งูสวัด (shingles / herpes zoster) เป็นโรคที่เกิดจากไวรัสอีสุกอีใส (chickenpox) ที่หลบซ่อนอยู่ในปมประสาทกำเริบ และกระจายตัวไปแนวเส้นประสาทผิวหนัง ทำให้เส้นประสาทอักเสบ และเกิดผื่นผิวหนังชนิดเป็นตุ่มน้ำ คัน เจ็บ ปวด หรือแสบได้

การศึกษาใหม่พบว่า ผู้ใหญ่ที่มีงูสวัด เพิ่มเสี่ยงสโตรค (stroke = กลุ่มโรคหลอดเลือดสมองแตก-ตีบตัน อัมพฤกษ์ อัมพาต) 31% เมื่อเทียบกับคนที่ไม่เป็น

...

 [wikipedia]

ภาพที่ 1(ซ้าย): แสดงระยะต่างๆ ของงูสวัด เริ่มจาก (1). ไวรัสที่หลบซ่อนอยู่กำเริบเสิบสาน ก่อการอาละวาด กวนบ้านเมือง (ทำไมเหมือนการเมืองไทยก็ไม่ทราบ) ไวรัสกระจายไปตามเส้นใยประสาทจนถึงผิวหนัง ทำให้เกิดตุ่มพอง, (2). เกิดตุ่มพองชัดเจน

(3). น้ำเหลืองซึมเข้าไปในตุ่มมากขึ้นเรื่อยๆ จนตุ่มแตกเป็นแผล เจ็บ แสบ คัน, (4). ตุ่มแตกเป็นแผล, (5). ตามด้วยปลายประสาทอักเสบ เจ็บไปได้นานหลายเดือน [wikipedia]

ภาพที่ 2: แสดงโรคงูสวัดที่หน้าอกข้างขวา [wikipedia]

...

 [medical-look]

ภาพที่ 3: แสดงบริเวณที่เกิดงูสวัดบ่อย ปกติจะไม่ค่อยข้ามแนวกลางลำตัว หรือไม่ก็เลยไปได้เล็กน้อย แต่มักจะไม่เป็น 2 แถบพร้อมๆ กัน, ถ้าใครเป็นงูสวัด 2 ครั้งในชีวิต หรือเป็นพร้อมกัน 2 แถบจำเป็นต้องตรวจหามะเร็ง หรือโรคภูมิคุ้มกันบกพร่อง เช่น เอดส์ ฯลฯ [medical-look]

...

 [shinglessymptomsguide]

ภาพที่ 4: แนวเส้นประสาทผิวหนังซึ่งเมื่อเป็นงูสวัดจะลามไปตามแนวแถบสีขาวหรือสีเทานี้ [shinglessymptomsguide]

...

ความเสี่ยงนี้จะเพิ่มขึ้นมากเป็น 4.28 เท่า หรือ 428% ถ้าผื่นกระจุกตัวอยู่ที่เปลือกตา หรือผิวหนังรอบๆ ดวงตา

อ.ดร.เจียนน์-ฮอง กัง และคณะ แห่งมหาวิทยาลัยแพทย์ไทเป ทำการศึกษากลุ่มตัวอย่างคนไข้อายุเกิน 18 ปี อายุเฉลี่ย 47 ปี 7,760 คนที่ได้รับการรักษาโรคงูสวัด เปรียบเทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้เป็นงูสวัด

...

การศึกษาก่อนหน้านี้พบว่า ไวรัสอีสุกอีใสที่ทำให้เกิดโรคงูสวัดทำให้ผนังหลอดเลือดอักเสบ ทำให้ผนังที่เคยเรียบลื่น น้ำไหลผ่านได้ง่ายคล้ายกับกระทะเคลือบเทฟลอนของหลอดเลือดเปลี่ยนแปลง คือ บวม ขรุขระ ไม่เรียบลื่น คล้ายผิวกระทะขึ้นสนิม ทำให้อุดตันได้ง่ายขึ้น

อ.กังพบว่า คนไข้ที่เป็นโรคงูสวัดมีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคหัวใจมากกว่าคนที่ไม่เป็น กลไกที่เป็นไปได้คือ คนไข้ที่เป็นโรคหัวใจมักจะมีสุขภาพแย่กว่าคนทั่วไป ทำให้เป็นโรคงูสวัดได้ง่าย

...

