การบริหารโรงเรียน โดยเน้นกระบวนการเรียนรู้ ทำให้ผลงานปรากฏเด่นชัดยาก วัดยาก มองยาก ทำให้มักไม่เป็นที่ชอบพอของบรรดาพ่อยกแม่ยก แต่สิ่งเหล่านี้มิใช่เป้าหมายที่แท้ของการศึกษาดอกหรือ

    โรงเรียนแห่งหนึ่งในจังหวัดนครปฐม...

    เงาแดดทอดไปทางทิศตะวันออกไม่มากนัก แสงตะวันจ้าจัดและร้อนแรง แม้ยังมิทันจะพ้นวสันตฤดู

    ผมนั่งอยู่ที่นั่น

    บนม้านั่งหินอ่อน ตัวเดียวกันกับตัวที่นั่งเมื่อสองปีก่อน...

    ต้นไม้ต้นเดิมดูสูงโปร่งขึ้น กิ่งก้านถูกริดดูเรียบร้อย เฉกเช่นกับต้นอื่น ที่เรียงรายอยู่ริมสนามฟุตบอล คั่นกลางกับถนนลาดยางภายในโรงเรียน ที่ถัดไปเป็นสวนหย่อมสวยงามหน้าบริเวณอาคารเรียน

    แต่ที่มองไม่เห็นคือ...

    กอกล้วยหลายกอที่คั่นกลางระหว่างแมกไม้กับสนามฟุตบอล รวมทั้งหน้าอาคารเรียน

    กอเตยหอมหน้าอาคารเรียน

    แปลงพืชผักสวนครัวที่มีดอกอัญชัญอวดดอกสีม่วงสด

    เครือกล้วยน้ำว้าแขวนอยู่ชั้นล่างอาคารเรียน  นักเรียนมาบิดไปรับประทาน

    ที่ผมคุ้นและจำติดตาจากการมาเยือนมาสองปีก่อน

    โรงเรียนเปี๋ยนไป๋... ผมพูดกับตัวเองในใจ

    โรงเรียนเปลี่ยนแปลงไปเยอะจนผิดหูผิดตา

...

 

    ผู้อำนวยการโรงเรียนคนปัจจุบัน ย้ายมาใหม่เพิ่งย่างเข้าปีที่สอง

    มาถึงได้ทำการปรับปรุงสภาพทางกายภาพโรงเรียนขนานใหญ่ อาคารดูใหม่ขึ้นจากการทาสี รั้วโรงเรียนสูงใหญ่แน่นหนา สวนหย่อมงามตาเกือบทั่วบริเวณโรงเรียน ไม้ยืนต้นถูกตัดแต่งกิ่งดูงามตา แปลงผักสวนครัวแปรรูปเป็นสนามหญ้า ต้นไม้ที่ดูรกและเกะกะถูกกำจัดออกรวมทั้งต้นกล้วยนับสิบกอ ห้องน้ำ-ห้องส้วมถูกรื้อและสร้างใหม่ดูสะอาดสะอ้าน ถูกสุขลักษณะ ห้องอาหารปรับปรุงใหม่ให้ดูสะอาดกว้างขวาง มีห้องประกอบอาหารเป็นสัดส่วน

    เพราะความจำกัดของโรงเรียนในด้านทรัพยากรสำหรับการบริหารงานและจัดการเรียนการสอน ผู้อำนวยการท่านใหม่มีแนวคิดในการดึงภาคส่วนต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องให้มาสนับสนุนการจัดการศึกษาของโรงเรียน กลยุทธ์ คือ โชว์/แสดงของดีให้เห็น เพื่อสร้างการยอมรับ แล้วจึงขอความร่วมมือ

    ปลายปีการศึกษา ท่านได้จัดงานแสดงผลงานของโรงเรียน โดยได้ให้ครูและนักเรียนเตรียม/สะสมผลงานตั้งแต่ต้นปีการศึกษา

