การเรียนรู้ในการมีมนุษยสัมพันธ์

                          กับการพัฒนาความสามารถด้าน "มนุษย์สัมพันธ์" ในการทำงาน

"R-E-L-A-T-I-O-N"

กับการพัฒนาความสามารถด้าน "มนุษย์สัมพันธ์" ในการทำงาน

     ความมีมนุษย์สัมพันธ์(Human Relation) เป็นปัจจัยความสามารถในด้านหนึ่งที่ทำให้การทำงานประสบผลสำเร็จ ซึ่งความมีมนุษยสัมพันธ์หมายถึง การสร้างความเป็นมิตรหรือความสัมพันธ์เชิงบวกกับบุคคลอื่นโดยการเริ่มต้นทักทาย การสนับสนุนและช่วยเหลือ การรักษาและพัฒนาความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล รวมทั้งการให้เกียรติบุคคลอื่น

โดยทั่วไปบุคคลที่มีมนุษยสัมพันธ์ที่ดีมักจะมีคนอยากเข้ามาหา มาพูดคุยปรึกษาหารือด้วย และที่สำคัญจะได้รับความช่วยเหลือ ความร่วมมือในการทำงาน รวมทั้งการได้รับข้อมูลข่าวสารต่างๆจากบุคคลรอบข้างด้วยเช่นกัน ซึ่งตรงกันข้ามกับบุคคลที่ไม่มีมนุษยสัมพันธ์...กลุ่มคนเหล่านี้หากไปขอความช่วยเหลือหรือติดต่องานกับหน่วยงานใดมักจะไม่มีใครให้ข้อมูลหรือความช่วยเหลือใดๆ

ดังนั้น ความมีมนุษยสัมพันธ์จึงเป็นปัจจัยหนึ่งที่สำคัญและมีผลต่อการทำงาน และจัดอยู่ในกลุ่มของความสามารถในงาน (Technical Competency) ความสามารถด้านความมีมนุษยสัมพันธ์ จึงเป็นปัจจัยหนึ่งที่ถูกนำมาใช้ในการประเมินพฤติกรรมการทำงาน จะเห็นได้ว่าระดับของพฤติกรรมของผู้มีมนุษยสัมพันธ์ในการทำงานจะมีระดับที่แตกต่างกันไปโดยมีระดับที่ต่ำกว่ามาตรฐานที่กำหนดไป จนถึงระดับที่สูงหรือเกินกว่ามาตรฐานที่กำหนด ดังนี้

ระดับ	ลักษณะพฤติกรรม
1 (ต่ำกว่ามาตรฐานที่กำหนดอย่างมาก)	ไม่สนใจ ที่จะสร้างความสัมพันธ์กับบุคคลที่ไม่เคยรู้จัก ไม่สามารถควบคุมกิริยาท่าทางและน้ำเสียงเมื่อต้องเผชิญปัญหาในการติดต่อประสานงานกับผู้อื่น ไม่รับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น
2 (ต่ำกว่ามาตรฐานที่กำหนด)	เริ่มต้นสร้างความสัมพันธ์กับบุคคลที่ไม่เคยรู้จักมาก่อนเท่าที่จำเป็น รับฟังปัญหาของผู้อื่นอย่างเห็นอกเห็นใจ ให้คำปรึกษาแนะนำในการแก้ไขปัญหาต่างๆ ได้เป็นบางครั้ง
3 (ตามมาตรฐานที่กำหนด)	เริ่มต้นสร้างความสัมพันธ์กับบุคคลที่ไม่เคยรู้จักมาก่อนอยู่เสมอ ยอมรับฟังความคิดเห็นและปัญหาต่างๆ ของผู้อื่น เสนอแนวทางเลือกในการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น
4 (สูง/เกินกว่ามาตรฐานที่กำหนด)	แสวงหาโอกาสในการทำความรู้จักกับเพื่อนใหม่ เต็มใจที่จะให้การสนับสนุนและช่วยเหลือสมาชิกภายในและภายนอกทีม รักษาความสัมพันธ์อันดีกับสมาชิกภายในและภายนอกทีมอยู่เสมอ
5 (สูง/เกินกว่ามาตรฐานที่กำหนดอย่างมาก)	สร้างและรักษาความสัมพันธ์ที่ดีกับเพื่อนใหม่ได้ในทุกกลุ่ม/ระดับ รับรู้และเข้าใจเหตุผลในการแสดงพฤติกรรมของแต่ละคน ปรับเปลี่ยนกิริยาท่าทาง และน้ำเสียงให้เหมาะสมกับบุคคลที่ติดต่อได้ในทุกกลุ่ม/ระดับ ให้คำปรึกษาแนะนำและแก้ไขปัญหาความขัดแย้งระหว่างบุคคลทั้งภายในและภายนอกทีม

