กลุ่มอาการลำไส้แปรปรวน (irritable bowel syndrome) อาจทำให้เกิดอาการปวดท้อง แน่นท้อง ท้องอืด ท้องผูกหรือท้องเสียสลับกัน, ตรวจหาสาเหตุแล้ว มักไม่พบอะไร [ drmirkin ]
กลไกที่เป็นไปได้ คือ คนที่มีกลุ่มอาการนี้กินอาหารที่มีเส้นใย หรือไฟเบอร์ต่ำ (low-fiber food) เช่น เบเกอรี พาสต้า ข้าวขาว ฯลฯ
...
การกินเส้นใยน้อยทำให้อุจจาระจับเป็นก้อนแข็งในลำไส้ใหญ่ ขับถ่ายออกได้ยาก หรือทำให้เกิดท้องผูก แบคทีเรียในลำไส้ใหญ่จะย่อยสลายก้อนอุจจาระ ทำให้เกิดแก๊ส
แก๊สหรือลมในลำไส้ใหญ่มีแรงดัน ทำให้ลำไส้ใหญ่พองออก เกิดอาการปวด หรือปวดเกร็งแบบตะคริวเป็นพักๆ เมื่อแก๊สเกิดมากพออาจทำให้เกิดท้องเสียตามมาเป็นพักๆ
...
การศึกษาหนึ่งรายงานว่า โรคนี้อาจเป็นผลจากปฏิกริยาของระบบประสาทอัตโนมัติ ระหว่างกระเพาะอาหารกับลำไส้ใหญ่ (gastrocolic reflex) คือ เมื่อกินอาหารลงไป จะทำให้กระเพาะอาหารโป่งพอง เกิดสัญญาณประสาทไปกระตุ้นลำไส้ใหญ่ให้หดตัว
คนที่ถ่ายอุจจาระตรงเวลามักจะพบว่า ถ่ายได้ง่ายขึ้นถ้าดื่มน้ำ 2-3 แก้วตอนเช้า รอสักพัก แล้วเข้าห้องน้ำ
...
ทว่า... ถ้าอุจจาระจับเป็นก้อนแข็ง ถ่ายไม่ออก, การบีบตัวของลำไส้ใหญ่จะยิ่งทำให้แรงดันในลำไส้ใหญ่เพิ่มขึ้น ทั้งจากก้อนอุจจาระและแก๊ส ทำให้เกิดอาการปวดเกร็งหลังอาหาร
วิธีปรับเปลี่ยนอาหารถ้าไปตรวจแล้วไม่พบอะไรผิดปกติได้แก่
...
(1). ลดน้ำตาล ลดอาหารทำจากแป้งขัดสี-ข้าว
(2). ค่อยๆ เพิ่มเส้นใย (ไฟเบอร์) โดยเปลี่ยนข้าวขาวเป็นข้าวกล้อง, ขนมปังขาวเป็นขนมปังเติมรำ (โฮลวีท), ถั่ว, เมล็ดพืช, นัท (เมล็ดพืชเปลือกแข็งกระเทาะเปลือก เช่น อัลมอนด์ ฯลฯ), ผลไม้ทั้งผล หรือน้ำผลไม้ปั่นรวมกาก-ไม่เติมน้ำตาล (smoothie - ไม่ใช่น้ำผลไม้กรองกาก)
...
(3). อาหารประเภทถั่วเมล็ดแห้ง เช่น ถั่วเหลือง ถั่วเขียว ฯลฯ ควรแช่น้ำไว้นานหน่อย และเปลี่ยนน้ำบ่อยครั้ง เพื่อลดโอกาสเกิดอาการท้องอืด แน่นท้อง
(4). กินผักสุกมากหน่อย-ผักสดน้อยหน่อย เพื่อลดอาการท้องอืด แน่นท้อง
...
(5). ดื่มน้ำเพิ่มขึ้นทีละน้อย ให้มากพอทั้งวัน (ช่วงกลางคืนไม่ควรดื่มน้ำมากเกิน เนื่องจากอาจทำให้หลับไม่สนิท ตื่นมาปัสสาวะ หรือฝันร้ายได้)
(6). การดื่มนมหรือผลิตภัณฑ์นมไม่ได้เป็นสาเหตุของโรคนี้ ทว่า... ถ้าดื่มนมแล้วปวดท้อง แน่นท้อง ท้องอืด หรือท้องเสีย, ควรดื่มคราวละน้อยๆ ไม่เกินครั้งละ 1/4-1/2 แก้ว แล้วค่อยๆ เพิ่มปริมาณขึ้นช้าๆ หรือดื่มนมถั่วเหลืองเสริมแคลเซียม-วิตามิน D แทน
...