    ในวันงานท่านเชิญทั้งหน่วยงานต้นสังกัด คือ สพท. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้ง อบจ. อบต. และชุมชน กลยุทธ์นี้ได้ผล ผู้คนมาร่วมงานชื่นชมผลงานและให้การยอมรับ บรรดาหน่วยงานทั้งต้นสังกัดและที่เกี่ยวข้องไม่อิดออดรีรอที่จะให้การสนับสนุนโรงเรียนเมื่อขอรับการสนับสนุน

    ท่านสนใจด้านกีฬา โดยเฉพาะวอลเลย์บอล เคยทำทีมวอลเลย์บอลระดับประถมจนเป็นที่ลือเลื่องเมื่อสมัยอยู่โรงเรียนเดิม และได้ชักชวนครูโค้ชทีมวอลเลย์บอลโรงเรียนคู่แข่ง ซึ่งมีภูมิลำเนาอยู่ที่นี่ ย้ายตามมาอยู่ด้วยกันในโรงเรียนที่ท่านเป็นผู้อำนวยการฯ

    ครูโค้ชฯ ย้ายมาพร้อมนักเรียนอีก ๗ คน เป็นนักเรียนที่ท่านปั้นมากับมือตั้งแต่ ป.๔ จนเป็นนักกีฬาวอลเลย์บอลที่ฝีมือฉกาจฉกรร และจากประสบการณ์ที่ฝังลึกมองปราดเดียวรู้ว่าใครมีแววจะเป็นนักกีฬาวอลเลย์บอล จึงได้คัดนักเรียนจากในโรงเรียนอีก ๕ คน ผสมกันเป็นทีมโรงเรียน

    ความทุ่มเทเอาใจใส่อย่างจริงจังของครูโค้ช การสนับสนุนและเอื้ออำนวยความสะดวกอย่างเต็มที่จากท่านผู้อำนวยการ ทำให้ทีมวอลเลย์บอลของโรงเรียนได้แชมป์ระดับประเทศในการแข่งขันกีฬาของ สพฐ. ทำให้ชื่อเสียงของโรงเรียนขจรขจาย

    และน่าจะเป็นแรงดูดให้การสนับสนุนทั้งหลายมุ่งหน้าสู่โรงเรียนมากขึ้น...

...

 

    ที่นั่น

    บนม้านั่งหินอ่อน ตัวเดียวกันกับตัวที่นั่งเมื่อสองปีก่อน...

    ผมนั่งคุยกับแกนนำนักเรียนจำนวนหนึ่ง เมื่อถามถึงแกนนำรุ่นพี่ของพวกเขา ทุกคนต่างชื่นชมในความสามารถของรุ่นพี่ที่ได้รังสรรค์กิจกรรมต่าง ๆ มากมาย หลายสิ่งหลายอย่างตกทอดมาถึงรุ่นน้อง โดยเฉพาะกองทุนฯ

    สองปีก่อน ผมมีโอกาสได้พูดคุย ได้เยี่ยมชมกิจกรรมของแกนนำรุ่นพี่ที่พูดถึง ผลงานคู่ควรแก่การชื่นชมดังแกนนำรุ่นน้องเอ่ยอ้าง

    กิจกรรมหลายหลายที่แกนนำรุ่นพี่ลงมือทำ เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่ส่งผลต่อการพัฒนาศักยภาพของแต่ละคนได้อย่างน่าสนใจ ทั้งทักษะการเรียนรู้ (ค้นคว้า เรียบเรียง นำเสนอ ฯลฯ) คุณธรรมประจำตน (ความรับผิดชอบ ความอดทน ความเสียสละ ฯลฯ) กระทั่งการทำงานร่วมกัน (ผู้นำ-ผู้ตาม ความรับผิดชอบต่อกลุ่ม ฯลฯ)

    ...