R	Reality	เป็นตัวของเรา...นำพาความจริงใจ
E	Energetic	กระตือรือร้น...สร้างความประทับใจ
L	Listening	รับฟังที่ดี...เข้าถึงจิตใจ
A	Adaptability	ปรับตัวเป็นเลิศ...สร้างสายสัมพันธ์
T	Tolerance	อดทนสักนิด...ชีวิตสุขสันต์
I	Integrity	มีความซื่อสัตย์...สร้างความไว้ใจ
O	Oral Communication	วาจาไพเราะ...รักษามิตรภาพ
N	Networking	แสวงหาเครือข่าย...ขยายมิตรสัมพันธ์

ทั้งนี้ความสามารถด้านการมีมนุษยสัมพันธ์ในการทำงานจึงเป็นสิ่งที่พัฒนาและปรับปรุงได้ หากคุณร่วมมือและพยายามปรับเปลี่ยนตนเองให้มีมนุษยสัมพันธ์ในการทำงานที่ดี เพราะ "มนุษยสัมพันธ์" นอกจากจะส่งผลต่อความสำเร็จในการทำงานแล้ว ยังส่งต่อสุขภาพจิตในการทำงานของคุณอีกด้วย ทั้งนี้ผู้ที่มีมนุษยสัมพันธ์ในการทำงานที่ดีโดยส่วนใหญ่จะเป็นบุคคลที่มองโลกในแง่ดี หรือมองใน ด้านบวก (Positive Thinking) อยู่เสมอ ดังนั้น หลักของ "R-E-L-A-T-I-O-N" จึงเป็นอีกแนวทางหนึ่งในการพัฒนาความสามารถด้านการมีมนุษยสัมพันธ์ในการทำงานให้เกิดขึ้น ดังต่อไปนี้

Reality
(เป็นตัวของเรา...นำพาความจริงใจ)
การจะคบหรือรู้จักใครสักคน สิ่งแรกที่สำคัญก็คือ ความเป็นตัวของเราเองการแสดงออกอย่างเป็นธรรมชาติโดยพฤติกรรมต่างๆ ที่แสดงออกควรมาจากใจและความเป็นตัวตนของเราเองอย่างแท้จริงไม่เสแสร้งแกล้งทำ ซึ่งสิ่งเหล่านี้เองจะเป็นเสน่ห์ของตัวเองงที่จะทำให้คนอื่นอยากเข้ามาพูดคุยและคบหาสมาคมด้วย มีหลายคนถามมาว่า หากเราแสดงความเป็นตัวตนของเราเอง จำทำให้ขาดความน่าเชื่อถือในการคบหาสมาคมหรือไม่? คำตอบก็คือไม่แน่นอน เพราะความน่าเชื่อถือควรจะประกอบด้วยหลายปัจจัยร่วมกัน เช่น ความรู้ ทักษะและความสามารถในหน้าที่การงาน การควบคุมอารมณ์ และความจริงใจ ซึ่งความจริงใจย่อมจะเกิดขึ้นจากการแสดงออกจากความเป็นตัวของเราเอง

