Electronic Portfolio
แฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์ : เครื่องมือวัดและประเมินผล ตามสภาพจริง
การประเมินผลจากแฟ้มสะสมงาน (Portfolio Assessment) นั้น สอดคล้องกับปรัชญาการศึกษา “การเรียนด้วยการกระทำจริง” (Learning by doing) ของ John Dewey และสอดคล้องกับ ปรัชญาการจัดการ ศึกษาที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ โดยมีความเชื่อว่านักเรียนสามารถเรียนรู้ได้อย่างดีจากการสร้างความรู้ และเรียนรู้จากการปฏิบัติงานตามสภาพความเป็นจริง (Real Situation Learning) มิใช่เรียนในภาพสมมุติซึ่งนิยมกันในอดีต ดังนั้น การประเมินผลจากแฟ้มสะสมงานจึงเป็นการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่สอดคล้องกับชีวิตจริงและเป็นสิ่งที่มีคุณค่าต่อนักเรียนเองเนื่องจากนักเรียนจะได้ประเมินตนเอง ได้เรียนรู้กระบวนในการผลิตและนำเสนอข้อมูลกระบวนการแก้ปัญหาที่ซับซ้อน การอธิบายกระบวนการแก้ปัญหา รวมไปถึงพฤติกรรมการทำงานร่วมกับผู้อื่น ซึ่งจะทำให้ครูสามารถประเมินภาพรวมของผลงานที่นักเรียนได้ปฏิบัติจริง โดยมีเกณฑ์ระดับการประเมินอย่างชัดเจน เพื่อจะนำมาสรุปให้เห็นถึงการพัฒนาของนักเรียนการเก็บสะสมผลงานของนักเรียนด้วยแฟ้มสะสมงานนั้น โดยทั่วไปนิยมเก็บรวบรวมไว้บนกระดาษในหลากหลายรูปแบบ ส่วนที่เป็นชิ้นงาน เอกสาร กระดาษและสถานที่จัดเก็บจะขยายพื้นที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว โรงเรียนจำเป็นต้องเพิ่มสถานที่ขึ้นใหม่ให้เพียงพอต่อความต้องการตามไปด้วยในส่วนแฟ้มสะสมงานของนักเรียนนั้น อาจจะถูกเก็บไว้ในห้องเก็บของหรือที่อื่น ๆ ครูจะต้องเป็นผู้ที่ไปค้นหาแฟ้มต่าง ๆ ทีละแฟ้มอย่างช้า ๆ จนกว่าจะพบเอกสารหรือชิ้นงานที่สะสมของนักเรียนได้ถูกจัดเก็บเอาไว้ ถ้าหากโรงเรียนมีจำนวนนักเรียนมากก็จะต้องใช้เวลาในการค้นคว้าหามากเช่นเดียวกันในยุคของข้อมูลข่าวสารและความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ รวมไปถึงความสามารถของอุปกรณ์ที่ใช้ความประหยัดและรวดเร็วในกระบวนการค้นหาจัดเก็บข้อมูลและการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์สำหรับแฟ้มสะสมงานของนักเรียนได้อย่างกว้างขวางและมีคุณค่ามากยิ่งขึ้น
ลักษณะของแฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์
แฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์ เป็นการใช้เทคโนโลยีด้านคอมพิวเตอร์ในการสะสมงานจากความสามารถในการเก็บสารสนเทศซึ่งนำเสนอได้หลายรูปแบบ เช่น ภาษา การเขียน ภาพนิ่ง จำลองสถานการณ์ วีดีโอ การ์ตูน กราฟฟิค เสียง ฯลฯ จึงเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า Multimedia Portfolio ซึ่งเป็นการบันทึกสารสนเทศที่เป็นผลงานหรือตัวแทนผลงาน โดยผู้เรียนจัดเก็บผลงานต่าง ๆ เป็นหมวดหมู่ตามระบบที่กำหนด อาจจัดเก็บไว้ในแผ่น CD (Compact Disk) แล้วทำการตกแต่งแฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์ เช่น ส่วนที่เป็นปกหน้าเพื่อให้ดูสวยงาน เข้าใจง่าย และทำการสืบค้นสารสนเทศได้ง่ายมากยิ่งขึ้น (บุญชม ศรีสะอาด, 2540)
การนำแฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์มาใช้ในการประเมินผลการเรียน การนำแฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์มาใช้ต้องมีการปฏิบัติตามขั้นตอน ตามแผนที่วางไว้ ซึ่งอาจไม่สำเร็จทันทีทันใด แต่แฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์มีข้อดีที่จะพิสูจน์ให้เห็นความเปลี่ยนแปลงของพัฒนาการด้านต่าง ๆ ของผู้เรียน ซึ่งมีแนวทางการพัฒนาดังนี้
1. แฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์ช่วยส่งเสริมการเรียนรู้ของผู้เรียน กล่าวคือ ผู้เรียนไม่เป็นเพียงแต่ผู้รับเท่านั้น แต่กลับมาเป็นผู้ควบคุมการศึกษาเรียนรู้ด้วยตนเองเพราะว่าแฟ้มสะสมงานช่วยสร้างจุดมุ่งหมายของการเรียนรู้ร่วมกัน
2. แฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์จะเป็นแรงจูงใจให้กับผู้เรียน ผลงานที่แสดงใน World Wide Web จะเป็นแรงจูงใจให้ผู้เรียนมุ่งมั่นที่จะสร้างผลงานของตนเอง ผู้เรียนจะรู้สึกภูมิใจเมื่อได้นำผลงานที่ผู้เรียนสร้างขึ้นโดยอาศัยเทคโนโลยีและนำเสนอผลงานของผู้เรียนบน World Wide Web ไปทั่วโลก
3. แฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์เป็นเครื่องมืออธิบายผลงานของผู้เรียน และช่วยให้เกิดความเข้าใจระหว่างผู้สอนกับผู้เรียน ผู้ปกครองกับผู้สอน และผู้ปกครองกับผู้เรียน เกี่ยวกับความสามารถของผู้เรียนด้วยการตรวจสอบจากผลงาน
4. แฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์ช่วยแสดงผลข้อมูลย้อนกลับ เนื่องด้วยแฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์เป็นเครื่องมือวัดผลที่มีประสิทธิภาพ จึงส่งผลต่อยุทธศาสตร์การเรียนรู้ในการนำเสนออย่างชัดเจน ข้อมูลย้อนกลับทั้งหมดนี้จะนำไปสู่ระบบของกระบวนการในการศึกษาต่อผู้สอน และผู้บริหารเพื่อเป็นสารสนเทศที่สำคัญในการปรับปรุงการศึกษาต่อไป
5. แฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์เป็นการจัดแสดงผลงานของผู้เรียนได้อย่างชัดเจน ซึ่งผู้ปกครอง ผู้บริหารหรือผู้สอนสามารถนำผลงานของผู้เรียนแต่ละคนไปเปรียบเทียบกับผู้เรียนคนอื่น ๆ หรือโรงเรียนอื่น ๆ อันจะนำไปสู่การจัดทำแฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์ที่มีมาตรฐานสูงยิ่งขึ้น
กระบวนการพัฒนาแฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์
การพัฒนาแฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์มีขั้นตอนดังต่อไปนี้ (Barrett, 2000)
1. ระบุเนื้อหาและจุดมุ่งหมายของแฟ้มสะสมงาน
2. ออกแบบแฟ้มสะสมงาน
3. พัฒนาแฟ้มสะสมงาน
4. ทดลองใช้และประเมินแฟ้มสะสมงาน
5. นำเสนอแฟ้มสะสมงาน
โครงการสร้างของแฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์
การจัดส่วนประกอบที่สำคัญในแฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์ให้เป็นระเบียบมีความต่อเนื่องสัมพันธ์กันเป็นระบบ ควรประกอบด้วย 3 ส่วน ดังต่อไปนี้ (Barrett, 1998)
1. ส่วนนำ ประกอบด้วย ปก คำนำ สารบัญ ประวัติ ผู้เรียน
2. ส่วนเนื้อหา ประกอบด้วย รายงานสรุป ผลงานในแฟ้ม ตัวอย่างผลงานที่คัดเลือกแล้วและแบบสรุปความคิดเห็นของครู
3. ส่วนข้อมูลเพิ่มเติม เช่น รายชื่อหนังสือหรือแหล่งค้นคว้า ความคิดเห็นหรือความรู้สึกต่อการเรียนการสอน ข้อมูลจากแบบบันทึกการปฏิบัติงาน เกณฑ์การประเมินผลงานหรือประเมินแฟ้มข้อมูลการประเมินของครูหรือผู้ปกครอง ข้อมูลการประเมินตนเองของผู้เรียนและการทดสอบ
