การออกแบบการเรียนรู้
การบูรณาการการเรียนการสอน

        การบูรณาการการเรียนการสอน  หมายถึง การจัดกิจกรรมเพื่อให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้

หรือตอบปัญหาที่สงสัยด้วยการผสมผสานสาระ  กระบวนการ วิธีสอน เทคนิค ที่เน้นให้นักเรียนปฏิบัติด้วยการสอดแทรกสาระความรู้อื่น ๆ และคุณธรรมจริยธรรมอย่างเหมาะสม  เกิดความสมบูรณ์อย่างสมดุลเหมือนเป็นชีวิตของนักเรียน

         การเรียนรู้วิทยาศาสตร์แบบบูรณาการด้วยหลักการสอน 3S + I

          ในการจัดการเรียนการสอน หรือจัดการเรียนรู้เรื่องใด ๆ ครูควรเริ่มต้นด้วยยุทธวิธีการต่าง ๆที่ทำให้นักเรียนมีความสงสัย หรือประเด็นปัญหา เช่น เกลือคืออะไร ทำไมเหลือจึงมีรสเค็ม เกลือมาจากไหน มีวิธีผลิตเกลืออย่างไร พบเกลือในภาคใดของเมืองไทยบ้าง เป็นต้น ในการจัดการเรียนรู้ครูวิทยาศาสตร์ควรใช้หลักการสอน     3S + I    เพื่อให้นักเรียนได้ปฏิบัติกิจกรรม ดังนี้

  1. วางแผนเพื่อสืบค้นข้อมูล และปฏิบัติตามแผน

  2. เชื่อมโยงกับชีวิตจริง โดยนำความรู้จากกลุ่มสาระอื่น ๆ เข้ามาสอดแทรก

  3. ใช้ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์เพื่อหาคำตอบของปัญหา หรือสร้างองค์ความรู้ใหม่ซึ่งอาจเป็นข้อเท็จจริง คำจำกัดความ ความคิดสำคัญ หลักการ กฎ ทฏษฏีหรือสิ่งประดิษฐ์ใหม่เอง

  4. ปฏิบัติงานด้วยความเป็นผู้มีจิตวิทยาศาสตร์

  5. นำความรู้ไปใช้ในสภาพการณ์ใกล้เคียง และประยุกต์ในความรู้ในสถานการณ์ใหม่ในการจัดการเรียนรู้ด้วยหลักการสอน 3S + I    ครูสามารถเลือกใช้วิธีการต่าง ๆ เช่น วิธี สืบสอบ   วิธีโครงงาน เป็นต้น ใช้การเรียนรู้ตามแนวคิดต่าง ๆ เช่น การเรียนรู้ที่เน้นประสบการณ์การเรียนรู้จากแหล่งการเรียนรู้ แหล่งการเรียนรู้ท้องถิ่น การเรียนรู้บนเว็บ เป็นต้น รวมทั้งเลือกใช้เทคนิคการสอนต่าง ๆ อาทิ การใช้คำถาม การเสริมแรง การสร้างบรรยากาศชั้นเรียนให้เหมาะสมกับเนื้อหา  เหมาะสมกับสถานการณ์ทั่วไป และเหมาะสมกับนักเรียน การเรียนรู้วิทยาศาสตร์ด้วยหลักการสอน 3S + I    

    การจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ด้วยหลักการสอน 3S + I  ดำเนินตามขั้นตอนสำคัญ

    1. 1.       ขั้นนำ (warm up ) 

    ขั้นนี้เป็นการกระตุ้นให้นักเรียนเกิดความสงสัย หรือตั้งปัญหา  หรือกำหนดจุดประสง

    เพื่อการใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ค้นหาข้อมูลและสร้างความรู้ ในขั้นนี้ครูอาจมีการทบทวนความรู้พื้นฐานก่อนที่จะเรียนรู้เรื่องใหม่รวมทั้งมีการล้วงประสบการณ์ด้วย

    1. 2.       ขั้นสอน ( presenting and producing)

    2.1    ขั้นทำกิจกรรมสร้างความรู้ ( construct  the new knowledge) เป็นขั้นที่มีการ

    ออกแบบ การเก็บรวบรวมข้อมูลหรือทดลองเพื่อทดสอบสมมุติฐาน    การวิเคราะห์ข้อมุลการสื่อสารข้อมูล ตีความหมายและสรุปผล ซึ่งเป็นขั้นการสร้างความรู้ด้วยนักเรียนเอง

    2.2    ขั้นทำแบบฝึกหัด (practice) เป็นขั้นตอบคำถามหรือทำแบบฝึกหลังนักเรียนสร้าง

    ความรู้ เพื่อให้ได้ความรู้คงทน

    2.3    ขั้นนำความรู้ไปใช้ ( using knowledge) เป็นขั้นนำความรู้ไปใช้ในสถานการณ์ใหม่

    เป็นขั้นสร้างผลงาน (product) จากการนำความรู้ไปใช้

     

    1. ขั้นสรุป ( Wrap up )

    เป็นขั้นที่ครูนำสรุปความรู้ที่นักเรียนได้เรียนรู้สอดคล้องกับจุดประสงค์การเรียนรู้ที่

    กำหนด ครูอาจสรุปบทเรียนด้วยร้อยแก้วหรือร้อยกรองหรือเพลงโดยใช้สื่อประกอบการสรุปหรือทิ้งประเด็นให้คิดเพื่อค้นหาความรู้ต่อไปนี้