Energetic
(กระตือรือร้น...สร้างความประทับใจ)
ผู้ที่มีมนุษยสัมพันธ์ที่ดีจะมีความกระตือรือร้นที่จะช่วยเหลือ การให้ความร่วมมือและสนับสนุนการทำงานและกิจกรรมต่างๆ ที่จัดขึ้น นอกจากนี้เสน่ห์อีกอย่างหนึ่งที่จะสร้างความประทับใจและสร้างสัมพันธ์ที่ดี นั่นก็คือ ความกระตือรือร้นที่จะอาสาดำเนินการและให้ความร่วมมือความช่วยเหลือในการทำงานต่างๆ โดยไม่ต้องรอให้อีกฝ่ายหนึ่งมาร้องขอ ความกระตือรือร้นที่จะช่วยงานไม่ว่าจะเป็นงานเล็กงานน้อย หรือแม้กระทั่งงานใหญ่ๆ ก็ตาม จะทำให้บุคคลต่างๆ ที่ทำงานร่วมด้วยเกิดความประทับใจและรู้สึกยินดีที่จะให้ความสนับสนุน ความช่วยเหลือและร่วมมือด้วยเช่นกัน

Listening
(รับฟังที่ดี...เข้าถึงจิตใจ)
อีกคุณลักษณะหนึ่งของผู้ที่มีมนุษยสัมพันธ์ที่ดีก็คือ การเป็นผู้ฟังที่ดี ซึ่งเป็นการรับรู้ข้อมูลข่าวสาร เหตุการณ์ และความรู้สึกต่างๆ ที่เกิดขึ้นจากผู้อื่นอย่างตั้งใจและเต็มใจ รวมทั้งการไม่พูดสอดแทรกและขัดจังหวะในระหว่างพูด เทคนิคหนึ่งสำหรับการเป็นผู้ฟังที่ดีและอยากจะขอแนะนำ นั่นคือ การไม่พูดถึงบุคคลอื่นในทางที่ไม่ดี พยายามอย่าวิพาษ์วิจารณ์ผู้อื่น หากบุคคลที่เรากำลังสนทนาด้วยกำลังวิจารณ์ถึงผู้อื่นอยู่ ขอแนะนำว่า ให้รับฟัง โดยอย่าพยายามพูดสนับสนุนหรือพูดขัดแย้งความคิดหรือความรู้สึกของบุคคลที่เรากำลังสนทนาด้วย แต่ควรจะพยายามรับฟังปัญหาและเรื่องราวทั้งหมดที่เกิดขึ้น ขอให้พึงตระหนักไว้เสมอว่า คนบางคนอาจไม่ต้องการความช่วยเหลือ เพียงแค่ขอให้มีใครสักคนรับฟังปัญหาหรือความรู้สึกที่ไม่สบายใจ แค่นี้ก็พอแล้ว

Adaptabilit
(ปรับตัวเป็นเลิศ...สร้างสายสัมพันธ์)
ก่อนที่เราจะมีความสัมพันธ์ที่ดีกับบุคคลต่างๆ ได้นั้น การปรับตัวจึงเป็นสิ่งสำคัญโดยเฉพาะการปรับตัวให้เข้ากับวัฒนธรรมองค์กร วัฒนธรรมกลุ่มที่เราเข้าไปอยู่ด้วย แน่นอนว่าทุกคนย่อมต้องผ่านช่วงเวลาของการปรับตัว การสร้างความคุ้นเคยกับองค์กรหรือกลุ่มที่เราเข้าไปร่วมด้วย หากคุณปรับตัวเองได้ นั่นย่อมเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีในการสร้างความสัมพันธ์อันดีกับบุคคลต่างๆ ผู้ที่มีการปรับตัวที่ดีโดยส่วนใหญ่จะเป็นผู้ที่มองชีวิตมองโลกในทางบวก มองเหตุผลของการกระทำและเข้าใจพฤติกรรมที่เขาแสดงออกกับคุณเอง

Tolerance
(อดทนสักนิด..ชีวิตสุขสันต์)
หนทางในการเข้าถึงคนเพื่อสร้างความสัมพันธ์ที่ดีนั้น ไม่ใช่ว่าจะโรยด้วยกลีบกุหลาบเสมอไป บางครั้งอาจต้องใช้ความอดทนและความพยายามอย่างสูงในการสร้างความสัมพันธ์กับคนที่ปิดกั้นตัวเองและไม่ยอมเปิดรับสมาชิกใหม่ ความอดทนต่อคำพูดและการกระทำต่างๆ การให้อภัย ไม่คิดมาก ใจกว้างยอมรับฟังคำวิจารณ์จากผู้อื่นอย่างจริงใจจึงเป็นคุณลักษณะที่สำคัญในการสร้างและพัฒนาความสัมพันธ์ให้ดีขึ้นได้ และการที่คุณมีความอดทนอดกลั้นย่อมจะทำให้คุณไม่ใส่ใจต่อคำพูดและพฤติกรรมต่างๆ ที่ทำให้คุณรู้สึกไม่สบายใจหรืออึดอัดใจ เพียงแค่นี้ คุณก็มีความสุขกับการดำเนินชีวิตของคุณเอง

