การประเมินผลโครงการความจริงที่ซ้อนอยู่มิใช่เพียงตัวเลขลวงตา
15 กันยายน 2552
Evaluation as a management tool ชั่วโมงบรรยาย อ.รศ.ดร. มานพ คณะโต ทำให้อยากมีการเข้าไปประเมินโครงการของหน่วยงานที่เราทำหลายๆโครงการที่ทำไปโดยไม่เคยถามหรือประเมินเลยว่าควรจะทำต่อหรือไม่ อาจจะเพราะไม่กล้ารับความจริงหรือยังหาโครงการใหม่มาทดแทนยังไม่ได้ อาจารย์ได้กล่าวว่า สิ่งสำคัญในการประเมินโครงการที่จะต้องคำนึงถึงคือ 1. ต้องรู้จุดมุ่งหมายหรือเป้าประสงค์ของโครงการ 2.ข้อมูลพื้นฐานก่อนดำเนินการ 3. สิ่งแทรกแซง 4.การวัดตัวแปรและการตัดสินใจ 5. กระบวนการดำเนินโครงการ 6. ผลลัพท์และผลกระทบ โดยการประเมินอาจจะใช้ทั้งวิธีการทางปริมาณและคุณภาพ แต่อาจารย์ให้ข้อคิดไว้ว่าวิธีการทางคุณภาพจะขาดไม่ได้เพราะจะทำให้มองเห็นความเป็นเหตุและผลและความจริงที่ซ้อนอยู่มิใช่เพียงตัวเลขลวงตา
การประเมินโครงการสามารถทำได้ทั้งระหว่างดำเนินการและเสร็จสิ้นโครงการ โดยการประเมินระหว่างดำเนินการผู้ประเมินต้องมีความชำนาญการมากกว่าผู้ดำเนินการ คำถามที่มักใช้ จุดประสงค์โครงการคืออะไร ลักษณะสำคัญของโครงการเป็นอย่างไร กิจกรรมของโครงการจะทำให้บรรลุวัตถุประสงค์ได้อย่างไร ส่วนประกอบที่สำคัญของโครงการได้ถูกดำเนินการหรือไม่ มีแนวโน้มของความสำเร็จมากน้อยเพียงใด จะปรับปรุงโครงการอย่างไรให้บรรลุวัตถุประสงค์ กิจกรรมอะไรที่เหมาะสมที่สุดสำหรับแต่ละวัตถุประสงค์ กิจกรรมที่เหมาะสมกับประชากรเป้าหมายเฉพาะหรือไม่
การประเมินรวบยอด เป็นการประเมินหลังเสร็จสิ้นโครงการ ประเด็นที่น่าจะต้ องให้ความสนใจคือ โครงการนั้นประสบความสำเร็จตามวัตถุประสงค์หรือไม่ โครงการนี้คุ้มค่าสมควรขยายผลหรือไม่ โครงการนี้มีประสิทธิผลอย่างไร จะสรุปเกี่ยวกับโครงการและปฏิสัมพันธ์ขององค์ประกอบต่างๆได้อย่างไร
การประเมินต้องอาศัยประสบการณ์อย่างพอตัวในการที่จะต้องกำหนดแนวทางการประเมิน ค้นหาข้อดี ข้อปัญหา เพื่อใช้ในการเสนอแนะอันเป็นประโยชน์ต่อไปนักประเมินหน้าใหม่คงต้องอาศัยเรียนรู้กับผู้เชี่ยวชาญไปก่อนจึงจะสามารถพัฒนาตนเป็นนักประเมินมืออาชีพได้
Evaluation as a management tool ชั่วโมงบรรยาย อ.รศ.ดร. มานพ คณะโต ทำให้อยากมีการเข้าไปประเมินโครงการของหน่วยงานที่เราทำหลายๆโครงการที่ทำไปโดยไม่เคยถามหรือประเมินเลยว่าควรจะทำต่อหรือไม่ อาจจะเพราะไม่กล้ารับความจริงหรือยังหาโครงการใหม่มาทดแทนยังไม่ได้ อาจารย์ได้กล่าวว่า สิ่งสำคัญในการประเมินโครงการที่จะต้องคำนึงถึงคือ 1. ต้องรู้จุดมุ่งหมายหรือเป้าประสงค์ของโครงการ 2.ข้อมูลพื้นฐานก่อนดำเนินการ 3. สิ่งแทรกแซง 4.การวัดตัวแปรและการตัดสินใจ 5. กระบวนการดำเนินโครงการ 6. ผลลัพท์และผลกระทบ โดยการประเมินอาจจะใช้ทั้งวิธีการทางปริมาณและคุณภาพ แต่อาจารย์ให้ข้อคิดไว้ว่าวิธีการทางคุณภาพจะขาดไม่ได้เพราะจะทำให้มองเห็นความเป็นเหตุและผลและความจริงที่ซ้อนอยู่มิใช่เพียงตัวเลขลวงตา
การประเมินโครงการสามารถทำได้ทั้งระหว่างดำเนินการและเสร็จสิ้นโครงการ โดยการประเมินระหว่างดำเนินการผู้ประเมินต้องมีความชำนาญการมากกว่าผู้ดำเนินการ คำถามที่มักใช้ จุดประสงค์โครงการคืออะไร ลักษณะสำคัญของโครงการเป็นอย่างไร กิจกรรมของโครงการจะทำให้บรรลุวัตถุประสงค์ได้อย่างไร ส่วนประกอบที่สำคัญของโครงการได้ถูกดำเนินการหรือไม่ มีแนวโน้มของความสำเร็จมากน้อยเพียงใด จะปรับปรุงโครงการอย่างไรให้บรรลุวัตถุประสงค์ กิจกรรมอะไรที่เหมาะสมที่สุดสำหรับแต่ละวัตถุประสงค์ กิจกรรมที่เหมาะสมกับประชากรเป้าหมายเฉพาะหรือไม่
การประเมินรวบยอด เป็นการประเมินหลังเสร็จสิ้นโครงการ ประเด็นที่น่าจะต้ องให้ความสนใจคือ โครงการนั้นประสบความสำเร็จตามวัตถุประสงค์หรือไม่ โครงการนี้คุ้มค่าสมควรขยายผลหรือไม่ โครงการนี้มีประสิทธิผลอย่างไร จะสรุปเกี่ยวกับโครงการและปฏิสัมพันธ์ขององค์ประกอบต่างๆได้อย่างไร
การประเมินต้องอาศัยประสบการณ์อย่างพอตัวในการที่จะต้องกำหนดแนวทางการประเมิน ค้นหาข้อดี ข้อปัญหา เพื่อใช้ในการเสนอแนะอันเป็นประโยชน์ต่อไปนักประเมินหน้าใหม่คงต้องอาศัยเรียนรู้กับผู้เชี่ยวชาญไปก่อนจึงจะสามารถพัฒนาตนเป็นนักประเมินมืออาชีพได้
เป็นอย่างไรบ้างคะได้ไปทดลองติดตามประเมินโครงการของจริง
ถ้าเจอประสบการณ์อะไรดีๆก็อย่าลืมมาแลกเปลี่ยนอีกนะคะ
จุ๊กค้า