โครงการศูนย์ฟื้นฟูสุขภาพเด็ก
จากการคัดกรองในคลินิกสุขภาพเด็กดี ของงานเวชปฏิบัติครอบครัว พบว่า เด็กที่มีพัฒนาการล่าช้ามีจำนวนมากขึ้น กล่าวคือ กลุ่มเด็กปกติ ที่มีพัฒนาการไม่เหมาะสมตามวัย ควรได้รับการส่งเสริมด้วยวิธีที่ถูกต้อง กลุ่มเด็กที่มีความพิการทางสมอง มีความผิดปกติทางด้านการเคลื่อนไหว ความผิดปกติด้านการมองเห็น การได้ยิน การสื่อความหมายและการใช้ภาษา รวมถึง เด็กพิเศษ ที่มีความผิดปกติทางด้านสังคม อารมณ์ และการสื่อภาษา ซึ่งเด็กเหล่านี้ต้องการการดูแลที่พิเศษกว่าเด็กทั่วไป การดูแลที่ไม่ถูกต้อง หรือละเลย ไม่เอาใจใส่ ทำให้เด็กขาดโอกาสพัฒนา อาจมีพฤติกรรมไม่เหมาะสม ไม่สามารถช่วยเหลือตนเองได้ และจะเป็นภาระหนักของครอบครัว สังคม ชุมชน และประเทศต่อไป
เนื่องจากที่ผ่านมาการส่งเด็กเหล่านี้ไปยังหน่วยงานอื่น เป็นปัญหาของครอบครัวเด็กในเรื่องของเวลาและค่าใช้จ่ายในการเดินทาง ทำให้เด็กได้รับการดูแลที่ไม่ต่อเนื่อง สอดรับกับนโยบาย “สถานพยาบาลใกล้บ้าน ใกล้ใจ” ทางโรงพยาบาลบ้านตาก จึงเล็งเห็นปัญหาและตระหนักถึงความสำคัญของปัญหา จึงมีแนวคิดในการจัดตั้ง ศูนย์ฟื้นฟูสุขภาพเด็ก เพื่อให้บริการพยาบาลด้านพัฒนาการและภาวะสุขภาพแก่เด็กที่มีพัฒนาการล่าช้าทุกด้าน ทุกระดับ มุ่งเน้นการส่งเสริม ป้องกัน บำบัด ฟื้นฟูสมรรถภาพ ด้านทักษะการช่วยเหลือตนเอง ด้านสังคม ด้านภาษาและการรับรู้ รวมถึงการช่วยเหลือแก้ไข เด็กที่มีพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ ให้คำปรึกษาพัฒนาศักยภาพของครอบครัวให้เข้มแข็ง และประสานเครือข่ายให้เกิดบริการในชุมชน ส่งผลประโยชน์โดยตรงกับ เด็กและครอบครัวอย่างแท้จริง
วัตถุประสงค์
1. เพื่อให้เด็กที่มีพัฒนาการล่าช้า ได้รับการกระตุ้นพัฒนาการด้านต่างๆ ได้แก่ ทักษะด้านการเคลื่อนไหว ทักษะการใช้กล้ามเนื้อมือ ทักษะด้านการใช้ภาษาและความเข้าใจภาษา ทักษะการช่วยเหลือตนเอง และทักษะทางสังคมให้ดีขึ้น เพื่อเตรียมความพร้อม และพัฒนาศักยภาพของเด็กให้ สามารถมีชีวิตอยู่ได้อย่างมีความสุข
2. เพื่อให้เด็กที่มีพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ เด็กที่มีปัญหาด้านการเรียน อารมณ์ ครอบครัว สุขภาพจิต การปรับตัวและปัญหาทางเพศ ได้รับการวางแผน แก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น
3. เพื่อให้คำแนะนำแก่ผู้ปกครอง และผู้ดูแลเด็ก ให้มีความรู้ความเข้าใจ ในเด็กที่มีปัญหาพัฒนาการล่าช้า และเด็กที่มีพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ ให้สามารถนำความรู้ความเข้าใจไปใช้ในการดูแลเด็กได้ถูกต้องมากขึ้น
4. เพื่อให้กำลังใจและประคับประคองด้านจิตใจ บิดามารดา ครอบครัวเด็กที่มีพัฒนาการล่าช้า และเด็กที่มีพฤติกรรมไม่พึงประสงค์
5. เพื่อช่วยประสานเครือข่ายที่ให้การช่วยเหลือเด็กและครอบครัวเด็กที่มีพัฒนาการล่าช้า รวมถึงการประสานงานในชุมชนเพื่อให้การช่วยเหลือและดูแลเด็กที่มีพัฒนาการล่าช้า
เป้าหมาย
1. กลุ่มเด็กเล็กในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก เพื่อการส่งเสริมพัฒนาการตามวัย และการค้นหาและแก้ไขเด็กที่มีพฤติกรรมไม่พึงประสงค์
2. กลุ่มเด็กที่มีพัฒนาการล่าช้า เพื่อการส่งเสริมพัฒนาการด้านต่างๆ และกลุ่มเด็กที่มีปัญหาพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ เพื่อแก้ไขปัญหาพฤติกรรม
3. กลุ่มครอบครัวและผู้ดูแลเด็ก เพื่อให้ความรู้ความเข้าใจ ให้กำลังใจ และประสานเครือข่ายต่างๆ
วิธีการดำเนินงาน/กิจกรรม
ขั้นเตรียมการ
- จัดตั้งคณะกรรมการดำเนินการ