 

    เงาแดดทอดยาวไปทางทิศตะวันออกมากขึ้น แสงตะวันยังคงจ้าจัดและร้อนแรง

    บนม้านั่งหินอ่อน ตัวเดิม

    ผมนั่งคุยกับคุณครูสองท่าน

    คุณครูทั้งสองท่าน ยืนยันตามข้อสังเกตของผมว่า แกนนำนักเรียนรุ่นนี้แตกต่างจากรุ่นพี่เป็นอันมาก ผมหมายถึงความเข้มแข็งทั้งกระบวนการคิด การนำเสนอ และผลงาน

    คุณครูทั้งสองท่าน ยืนยันอีกว่า คุณลักษณะและคุณสมบัติของนักเรียนในวันเดินเข้าโรงเรียนทั้งสองรุ่นไม่แตกต่างกัน

    ผมมิได้ถามต่อว่าเพราะอะไรจึงทำให้แกนนำนักเรียนทั้งสองรุ่นที่ผมได้พบแตกต่างกันมากมายถึงเพียงนี้ ด้วยเห็นสีหน้าอึดอัด และเพราะผมเองก็ทราบคำตอบแล้ว

    ...

 

    เงาแดดทอดยาวไปทางทิศตะวันออกเป็นเส้นยาว ความจ้าจัดและร้อนแรงจากแสงตะวันค่อนคลายลง

    ผมขับรถกลับบ้าน ปิดวิทยุ นั่งอยู่กับความคิดของตัวเอง

    “...ผอ.ท่านเดิมท่านเปิดโอกาสให้ทำงานเต็มที่ สนับสนุนให้นักเรียนทำกิจกรรมเต็มที่ นักเรียนอยากได้อะไรหาให้หมด ผอ.ท่านนี้ ท่านสนใจพัฒนาปรับปรุงให้โรงเรียนสวยงาม แต่ไม่ค่อยสนับสนุนให้เด็กทำกิจกรรมเท่าที่ควร ครูทำงานยาก แต่ก็ยังทำ ทำเท่าที่ทำได้...”

    คำพูดของครูที่ผมสนทนาด้วยเมื่อครู่แว่วมาในโสตประสาท

    ผมจับความรู้สึกของคุณครูทั้งสองท่านได้ว่ารู้สึกเช่นไรกับผู้บริหารคนปัจจุบัน

    ผมมิได้ฟันธงตัวเองว่าพึงใจกับการบริหารของผู้อำนวยการท่านใด ระหว่างเก่าและใหม่

    โรงเรียนขนาดกลางที่ทรัพยากรไม่มากนัก แม้ไม่ถึงขั้นขัดสนแต่ก็ห่างไกลหากจะดำเนินการให้มีประสิทธิภาพ การแสวงหาทรัพยากรภายนอกเป็นเรื่องหลีกเลี่ยงได้ยาก และบรรดาผู้สนับสนุนทั้งหลายย่อมสนใจผลลัพธ์ที่เป็นชิ้นเป็นอัน เป็นเนื้อเป็นหนัง เช่นนี้เองที่ผักชีจึงงอกงามในทุกวงการไม่เว้นวงการศึกษา

    การบริหารโรงเรียน โดยเน้นกระบวนการเรียนรู้ ทำให้ผลงานปรากฏเด่นชัดยาก วัดยาก มองยาก ทำให้มักไม่เป็นที่ชอบพอของบรรดาพ่อยกแม่ยก แต่สิ่งเหล่านี้มิใช่เป้าหมายที่แท้ของการศึกษาดอกหรือ

    ผมชื่นชมความตั้งอกตั้งใจ ความเอาจริงเอาจังของผู้บริหารทั้งสองท่าน แม้ทั้งสองจะมีมรรควิธีคนละเส้นทาง แต่ผมเชื่อว่าเป้าหมายปลายทางท่าจะเป็นสิ่งเดียวกัน

    ผมแอบคาดหวังว่า ในวันที่โรงเรียนมีทรัพยากรเพียงพอแล้ว กระบวนการเรียนรู้ของนักเรียนจะเบ่งบานสวยงามเช่นเดียวกับความสวยงามและชื่อเสียงของโรงเรียน