สิ่งที่ต้องคำนึงถึงในการใช้แฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์
การประเมินโดยใช้แฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์ต้องคำนึงในสิ่งต่อไปนี้ (Barrett, 1998)
1. สามารถเก็บสะสมผลงานของผู้เรียนได้
2. ควรมีการใช้แฟ้มสะสมงานในการประเมินอย่างสม่ำเสมอ และมีเกณฑ์การให้คะแนนในการประเมินงานของผู้เรียนทุกครั้ง
3. ยึดผู้เรียนเป็นสำคัญและเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้มีการเสนอความคิดเห็น
ทักษะที่ควรประเมินด้วยแฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์
ทักษะที่สามารถประเมินโดยใช้แฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์นั้นมีหลายทักษะ ดังต่อไปนี้ (สมศักดิ์ ภูวิภาดาวรรธน์, 2544)
1. ทักษะด้านความรู้ (Knowledge Skills)
2. ทักษะด้านความคิด (Thinking Skills)
3. ทักษะส่วนบุคคล (Personal Skills)
4. คุณลักษณะส่วนบุคคล (Personal Attributes)
5. ทักษะภาคปฏิบัติ (Practical Skills)
ประโยชน์ของการใช้แฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์
การใช้แฟ้มสะสมางานอิเล็กทรอนิกส์มีประโยชน์ดังต่อไปนี้
1. ในขั้นตอนและกระบวนการของการพัฒนาแฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์จะช่วยให้ทั้งผู้เรียนและผู้สอนได้พัฒนาทักษะทางด้านเทคโนโลยีในเรื่องของมัลติมีเดียได้ดียิ่งขึ้น
2. ผู้เรียนมีความรู้สึกถึงความเป็นเจ้าของในแฟ้มสะสมงาน
3. กระบวนการในการพัฒนาแฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์จะทำให้ผู้สอนสามารถพัฒนางานอาชีพของตน ในส่วนของผู้เรียนจะเป็นรูปแบบกระบวนการเรียนรู้ตลอดชีวิต
4. สามารถสร้างงานได้ในสื่อหลายประเภท เคลื่อนย้ายสะดวก ตรวจสอบได้และมีการกระจายอยู่ทั่วไปอย่างกว้างขวาง
5. สามารถทบทวนผลงานหรือทำซ้ำใหม่ได้ หรือเมื่อต้องการดูซ้ำในประเด็นที่สำคัญได้ตามความต้องการ
6. ใช้แสดงกรรมสิทธิ์ผลงานที่นักเรียนสร้างขึ้นมาได้
7. แฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์สะดวกต่อการเข้าถึงผลงาน โดยสามารถเข้าถึงผลงานได้จากทั่วทุกมุมโลก
สรุป
การจัดทำแฟ้มสะสมงานอิเล็กทรอนิกส์ เป็นกระบวนการหนึ่งที่ช่วยฝึกผู้เรียนให้มีประสบการณ์และความชำนาญในทักษะการเรียนรู้ในหลาย ๆ ทักษะ ทั้งในทักษะด้านการรวบรวมข้อมูล การแสวงหาความรู้ การคิด วิเคราะห์ การสังเคราะห์ การอ่าน การเขียน การนำเสนอข้อมูล ซึ่งเป็นการฝึกผู้เรียนให้เป็นคนที่มีความอดทน ความรับผิดชอบ ช่างสังเกต มีนิสัยรักการอ่าน ชอบการเขียน เสริมทักษะด้านสื่อสารและทักษะชีวิตด้านอื่น ๆ เป็นอย่างดี ซึ่งสอดรับกับปรัชญาการศึกษาที่มุ่งส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้จากการได้ปฏิบัติจริงของนักเรียน
********************************
แหล่งอ้างอิง
จาก - http//gotoknow.org/blog/port-assessment/279573
- prun.ku.ac.th/~g5083026
- http//en.wikipedia.org/wiki/Electronic_portfolio
เพื่อน ๆ ช่วยแวะเข้ามาทักทายกันเยอะ ๆ ด้วยนะคะ ขอบคุณค่ะ