Integrity
(มีความซื่อสัตย์...สร้างความไว้ใจ)
บุคคลที่มีความซื่อสัตย์ไม่ว่าจะเป็นทั้นต่อตนเอง เพื่อนร่วมงาน ผู้อื่น และงานที่คุณทำ ย่อมจะส่งผลให้คุณเป็นคนน่าคบหาสมาคมด้วย ผู้ที่มีความซื่อสัตย์ย่อมเป็นบุคคลที่ไว้วางใจได้ และการเป็นที่ไว้วางใจได้นี้เองจึงเป็นคุณลักษณะขั้นสูงที่สามารถพัฒนาและรักษาความสัมพันธ์อันดีกับบุคคลอื่น อาจเป็นเรื่องง่ายแต่การพัฒนาและรักษาความสัมพันธ์อันดีไว้ให้ได้นี้เองจึงเป็นเรื่องที่ยากที่คุณควรจะทำ

Oral Communication
(วาจาไพเราะ...รักษามิตรภาพ)
คำพูดที่ดีย่อมรักษามิตรภาพไว้ได้มีหลายต่อหลายคนที่ต้องโกรธเคืองกันเพราะคำพูดมนุษยสัมพันธ์สามารถสร้างและทำให้เกิดได้ด้วยคำพูดและในทางตรงกันข้ามมนุษยสัมพันธ์สามารถถูกลบล้างไปได้ก็เพราะคำพูดเช่นเดียวกัน ดังที่สุนทรภู่ได้กล่าวไว้ในบทกลอนบทหนึ่งที่ว่า

ถึงบางพูด       พูดดี          เป็นศรีศักดิ์
มีคนรัก          รสถ้อย       อร่อยจิต
แม้พูดชั่ว        ตัวตาย       ทำลายมิตร
จะชอบผิด       ในมนุษย์    เพราะพูดจา

Networking
(แสวงหาเครือข่าย...ขยายมิตรสัมพันธ์)
ผู้ที่มีมนุษยสัมพันธ์ที่ดีย่อมจะเป็นผู้ที่แสวงหาโอกาสเพื่อรู้จักกับบุคคลใหม่ๆ และการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับบุคคลที่พึ่งรู้จักรวมทั้งการรักษาความสัมพันธ์อันดีกับบุคคลต่างๆ ทั้งที่เกี่ยวข้องและไม่เกี่ยวข้องในสายอาชีพหรือแวดวงเดียวกัน ซึ่งพฤติกรรมของบุคคลที่ชอบสร้างเครือข่าย ก็คือ การเข้ากลุ่ม สมาคม หรือสโมสร ต่างๆ ที่จัดขึ้น การแนะนำตนเองเพื่อทำความรู้จักกับเพื่อนใหม่ก่อนเสมอ รวมทั้งให้ความช่วยเหลือและความร่วมมือในการทำงานกับบุคคลต่างๆ ตลอดจนการติดตามความเคลื่อนไหวและสถานการณ์ต่างๆ ของบุคคลที่รู้จัก

การเสริมสร้างมนุษย์สัมพันธ์ในการทำงานเป็นศักยภาพในการทำงานอีกด้านหนึ่งที่สามารถพัฒนาได้ ทั้งนี้การเสริมสร้างและพัฒนาให้บุคคลมีมนุษยสัมพันธ์ที่ดี ย่อมต้องอาศัยคุณลักษณะรวมหลายประการร่วมกันตามที่ได้กล่าวไว้แล้วข้างต้น

มนุษยสัมพันธ์ที่ดี...ย่อมส่งผลต่อความสำเร็จในหน้าที่การงาน และความสุขในการทำงานร่วมกับผู้อื่น