(7). ออกแรง-ออกกำลังเป็นประจำ อย่างน้อยควรขึ้นลงบันไดจากน้อยไปมากจนทำได้ 7 นาที/วัน และเดินเร็วแนวราบเพิ่มอีก 20-30 นาที/วัน
(8). ออกกำลังแบบตะวันออก เช่น ไทเกก-ไทชิ โยคะ รำกระบองชีวจิต มวยจีน พิลาทิส (เป็นการออกแรง-ออกกำลังโดยใช้แรงดึงดูดโลกเสริมความแข็งแรงกล้ามเนื้อโครงสร้าง และมีหลายท่าที่คล้ายโยคะ) ฯลฯ, การออกกำลังแบบตะวันออกมีส่วนช่วยคลายเครียด ทำให้เราสดชื่น และมี "พลังชีวิต" ดีขึ้นได้
...
เส้นใยหรือไฟเบอร์ชนิดละลายน้ำ (soluble fiber) เป็นเส้นใยที่ช่วยให้จุลินทรีย์ชนิดดี เช่น แลคโทบาซิลลัส ฯลฯ เจริญเติบโตได้ดี และช่วยต้านจุลินทรีย์ที่สร้างแก๊ส มีแนวโน้มจะเหมาะกับคนที่เป็นโรคลำไส้แปรปรวนมากกว่าคนทั่วๆ ไป
คนทั่วๆ ไปท้องอืดง่ายเวลากินเส้นใยชนิดละลายน้ำ ทว่า... สำหรับคนที่เป็นโรคลำไส้แปรปรวนมักจะมีอาการทุเลาลง เมื่อกินเส้นใยชนิดละลายน้ำ [ heartandstroke.ca ]
...
เส้นใยชนิดนี้มีมากในถั่ว ข้าวโอ๊ต ผลไม้บางชนิด เช่น แอปเปิ้ล ส้ม ฯลฯ ผักที่มีเมือกลื่น เช่น มะเขือเทศ ฯลฯ
โยเกิร์ตบางยี่ห้อก็มีการเติมเส้นใยชนิดนี้ เช่น อินูลิน (inulin) ฯลฯ ซึ่งทางบริษัทผู้ผลิตได้แสดงไว้ในฉลากอาหารข้างภาชนะแล้ว
...
การกินเส้นใยหรือไฟเบอร์ในช่วงแรกๆ ควรกินจากน้อยไปหามาก ดื่มน้ำเพิ่มขึ้น เดินช้าๆ หลังอาหาร เพื่อป้องกันอาการท้องอืด ท้องเฟ้อในช่วงแรกเสมอ
ถึงตรงนี้... ขอให้พวกเรามีสุขภาพดีไปนานๆ ครับ
...
ภาษาอังกฤษสบายๆ สไตล์เรา
ต้นฉบับเรื่องนี้คือ 'Causes of irritable bowel syndrome ' = "สาเหตุ (หลายอย่าง) ของกลุ่มอาการ (syndrome = กลุ่มอาการ หมายถึงโรคที่ยังหาสาเหตุที่แน่นอนไม่ได้) ลำไส้แปรปรวน"
คลิกลิ้งค์ > คลิกลำโพง-ธงชาติ > ฟัง-ออกเสียงตามเจ้าของภาษา 3 รอบ เพื่อให้จำศัพท์ได้ถูกต้องและเร็ว
ย้ำเสียงหนัก (accent) ที่พยางค์แต้มสี กรณีมีตำแหน่งย้ำเสียง 2 ตำแหน่ง, ตำแหน่งที่ย้ำเสียงหนักกว่า คือ พยางค์ที่ใช้ตัวอักษรตัวหนา
...
@@ [ irritate ] > [ อี๊ - รี - เทท - t ] > verb = ทำให้โมโห ระคายเคือง โกรธ ก่อกวน
@@ [ irritable ] > [ อี๊ - รี - เท - เบิ่ว ] = adjective = ซึ่งโมโหง่าย กระวนกระวาย ไม่สบายหนัก
@@ [ bowel ] > [ บ้าว - เอิ่ว ] หรือ [ บ้าว ] > noun = ลำไส้
...
ติดตามบล็อกของเราได้ทางทวิตเตอร์ > [ Twitter ]
ที่มา
-
Thank drmirkin > Causes of irritable bowel syndrome. 10/9/09.
-
Thank heartandstroke.ca > Cara Rosenbloom R.D. Fiber up, bloating down. November 2009.
-
นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ รพ.ห้างฉัตร ลำปาง สงวนลิขสิทธิ์. ยินดีให้นำไปเผยแพร่โดยอ้างอิงที่มาได้. ห้ามนำไปใช้เพื่อการค้า > 9 พฤศจิกายน 2552.
-
ข้อมูล ทั้งหมดเป็นไปเพื่อการส่งเสริมสุขภาพ ไม่ใช่วินิจฉัยหรือรักษาโรค ท่านที่มีโรคประจำตัวหรือความเสี่ยงต่อโรคสูงจำเป็นต้องปรึกษาหมอที่ดูแล ท่านก่อนนำข้อมูลไปใช้.