- จัดเตรียมทีมสหสาขาวิชาชีพในการดูแลเด็กได้แก่ แพทย์ ทันตแพทย์ พยาบาล เภสัชกร และกายภาพบำบัด ผู้ช่วยเหลือคนไข้ และผู้ปฏิบัติงานในหอดูแลพิเศษเด็ก
- จัดเตรียมอาคาร สถานที่ โดยต้องมีการปรับปรุงอาคารสถานที่เพื่อให้เหมาะสมกับการให้บริการ โดยกระทบกับโครงสร้างเดิมน้อยที่สุด และได้ประสิทธิภาพมากที่สุด โดยวางแผนปรับปรุงต่อจากอาคารศูนย์เด็กเล็กเดิม ให้เหมาะสมกับการดูแลอย่างปลอดภัยและเหมาะสม ส่วนอาคารสนับสนุน ใช้อาคารเดิมได้แก่ ห้องตรวจ ทันตกรรม เวชกรรมฟื้นฟู โรงอาหาร
- จัดเตรียมครุภัณฑ์ เครื่องมือ วัสดุ อุปกรณ์ที่มีความจำเป็นใช้ ในการให้บริการที่เหมาะสม สอดคล้องกับกิจกรรมที่ทำ
- จัดเตรียมบุคลากรและองค์ความรู้ที่เกี่ยวข้อง โดยการศึกษาดูงาน การศึกษาตำรา ขอสนับสนุนเอกสาร ตำราที่เกี่ยวข้องจาก หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
- จัดเตรียมแผนงาน /กิจกรรมการให้บริการ
ขั้นดำเนินการ
- ประชาสัมพันธ์การให้บริการผ่านสื่อต่างๆ
- เปิดศูนย์ฟื้นฟูสุขภาพเด็ก
- ดำเนินการตามแผนงานและกิจกรรมได้แก่
การดูแลเด็กโดยทีมสหสาขาวิชาชีพ
การให้บริการ จัดกิจกรรมด้านการส่งเสริมพัฒนาการเด็กที่มีพัฒนาการล่าช้า
การแก้ไขปัญหาพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ของเด็กเป็นรายบุคคล
การให้กำลังใจ ให้ความรู้ ความเข้าใจแก่ครอบครัวผู้ดูแลเด็ก
การให้ความช่วยเหลือ ประสานงานกับเครือข่ายผู้ดูแลเด็ก โรงเรียน และชุมชน
- ติดตามประเมินผลการส่งเสริมพัฒนาการเด็กที่มีพัฒนาการล่าช้า และเด็กที่มีปัญหาพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์อย่างต่อเนื่อง
ผลที่ได้รับ
1. เด็กในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กโรงพยาบาลบ้านตาก ได้รับการตรวจพัฒนาการและเด็กที่มีพัฒนาการล่าช้าได้รับการส่งเสริมพัฒนาการตามวัย
2. เด็กในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กโรงพยาบาลบ้านตาก ได้รับการแก้ไขปัญหาพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์
3. เด็กที่มีปัญหาพัฒนาการล่าช้า และปัญหาพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ ที่เข้ารับบริการในศูนย์ฟื้นฟูสุขภาพเด็กได้รับการวางแผนแก้ไขปัญหาอย่างต่อเนื่องได้รับการกระตุ้นพัฒนาการด้านต่างๆ ได้แก่ ทักษะด้านการเคลื่อนไหว ทักษะการใช้กล้ามเนื้อมือ ทักษะด้านการใช้ภาษาและความเข้าใจภาษา ทักษะการช่วยเหลือตนเอง และทักษะทางสังคมให้ดีขึ้น เพื่อเตรียมความพร้อม และพัฒนาศักยภาพของเด็กให้ สามารถมีชีวิตอยู่ได้อย่างมีความสุข
4. ผู้ดูแลเด็ก/ผู้ปกครองเด็กที่มีปัญหาพัฒนาการล่าช้า และปัญหาพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ได้รับการให้ความรู้ในเรื่องการดูแลเด็ก สามารถดูแลเด็กที่มีปัญหาเหล่านี้ได้ดีขึ้น
5. ชุมชนมีความพร้อมในการดูแลเด็กที่มีปัญหาพัฒนาการล่าช้า และปัญหาพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ เพิ่มศักยภาพของชุมชนมากขึ้น
6. ครอบครัวเด็กที่มีปัญหาพัฒนาการล่าช้า และปัญหาพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ ได้รับการบริการดูแลรักษาที่โรงพยาบาลใกล้บ้าน ลดค่าใช้จ่ายในการเดินทางไปรักษาที่อื่นได้ ลดระยะเวลาในการเดินทางมากขึ้น มีกำลังใจในการดูแลเด็ก ทำให้การรักษาดูแลเด็กกลุ่มนี้ต่อเนื่องขึ้น
7. ระบบการดูแล ระบบส่งต่อ และ การประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับเด็กที่มีปัญหาพัฒนาการล่าช้า และปัญหาพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ดีขึ้น สะดวกแก่ผู้รับบริการมากขึ้น