ปัจจัยเสี่ยงสำคัญของโรคงูสวัดได้แก่ [ MayoClinic ]

(1). มีประวัติเป็นอีสุกอีใสมาก่อน

(2). อายุเกิน 50 ปี > เข้าใจว่า เป็นเพราะอายุมากขึ้นทำให้ภูมิต้านทานโรคลดลง, การศึกษาหนึ่งพบว่า คนที่อายุเกิน 85 ปี ครึ่งหนึ่งเป็นงูสวัดอย่างน้อย 1 ครั้ง

(3). ภูมิต้านทานโรคลดลง เช่น เป็นเอดส์ (ติดเชื้อ HIV), เป็นมะเร็งหรือเคยผ่านการรักษามะเร็งมาก่อน เช่น ได้ยาเคมีบำบัด ฉายแสง ฯลฯ, ใช้ยากลุ่มสเตอรอยด์ (steroids) มาก่อน ซึ่งพบมากในยาลูกกลอน ยาแผนโบราณ (พบได้มากจนถึง 90%), ได้รับยากดภูมิคุ้มกันหลังการปลูกถ่ายอวัยวะ ฯลฯ

...

วิธีป้องกันโรคงูสวัดได้แก่

(1). ฉีดวัคซีนอีสุกอีใส เพื่อลดโอกาสติดเชื้อไวรัส นิยมฉีดในเด็ก และอาจใช้ในผู้ใหญ่ที่ไม่เคยเป็นอีสุกอีใสมาก่อน (จำเป็นต้องปรึกษาหมอใกล้บ้าน เนื่องจากการฉีดวัคซีนในผู้ใหญ่อาจมีอาการข้างเคียงมากกว่าฉีดตอนเป็นเด็ก)

(2). ฉีดวัคซีนอีสุกอีใส-งูสวัด ซึ่งเป็นวัคซีนที่พัฒนามาสำหรับคนที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป ไม่ว่าจะเป็นโรคอีสุกอีใสมาก่อนหรือไม่

วัคซีนนี้เป็นวัคซีนที่มีเชื้อมีชีวิต จึงไม่เหมาะกับคนที่มีภูมิต้านทานต่ำ เช่น ติดเชื้อไวรัสเอดส์ (HIV), ได้รับยากดภูมิคุ้มกันชนิดสเตอรอยด์, เป็นมะเร็งไขกระดูกหรือเซลล์ระบบภูมิต้านทานโรค, กำลังรักษามะเร็ง ฯลฯ

(3). ไม่สำส่อนทางเพศ และไม่ใช้ยาเสพติดชนิดฉีด เพื่อป้องกันไวรัสเอดส์ (HIV)

...

สรุป คือ ถ้าอยากให้ปลอดภัยจากเจ้างูสวัด... ควรฉีดวัคซีนอีสุกอีใสตั้งแต่เด็ก เพื่อป้องกันการติดเชื้ออีสุกอีใส หรือถ้าติดโรค, อาการมักจะเบากว่าคนที่ไม่ฉีด

ต่อไปเมื่อเป็นวัยรุ่น-ผู้ใหญ่-หรือวัยดึก... อย่าสำส่อนทางเพศเพื่อป้องกันเอดส์ และป้องกันมะเร็งด้วยการไม่สูบบุหรี่ ออกแรง-ออกกำลังเป็นประจำ กินอาหารสุขภาพ และกินไม่มากเกิน (อ้วนเพิ่มเสี่ยงมะเร็ง)

...

ถึงตรงนี้... ขอให้พวกเรามีสุขภาพดีไปนานๆ ครับ

...

 ติดตามบล็อกของเราได้ทางทวิตเตอร์ > [ Twitter ]

ที่มา                                                                      

  • Thank Reuters > Shingles raises stroke risk by 30 percent:study. October 8, 2009. / Source > J Stroke.
  • นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ รพ.ห้างฉัตร ลำปาง สงวนลิขสิทธิ์. ยินดีให้นำไปเผยแพร่โดยอ้างอิงที่มาได้. ห้ามนำไปใช้เพื่อการค้า > 9 ตุลาคม 2552.
  • ข้อมูล ทั้งหมดเป็นไปเพื่อการส่งเสริมสุขภาพ ไม่ใช่วินิจฉัยหรือรักษาโรค ท่านที่มีโรคประจำตัวหรือความเสี่ยงต่อโรคสูงจำเป็นต้องปรึกษาหมอที่ดูแล ท่านก่อนนำข้อมูลไปใช้.