กลยุทธ์การเป็นผู้นำ 2

เมื่อพูดถึงการเป็นผู้นำมักจะมาพร้อมกับคำกล่าวที่ว่า “ยิ่งสูงยิ่งหนาว” และแน่นอนว่าภาระความรับผิดชอบของผู้นำไม่ได้มีแต่เพียงการทะยานขึ้นสู่ที่สูงเท่านั้น แต่ยังรวมเอาหน้าที่หลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็นรับมือกับการเปลี่ยนแปลง การต่อสู้กับวิกฤตการณ์ ที่อาจโหมกระหน่ำเข้ามาโดยไม่คาดฝัน การประนีประนอม เพื่อสร้างความสามัคคีในทีมงาน ไปจนถึงการทำหน้าที่กันชนระหว่างผู้บริหารกับบุคลากรผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาขององค์กรเอง

การเป็นผู้นำจึงไม่ใช่ “หมูในอวย” หรือ “ปูด้วยพรมแดง” ให้เดินหรือที่จะชี้นิ้วแล้วได้ทุกเรื่อง เหมือนบางท่านที่มีตำแหน่งสูงใหญ่ หรือตามชื่อตำแหน่งแห่งที่ ยิ่งในยุคประชาสังคมเข้มแข็ง มีการตรวจสอบในวิถี ธรรมาภิบาลแล้ว ผู้นำต้องเผชิญอยู่บนการตรวจสอบจากสาธารณะ ทุกเวลานาที และจากหลายองค์กร

ผู้นำจำต้องมีวินัย วิสัยทัศน์ วิชาการ วิธีคิด ไหวพริบ ประสบการณ์ บวกกับความเข้มแข็งทางจิตใจมากพอที่จะฟันฝ่าวิกฤตให้ได้ แต่ทว่า “การเรียนรู้” เพื่อให้ได้มาซึ่งคุณสมบัติสมบูรณ์แบบต่าง ๆ เหล่านี้ ใช่ว่าจะเกิดขึ้นในชั่วข้ามคืน ทั้งยังซับซ้อน เข้าใจยาก และยากที่จะปฏิบัติได้จริง

กลยุทธ์การเป็นผู้นำ หรือผู้ที่ต้องการจะนำต่อไปนี้ เป็นส่วนเสี้ยวหนึ่งจากการบันทึกเก็บสะสม

“ประเด็นหลัก ๆ” ให้สามารถเดินไปบนเส้นทางของผู้นำได้อย่างถูกต้องและมั่นใจ

มิติเกี่ยวกับผู้นำ

ความเป็นผู้นำมักเปี่ยมด้วยถ้อยคำหลัก ๆ ซึ่งมีความหมายยิ่งใหญ่ เช่น วิสัยทัศน์ ค่านิยม คุณธรรม แต่เมื่อเจาะลึกลงไปจะมีมิติคำถามเกี่ยวกับการเป็นผู้นำหลายมุมมอง อาทิ

- คุณสามารถเรียนรู้การเป็นผู้นำได้ไหม

- เรื่องวิสัยทัศน์นี่มันเป็นยังไงกัน

- คุณค่าต่าง ๆ มีหรือไม่ในโลกแห่งความเป็นจริง

- ผู้นำที่มีจุดอ่อน ที่ปรากฏเห็นชัดจะประสบความสำเร็จได้อย่างไร

- ทำไมคนเก่ง ๆ บางคนถึงล้มเหลวในการเป็นผู้นำ

- สิ่งที่ผู้นำมองหาจากผู้ตามคืออะไร

- อะไรที่ทำให้ผู้นำคนหนึ่งเป็นผู้นำที่ดี

- ผู้นำ หมายถึง คนที่มีตำแหน่งสูงสุดเท่านั้นหรือ ?

- ผู้นำจะจัดการกับความขัดแย้ง และวิกฤติการณ์อย่างไร

จากโจทย์ข้างต้น พออนุมานได้ว่า เราอาจไม่ต้องเป็นคนที่สมบูรณ์แบบก็เป็นผู้นำได้ เพียงแต่เราต้องรู้จักการปรับตัวให้เข้ากับสถานการณ์เท่านั้น

เรื่องของผู้นำ การนำ ประมุขศิลป์ (Leader / Leadership / Leading Role) จึงเป็นสาระที่มีหลายมิติ ประการสำคัญต้องรู้จัก “how to lead” เพื่อไปสู่การเป็นผู้นำที่มีประสิทธิภาพ อาจจะไม่ใช่ผู้นำที่สมบูรณ์แบบเสมอไป ฉะนั้น ประเด็นที่จะอธิบายเกี่ยวกับผู้นำ อาจทำให้เบาใจได้ว่า

- ทุกคนสามารถเป็นผู้นำได้ ผู้นำที่เราพูดคุยด้วยมีทุกรูปแบบ หลากรสชาติหลายสไตล์ และมีสูตรแห่งความสำเร็จต่างกัน

- มีบางเรื่องบางอย่างที่ผู้นำทุกคนทำได้ดี แม้จะยังไม่สำเร็จ แต่ก็ใกล้สำเร็จมากขึ้น

- ทุกคนสามารถเรียนรู้การเป็นผู้นำได้ เราไม่จำเป็นต้องทำตัวเหมือนคนอื่น หรือผู้นำระดับชาติ เพียงแต่เราเป็นตัวตนในแบบที่ดีที่สุดเท่านั้น

ศาสตร์และศิลป์ของผู้นำจึงเกี่ยวข้องกับหลายวิชา รัฐศาสตร์ รัฐประศาสนศาสตร์ จิตวิทยา สื่อสารมวลชน ซึ่งมีวิชาแตกแขนงย่อยลงไปอีกมาก ทั้งรัฐกิจและธุรกิจ

แสวงหาความเป็น “ผู้นำ”

ความเชื่อที่น่าจะคลาดเคลื่อนหรือผิดไปเลย อย่างหนึ่ง คือ เชื่อว่าความเป็นผู้นำมักเกี่ยวข้องกับความอาวุโส การเป็นผู้นำนั้นไม่เกี่ยวกับตำแหน่ง แต่เกี่ยวกับสิ่งที่ คุณ (ท่าน) ทำและความประพฤติและการปฏิบัติ การบริหารจังหวัดที่ผ่านพบมา สำคัญที่สุดของความเป็นผู้นำจังหวัด น่าจะอยู่ที่ ความประพฤติและการวางตน

ผลที่เกิดขึ้นของการนำ

- คนที่อยู่ระดับสูงสุดขององค์กรอาจอยู่ในตำแหน่งผู้นำ แต่อาจไม่ได้ทำหน้าที่เลยก็ได้

- ผู้นำอาจมีอยู่ในเกือบทุกระดับชั้นขององค์กร

- ผู้นำจำเป็นต้องมีผู้ตาม หากไม่มีใครตาม (ความคิด การกระทำ แนวทาง) คุณก็เป็นผู้นำไม่ได้พฤติกรรมของผู้นำแบบใดที่ผู้คนคาดหวัง จากผู้นำระดับสูง หลัก ๆ ที่เป็นแก่นคุณสมบัติผู้นำ ได้แก่