ถอดบทเรียนผ่านประสบการณ์การทำงานการลดความขัดแย้ง

ฟ้า ฝน ดลใจ หรือเหตุอะไรดลบันดาลให้ ลุงเอก โทรมาหาพอลล่า ..เรื่องความขัดแย้งของคนไข้กับหมอ..ซึ่งตอนนั้นเพิ่งเป็นข่าวดัง อยู่หลายช่อง ..อิอิ...ได้การเลย ลุงเอก มาแลกเปลี่ยนกันดีไหม อยากพูดอะไรให้พูดเลย อยากฟังค่ะ เพราะพอลล่าได้เรียนเชิญพี่เอก จตุพร มาพูดเรื่องถอดบทเรียน .. และไม่น่าเชื่อว่าไสยศาสตร์มียิ่งกว่าจริง ไม่น่าเชื่อว่า ....

วันที่ 21 กันยายน เป็นวันที่ลุงเอก ว่างพอดี เลยได้การได้มาช่วยเป็นวิทยากรแลกเปลี่ยนประสบการณ์ การถอดบทเรียน ตามสไตล์ผู้นำอย่างลุงเอก...พลเอก เอกชัย ศรีวิลาศ ไม่ใช่ ศรีวิชัย นะคะ (มักเรียกกันผิดบ่อยๆ อิอิ)  ลุงเอก ไม่ชอบการแนะนำตัวแบบเป็นทางการ ไม่ชอบให้ใครเรียกว่าเป็นพลเอกฯ แต่ชอบที่หลายคนเรียก “ลุงเอก” เพราะลุงเอกไม่ชอบการยึดติด ค่ะ เราได้เรียนรู้อะไรจากลุงเอกบ้าง... ลองตามพอลล่ามานะคะ

 

ลุงเอก รับอาสามาแก้ความขัดแย้งให้สามจังหวัดชายแดน ทำหลักสูตรสันติสุข ที่เริ่มจากการสอนแบบไม่มีตำรา ใช้กรณีศึกษาเป็นตัวแบบ ซึ่งจะได้ตำรา หลังจากเรียนจบแล้ว สถาบันพระปกเกล้าเป็นหน่วยงานที่ถูกประเมินด้วย MBNQA เป็นหน่วยงานแรกของ ประเทศไทยต้องแสดงผลลัพธ์ต่อสังคม จากประสบการณ์การเรียนของนักเรียนหลักสูตรสังคมสันติสุข ที่ผ่านมา บางคนขาดพื้นที่ในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ลุงเอก จึงเปิดพื้นที่ให้ ปรากฏว่า รุ่นที่ 2 ผ่านหมดเลย ที่นี่ไม่ได้เรียนด้วยตำรา เริ่มต้นอย่างไม่เป็นทางการและเป็นธรรมชาติ ไม่เลียนแบบใคร (การเรียนรู้ ต้องมีเวที มีพื้นที่ ไร้รูปแบบ เป็นตัวเอง เป็นธรรมชาติ)

สุนทรียศาสตร์ เป็นรากเหง้าของคนไทย มีการวิจัยหนึ่ง พบวัฒนธรรมทีเป็นจุดแข็งของชาติต่างๆ ชาติอิตาลี มีความเซ็กซี่เป็นจุดเด่นคน ไทย มีลักษณะ human touch culture(กอด กอด กอด อิอิ) เป็นลักษณะเด่นอยู่ที่ตัวคน ดังนั้นการมอบหมายงาน ต้องดูความรู้ทักษะของคนที่สอดคล้องและมอบหมายงาน ฃ

อย่าคิดถึงปัญหาอย่าคิดแต่เริ่มต้นทำ ต้องคิดเป็นตอนสุดท้าย เริ่มต้น ต้องบอกว่า เราทำได้ ทำเต็มที่ โลกนี้ไม่มีอะไรสมบูรณ์แบบ ทำทุกอย่างเหมือนไม่มีปัญหา ปัญหาใหญ่ๆ หลุดได้เสมอ อารมณ์ สมาธิ สติ ควบคุมอย่าให้แตก  (การทำงานโดยใช้ความเป็นไทย เริ่มทำได้เลย โดยไม่ลืมที่จะกลับมาทบทวนผลงานอยู่เสมอ เข้าหลักการพัฒนาคุณภาพ PDCA เด๊ะ)

หลักการเรียนรู้ คือเรียนรู้ด้วยตนเอง เรียนรู้จากความผิดพลาด ความเจ็บปวดที่ผ่านมา ความรู้แก้ปัญหาไม่ได้ แต่ปัญญา แก้ปัญหาได้ จะเกิดปัญญาได้ต้องใช้จินตนาการ จะจินตนาการได้ เราต้องเป็นผู้ปฏิบัติด้วยตนเอง ทำแล้วเรียนรู้ จะเป็นความรู้ที่ฝังลึกอยู่ในตัวตนอย่างแท้จริง

 

