมสำหรับชาวพุทธทั่วโลก ตอนนี้เรามีจุดขายเข้าประเทศตรงที่ว่าประเทศไทยมีการสนับสนุนพุทธศาสนาค่อนข้างจะชัดเจน เขาก็ยอมรับให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางพุทธศาสนาของโลกตั้งแต่ปี 2548 เขามีความรู้สึกว่าอยากจะมา ตอนนี้ต้องถือว่า Brand name ของวิสาขบูชาโลกติดตลาด ถ้าเราได้เอานักเศรษฐศาสตร์ เอานักรัฐศาสตร์ มาศึกษาร่วมกันบางทีเขาอาจจะไม่ใช่ชาวพุทธด้วยซ้ำไป เมื่อเอาไปประยุกต์ใช้เขาก็บอกว่าเอามาจากพุทธศาสนา 

สุรนันทน์         ท่านผู้อำนวยการหนักใจไหมครับมีพระสงฆ์มาเยอะมาก จริงๆแล้วงานมีกี่วันครับที่ต้องเตรียมการ 

สุประภา           เรามีการเตรียมมานานแล้ว แต่ว่าการจัดงานมีตั้งแต่วันที่ 4 – 6 พฤษภาคม วันที่ 4 จะเป็นพิธีเปิดที่พุทธมณฑล แล้วก็จะมีการประชุมที่มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย แล้วพิธีปิดจะมีที่สหประชาชาติ 

สุรนันทน์         ในด้านวิชาการทางมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยก็จะผลิตเอกสารออกมาใช่ไหมครับ 

พระธรรมโกศาจารย์    ในเรื่องของวิชาการ หัวข้อเรื่อง รายละเอียดต่างๆทางมหาวิทยาลัยก็ประชุมกับผู้นำหรือผู้แทนชาวพุทธทั่วโลก งานนี้เป็นงานสำหรับชาวโลกประเทศไทยไม่ได้ผูกขาด ประเทศไทยเพียงแต่อำนวยความสะดวก แต่ประเทศก็จะรวมกันตั้งเป็นคณะบรรณาธิการตรวจสอบเอกสาร กลายเป็นว่าท่านมาช่วยทำงานให้เรา โอกาสนี้ประเทศไทยก็เลยถือโอกาสนี้ให้ช่วยทำพระไตรปิฎกฉบับสากล ทำมาหลายปีแล้วปีนี้ต้องให้เป็นรูปเป็นร่าง เพราะจริงๆพระไตรปิฎกของเรามีหลายสำนวนแล้วก็หลายชุดมาก ของภาษาจีนก็เยอะเลย ทำอย่างไรที่เราจะมาตกลงกัน เอามารวมกันทุกนิกาย มีเถรวาท มหายาน วชิรยาน แล้วก็พิมพ์รวมเล่มเป็นภาษาอังกฤษ แล้วก็แปลเป็นภาษาของตัวเองทำอย่างนี้เหมือนกันทั่วโลก ซึ่งงานนี้น่าจะได้ผล ข้อสำคัญคือต้องตกลงกันบางทีเราเห็นว่าเป็นหัวใจแต่ประเทศอื่นเขาเอาอีกเรื่องหนึ่ง ขอให้เป็นเล่มกลางแล้วเผยแพร่ไปทั่วโลกให้ได้

สุรนันทน์         พระถกเถียงกันมากเยอะไหมครับ ไปอ่านประวัติทางพุทธศาสนาชำระกันแต่ละครั้งก็ถกเถียงกันพอสมควร 

พระธรรมโกศาจารย์    ตรงนี้แหละที่พุทธศาสนาเป็นประชาธิปไตย ทำให้แตกเป็นนิกายต่างๆ แต่ถ้าเราจับประเด็นไม่ถูกท่านก็ไม่ร่วมกันนะ เราต้องทำให้เกิดการยอมรับซึ่งกันและกันก่อน เพราะลักษณะของศาสนาต่างฝ่ายต่างเผยแผ่จะกดกัน อันนั้นดีกว่าอันนี้ แต่ครั้งนี้เรามาตกลงกัน เป็นประโยชน์ร่วมกัน เราเรียกว่าแสวงจุดร่วมสงวนจุดต่าง อะไรที่ต่างที่จะทำให้ขัดแย้งกันก็พูดน้อยๆหน่อย เอาเรื่องที่ตกลงกันให้ได้ โดยนโยบายนี้ก็สามารถที่จะทำงานร่วมกันได้ รู้เลยว่ามาที่นี่ไม่มีความขัดแย้งกันเพียงแต่มาทำอะไรร่วมกัน ทำให้องค์กรขยายจำนวนประเทศเพิ่มขึ้น อาตมาคิดว่านี่คือระบบการบริหารงานแบบธรรมาภิบาลในระดับโลก