อย่าปล่อยให้ข้อผิดพลาด (ตามความคิดของเรา) เล็กๆ น้อยๆ มาตัดโอกาสในการเรียนรู้ของเราเลยครับ
ในบันทึกที่แล้ว “สะดุดใจในประเด็นที่เห็นว่าผิดพลาดของ Osho” ผมได้ตอบคุณ “ส” ไปดังนี้
 
 สวัสดีครับ คุณ “ส”
 
         ขอบคุณมากครับสำหรับข้อคิดเห็น แสดงว่า คุณ “ส” ค่อนข้างจะแม่นในไบเบิล ผมเองถึงจะเคยเป็นนักเรียนประจำอยู่ในโรงเรียนคริสต์มาหลายปี เคยฟังคำสอนที่คล้ายๆ กับที่โอโช่พูดถึงนี้ พูดถึง Tree of Knowledge พูดถึง Tree of Eternity อะไรทำนองนี้มาบ้าง เลยไม่ได้เอะใจว่าแท้จริงแล้วในไบเบิลนั้นพูดไว้อย่างไร ผมเองก็ไม่รู้ว่าโอโช่ได้ความคิดเช่นนี้มาจากไหน หรือว่ามีพูดไว้ในไบเบิล version ที่เก่ากว่าที่เราใช้กันอยู่นี้ หรือว่าเป็นเพราะผู้ที่เผยแพร่ศาสนาได้ขยายความในเรื่องต้นไม้สองต้นนี้ไว้ในคำสอนของพวกเขา ก็เลยไม่สามารถเดาได้ว่าทำไมโอโช่จึงอธิบายไว้เช่นนี้
 
         แต่ตามที่คุณ “ส” เขียนไว้ว่า  “ได้ติดตามหนังสือของโอโช่เรื่อยมา และรู้สึกว่าได้มุมมองและแง่คิดมากมายที่มีประโยชน์มากๆ” ก็ถือว่าคุณ “ส” ได้ประโยชน์แล้ว ผมเองก็เป็นเช่นเดียวกัน สามารถนำประเด็นคำพูดของโอโช่มาใช้กระตุ้นเตือนตัวเองได้ในหลายๆ กรณี ทั้งๆ ที่ผมเองก็ไม่ได้เออออห่อหมกกับคำพูดของเขาไปทั้งหมด แต่สิ่งหนึ่งที่เราจะต้องเข้าใจก็คือโอโช่ไม่เคยเขียนหนังสือ หนังสือทุกเล่มที่พิมพ์ออกมาเป็นเพียงการนำบทสนทนาที่โอโช่พูดไว้ในหลายๆ ที่ กับผู้ฟังหลากหลายกลุ่ม ผมสังเกตจากการฟังเสียงการบรรยาย เห็นได้ว่าโอโช่นั้นเน้นผู้ฟังเป็นสำคัญ หากกลุ่มผู้ฟังที่นั่งอยู่นั้นเป็นพวกฮิ้ปปี้ เป็นพวกที่ต่อต้านศาสนา โทนการพูดจาหรือสาระก็ออกมาเป็นแบบหนึ่ง แต่เรื่องเดียวกันนี้พอมาพูดกับอีกกลุ่มหนึ่ง โทนการพูดก็อาจจะเปลี่ยนไป แต่ในแก่นหรือสาระหลักๆ นั้นก็ยังคงไว้ จะเห็นได้ว่าการพูดจานั้นไม่ได้แม่นยำเหมือนการทำตำราหรือการวิจัย ซึ่งนี่ก็เป็นเพียงข้อวินิจฉัยของผมนะครับ ผิดถูกประการใดต้องขออภัยด้วย เพราะมันเป็นเพียง “ความคิด” ของผมเท่านั้น เดิมตั้งใจไว้ว่าจะคิดเรื่องแบบนี้ให้น้อยลง เพราะมันเหมือนกับการคิดฟุ้งซ่าน หรือกำลังหาเหตุผลบางอย่างมาปกป้องโอโช่อะไรทำนองนั้น
 
         ขอสรุปเลยก็แล้วกันนะครับว่า “อย่าศรัทธา หรือเชื่ออะไรให้มากจนเกินไป” แค่เราได้แก่นออกมาใช้อย่างที่คุณ “ส” ได้ก็จัดว่าดีแล้วครับ อย่าปล่อยให้ข้อผิดพลาด (ตามความคิดของเรา) เล็กๆ น้อยๆ มาตัดโอกาสในการเรียนรู้ของเราเลยครับ ที่ผมตอบมายืดยาวก็เพราะเห็นว่าคุณ “ส” เป็นผู้ที่สนใจเรียนรู้และมีใจที่เป็น กลาง ที่ผ่านมาผมเองได้รับอีเมล์บ่อยเหมือนกันที่เริ่มต้นขึ้นมาก็เอาแต่ต่อว่าโอโช่ เช่นว่า เป็น Sex Guru ว่าโน่นว่านี่ ซึ่งถ้าเป็นเช่นนั้นผมก็ไม่ได้ตอบเมล์กลับไปให้เสียเวลา เพราะผมไม่ได้มีหน้าที่ที่จะต้องมา Defense ให้กับโอโช่ และถึงทำไป ก็คงจะไม่มีประโยชน์อะไร ที่จะต้องไปเสียเวลากับผู้ที่ไม่เปิดใจครับ
 
      ขอบคุณ คุณ “ส” ที่เปิดใจรับฟัง ขอบคุณสำหรับอีเมล์ฉบับนี้อีกครั้งครับ
 
                                                                                                               ประพนธ์