                 ขั้นตอนของการจัดการเรียนด้วยหลักการ 3S + I 

    1. 1.       ขั้นนำ
    2. 2.       ขั้นสอน

    2.1    ขั้นกิจกรรมสร้างความรู้

    2.2    ขั้นทำกิจกรรมสร้างความรู้

    2.3    ขั้นนำความรู้ไปใช้

    1. 3.       ขั้นสรุป

     ในการจัดการเรียนรู้แต่ละขั้น ครูและนักเรียนมีบทบาทสำคัญในแต่ละขั้นของการเรียน การสอน ดังนี้

    ขั้นตอนของ

    กิจกรรมการเรียนการสอน

    บทบาทครู

    บทบาทนักเรียน

    1. ขั้นนำ ( warm up )

    - จัดเตรียมประสบการณ์เรียน รู้ เช่น  สื่อ ของจริง เหตุการณ์แหล่งเรียนรู้ เพื่อได้สังเกตให้เกิดความสงสัย

    - เปิดโอกาสให้นักเรียนเกิดความสนใจแลกเปลี่ยนประสบการณ์กัน

    - ให้ความสนใจและความเอื้อ

     

     

     

     

     

        -ให้ความสนใจ

        -ตั้งใจ

        -รับรู้

    2. ขั้นสอน (presenting  and producing)

    2.1 ขั้นกิจกรรมสร้างความรู้

           (construct the new knowledge)

    - อำนวยความสะดวก

     -สนับสนุนส่งเสริมการค้นพบ

      -ถามคำถามแบบกว้าง

    -รับรู้รับฟังความคิดของนักเรียน

     - ชี้ข้อบกพร่องที่ควรแก้ไข

     - ช่วยเหลือให้นักเรียนเกิดความเข้าใจ

    - แนะนำ ช่วยเหลือ และสร้างความสนใจให้กับนักเรียน

    -ถามคำถามเพื่อช่วยให้เกิดการเรียนรู้

    - เตรียมข้อมูลให้ตามคำขอ

    -ช่วยเหลือนักเรียนในการเชื่อมโยงความรู้เดิมกับความรู้ใหม่

    - สังเกต

    - สำรวจข้อมูล

    - รวบรวมข้อมูล

    -พัฒนาเข้าใจด้วยตนเอง

    - ทบทวนประสบการณ์เดิม

       ของตนเอง

    -สำรวจ

    -รวบรวมข้อมูล

    -แลกเปลี่ยนเรียนรู้

    -สร้างความรู้ใหม่

    -อธิบายความรู้ที่สร้างมาได้

    - ทำงานเป็นกล่มหรือทีม

    ขั้นตอนของ

    กิจกรรมการเรียนการสอน

    บทบาทครู

    บทบาทนักเรียน

    2.2 ขั้นทำแบบฝึกหัด

     (practice)

     

     

     

     

     

     

    -เตรียมแบบฝึกหัด เช่น คำถามหลังนักเรียนสร้างความรู้

    - เตรียมการฝึกปฏิบัติเพื่อเป็นการตรวจสอบความรู้ความเข้า

    - สนับสนุน ช่วยเหลือขณะนักเรียนทำแบบฝึกหัด

     

     - ตั้งใจ สนใจ

     - ทำแบบฝึกหัดตามกำหนด

    - สร้างแบบฝึกหัดเองเพื่อตรวจสอบความเข้าใจ

              2.3 ขั้นนำความรู้ไปใช้

                   (using knowledge )

     -สร้าง เตรียม แนวทางการนำ

       ความรู้ไปใช้ในสภาพจริง

    - ช่วยเหลือนักเรียนนำความรู้ไปใช้สถานการณ์ใหม่

     - เตรียมสถานการณ์ที่มีความหมายเพื่อการนำความรู้ไปใช้

    - ใช้ความรู้ในสถานการณ์ต่าง ๆ ทำให้ความรู้ที่เรียนรู้มีความหมาย

     - ใช้ความรู้ที่ได้ในหลากหลายแนวทาง

    - ประยุกต์ใช้ความรู้ในสถานการณ์ใหม่ ๆ

    - ตั้งคำถามใหม่ ฝึกคาดคะเนหาคำตอบเพื่อเริ่มวงจรการเรียนรู้ใหม่

    3. ขั้นสรุป (Wrap up )

    - ครูเตรียมการสรุปแบเรียนด้วยการแบบต่าง ๆ เช่น เป็นข้อความที่เป็นร้อยแก้ว ร้อยกรอง เพลง ใช้สื่อประกอบการสรุป เช่น ภาพ  แผนผัง แผนภูมิ Power Point เป็นต้น

    - ครูนำสรุปตามจุดประสงค์การเรียนรู้

    - ติดตาม

    - ตั้งใจ สนใจ

    - ผู้ฟังที่ดี

    -ผู้คิดเพื่อสงสัยสู่การตั้งปัญหาใหม่

    -อยากรู้อยากเห็น

    อ้างอิง จาก...

พิมพันธ์ เดชะคุปต์ และพเยาว์ ยินดีสุข. วิธีวิทยาการสอนวิทยาศาสตร์ทั่วไป. กรุงเทพ ฯ:

               พัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) 2548.