ชีวิตที่พอเพียง : ๘๕๔. เรียนรู้จาก คศน.

วันที่ ๒๔ ก.ย. ๕๒ ซึ่งเป็นวันศักดิ์สิทธิ์ คือวันมหิดล ผมเข้าร่วมกิจกรรมที่ศักดิ์สิทธิ์คือพิธีปฐมนิเทศ โปรแกรมพัฒนาศักยภาพผู้นำ คศน. รุ่น ๑ ที่โรงแรมโรสการ์เด้น สวนสามพราน จังหวัดนครปฐม

พิธีเปิดด้วยเสียงขลุ่ย และอ่านบทกวี “ขอบฟ้าขลิบทอง” แต่งโดยกวีชื่อ อุชเชนี (ประคิณ ชุมสาย ณ อยุธยา) อ่านโดยคุณส้มซ่า กล่าวนำที่มาของโครงการ คศน. โดย นพ. วิชัย โชควิวัฒน์ โดยเล่าเรื่อง ผู้นำที่เป็นปูชนียบุคคล ๒ คน คือ นพ. สงวน นิตยารัมภ์พงศ์ และ ศ. นพ. เสม พริ้งพวงแก้ว และเล่าภาวะผู้นำของ Dr. Mahler อดีต DG ของ WHO มาประชุมที่กรุงเทพ ที่เมื่อประชุม ศ. นพ. เสม สามารถใช้ภาวะผู้นำ command การประชุมได้ โดยไม่โดน Dr. Mahler ขโมยซีน และทำให้ Dr. Mahler มอบให้ประเทศไทยจัดการงบประมาณของ WHO เอง คุณหมอวิชัยพูดปลุกเร้าสำนึกความรับผิดชอบของผู้นำได้ดีมาก

ตามด้วยการเสวนา “ผู้นำการเปลี่ยนแปลงยุคใหม่จากสามทัศนะ” โดย พระดุษฎี เมธังกุโร ศาสตราพิชาน ไกรฤทธิ์ บุณยเกียรติ และ อาจารย์สุลักษณ์ ศิวรักษ์

อ. ไกรฤทธิ์ พูดเรื่องการเปลี่ยนแปลง เล่าในฐานะนักธุรกิจ ว่ามีมุมมองต่างจากราชการ ที่ธุรกิจอยู่ภายใต้สภาพความไม่แน่นอน แต่ราชการอยู่ใน comfort zone ราชการต้องมีเงินจึงจะทำงาน แต่เอกชนหาเงินมาทำงาน และ Nothing’s by Chance การจัดการมี ๓ ส่วน (๑) คิดก่อนทำ – plan (๒) ทำ โดยให้คนอื่นทำ - action (๓) มอบหน้าที่ แต่มอบความรับผิดชอบไม่ได้ จึงต้องกำกับดูแล - control

แต่มีการเปลี่ยนแปลงด้าน control ที่เวลานี้เป็นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้

Change 4 แบบ : structural, cyclical, random, environmental เปลี่ยนตามภาชนะบรรจุ

หมอโกมาตร ผู้ดำเนินการอภิปราย ถาม การเปลี่ยนแปลงของภาวะผู้นำ

อ. ไกรฤทธิ์ บอกว่าเปลี่ยนแบบกลับหัวปิรามิด หัวหน้า ถาม ๒ ข้อ มีอะไรที่ผมควรทำ แต่ยังไม่ได้ทำ มีอะไรที่ผมทำแต่ไม่ควรทำบ้าง ซึ่งจะมีมาก ใช้คำถามปลายเปิด ไม่ใช่ถามให้ตอบใช่ไม่ใช่

จากสามเหลี่ยมสู่โต๊ะจีน composite leader

INN ที่ต้องมีเส้นประสาทสื่อ ป้องกันการซ้ำซ้อน

การมี multiple cause การพบคำตอบดีหลายคำตอบ – paradox การมี multiple result จุกโกลาหลปนเสถียรเป็นจุดที่มีคุณค่า มีโอกาสสูง

I + Action = Result

สร้าง New I เมื่อ + Action ได้ New Result

คนต้องการเป็น somebody ของ someone

ปัญหามี ๓ แบบ SUG : Serious, Urgent, Growth ปัญหาคนเป็นปัญหา growth บานปลาย Generalist vs Specialist ช่วง survival ทุกคนเป็น generalist พอหน่วยเจริญกลายเป็น specialist คือต่างช่วงต่าง motivation ความขาดแคลน – survival ทำให้คน change ความอุดมสมบูรณ์ทำให้คนไม่เปลี่ยนแปลง Lateral promotion ต้องย้ายแนวระนาบครบ จึงจะได้เลื่อนตำแหน่งขึ้น

สุลักษณ์ เตือนสติโดยยกคำของ Benjamin Franklin หายนภัย ๓ อัคคีภัย ทุพภิกขภัย ภัยจากลัทธิ heroism ทุกคนควรเป็นพระเอก นางเอก ทุกคนต้องเป็นกัลยาณมิตรกับตัวเองก่อน รักตัวเองอย่างไม่หลงตัวเอง โดยต้องฝึกโยนิโสมนสิการ ชีวิตต้องเพื่อ to be ไม่ใช่เพื่อ to have

กัลยาณมิตร เป็นเสียงแห่งมโนธรรมสำนึก (ปรโตโฆษะ) กล้าติฉินทั้งต่อหน้าและลับหลัง

พระดุษฎี พูดเรื่องการทำงานเพื่อสังคม

ผมได้เรียนรู้เรื่องวิธีดำเนินการประชุม ที่มีเป้าหมายจุดประกายจินตนาการ หรือความฝันที่เป็นเป้าหมายที่ยิ่งใหญ่ เมื่อ อ. หมอประเวศ ท้วงหมอโกมาตร ว่ากำลังดำเนินการอภิปรายไปในแนวความรู้ ที่ถูกต้องควรไปในทางแลกเปลี่ยนความฝัน

และเมื่อเปลี่ยนไปเป็นวงแลกเปลี่ยนฝัน บรรยากาศก็มีพลังมาก ผมนึกในใจว่า ถ้าผมเป็นผู้ดำเนินการอภิปราย ก่อนจบผมจะเชิญให้ผู้ร่วมอภิปรายทั้ง ๓ ท่านสะท้อนความรู้สึกหรือให้คำแนะนำ หลังได้ฟังความฝัน

ก่อนจบ อ. สุลักษณ์กล่าวแสดงความยินดีต่อกิจกรรม คศน. ที่กำลังดำเนินการ และแนะว่าอย่าสู้กับกิเลส ให้เปลี่ยนเป็นฉันทะ

ตอนบ่ายมีพิธีลงนามแสดงความมุ่งมั่นร่วมกันของ ๑๖ องค์กร ในการร่วมกันดำเนินการ คศน.

วิจารณ์ พานิช
๒๕ ก.ย. ๕๒