ใช้หลักคำสอนของพระพุทธเจ้า... ปัจจัตตัง ได้แก่

อย่ายึดถือโดยการฟังกันตามมา

อย่ายึดถือโดยการยึดถือสืบๆกันมา

อย่ายึดถือโดยการเล่าลือ

อย่ายึดถือโดยการอ้างตำรา

อย่ายึดถือโดยตรรกะ

อย่ายึดถือโดยการอนุมาน

อย่ายึดถือโดยการคิดตรองตามแนวเหตุผล

อย่ายึดถือเพราะเข้ากันได้กับทฤษฎีของตน

อย่ายึดถือเพราะมองเห็นรูปลักษณะน่าเชื่อ

อย่ายึดถือเพราะนับถือว่าท่านสมนะนี้เป็นครูของเรา

เรียนอย่างไร จึงจะได้ผลดีที่สุด ลุงเอกว่า ไว้ดังนี้ค่ะ

เรียนจากการฟัง  ได้น้อยสุด

  เรียนจากการดู  ได้มากกว่า

  เรียกจากการทำ  ได้มากที่สุด

การถอดบทเรียน  ต้องสร้างบรรยากาศก่อน ต้องละลายพฤติกรรม โดยออกแบบกิจกรรมที่เหมาะสมกับอายุ เพศ วัย ที่ผ่านมาหลักสูตรลุงเอกมีแต่คนสูงวัย อิอิ ใช้การสนทนา ไม่ต้องออกกำลังมาก แต่สามารถทำให้กลับมาเป็นเด็ก สนุกสนานและเกิดการแลกเปลี่ยนกันได้

 

การเป็นกระบวนกร ต้องฝึกฝนอาศัยประสบการณ์ โดยเราต้องพูดแต่เรื่องดีของทั้งสองฝ่าย นำเรื่องดีนำการสนทนาเพื่อไม่ให้เกิดความขัดแย้ง มองความดีเขา จะกระตุ้นให้เขาทำดีมากขึ้น (การเป็นกระบวนกรที่ดีต้องสร้างคุณค่าแก่ผู้เล่า นั่นเอง) ต้องปลดปล่ย สบายๆ มีเสียงเพลง เบาๆ

 

ทักษะที่สำคัญของกระบวนกรก็เหมือนกับที่พี่เอกเล่าไปค่ะ เช่น การตั้งคำถาม  การสรุปความคิดประเด็น  การสร้างการมีส่วนร่วมและการบันทึก สำหรับลุงเอก การตั้งคำถามนั้นสำคัญมากเลยค่ะ เพราะเป็นประเด็นความขัดแย้ง ดังนั้นต้องพิจารณาเป็นพิเศษค่ะ

วิธีการถอดต้องใช้หลากหลายวิธี ดูที่วัฒนธรรมคนไทย ไม่ชอบพูดความจริงต่อหน้า ก็จะใช้วิธี Delphi หรือ ระดมสมอง ใช้กรณีศึกษา scienario ใช้กระบวนการ Syndicate (เพิ่งได้ยินครั้งแรกเลยค่ะ) เป็นการฝึกวิธีคิด สรุปสิ่งที่เรียนมาเมื่อวานนี้ คล้ายๆ เป็นการวิจัยย่อยๆ

ประเด็นการสนทนาต้องแล้วแต่กลุ่ม เพื่อสร้างการมีส่วนร่วมของการสนทนา

กำหนดเป้าหมาย จุดยืนเดียวกัน เพื่อความเข้าใจตรงกัน

ต้องมีการคิดนอกกรอบ ใช้ความคิดสร้างสรรค์ให้มากๆ ที่สำคัญ ต้องคิดบวก คิดบวก

ต้องมีความอ่อนตัว ไม่ยึดติดรูปแบบ มีความยืดหยุ่น ปรับเปลี่ยนไปตามสถานการณ์ของการสนทนา

ลองมาดูลักษณะนิสัยประจำชาติไทย (ข้อมูลจากสภาวิจัยแห่งชาติ)

รักสงบ เคารพอาวุโส เชื่อโชคลางของขลัง เชื่อกฎแห่งกรรม   ยอมตามผู้มีอำนาจ รักเอกราช สุกเอาเผากิน ไม่ยอมให้ใครดูหมิ่น รักถิ่นและครอบครัว อ่อนน้อมถ่อมตัว ชอบผู้นำ ทำสำรวย ชอบบันเทิง(สนุก) เมตตากรุณา ผักชีโรยหน้า ไม่กระตือรือร้น เป็นคนใจกว้าง ช่างอดช่างทน กตัญญูกตเวที   ชอบมีอภิสิทธิ์ จิตใจเอื้ออารี โอนอ่อนผ่อนตาม มีความเกรงใจ   ให้อภัยเสมอ ตามใจต่างชาติ ฉลาดเลือกงาน ทำการมักเบ่ง เคร่งครัดเคารพแด่พระมหากษัตริย์

ความฝันใหญ่ของคนไทย

ประเทศใดหรือองค์กรใดมีจินตนาการใหญ่ ประเทศนั้นองค์กรนั้นจะมีพลังมหาศาลในการขับเคลื่อนไปสู่ความเป็นจริง

การทำอะไรให้มีพลังไม่ใช่เริ่มต้นที่ความรู้ เพราะความรู้มักจะบอกว่าทำอย่างนั้นไม่ได้ทำอย่างนี้ไม่ได้ เพราะความรู้มีข้อจำกัดจึงทอนพลัง

ส่วนจินตนาการใหญ่ไม่มีข้อจำกัดจึงเพิ่มพลังคนไทยต้องมีจินตนาการใหญ่ร่วมกัน ว่า เราจะร่วมกันสร้างประเทศไทยให้เป็นประเทศที่น่าอยู่ที่สุดในโลก

 

 

สรุปบทเรียน :  ลุงเอกเล่าเรื่องการเรียนรู้ที่ไร้รูปแบบ ใช้วิถีชีวิตไทยเข้าไปในการทำงานทุกเรื่อง

การแก้ปัญหาที่ดีต้องปล่อยให้ปัญหา คลายด้วยตนเอง เมื่อกระโจนใส่ เราจะเป็นฝ่ายเพิ่มปัญหาอีกคนหนึ่ง จริงไหม อิอิ