ถั่วฝักยาวอาศัยน้ำฝนรดอย่างเดียว พุ่มเขียว ๆ เป็นตอยูคาฯ
น้า สังข์กับน้ามลเป็นคนที่เข้ามาเรียนรู้และช่วยเหลือกิจกรรมในมหาชีวาลัยอีสาน มานานปี เป็นคนขยันขันแข็งและสนใจใฝ่รู้อย่างน่าทึ่ง เป็นคนกล้าทดลอง ลุยงานแบบบ่ยั่นใด ๆ ในสายตาผมคิดว่า 2 คน นี้เป็นนักวิจัยและจัดการความรู้อย่างหัวชนฝา ทำงานการเกษตรทุกรูปแบบ เลี้ยงหมู เลี้ยงไก่ ทำของชำร่วยขาย แม้กระทั่งขนแมงดาไปนั่งขายที่ตลาดในกรุงเทพ โดนเทศกิจไล่กระเจิงมาแล้ว ในช่วงที่มีการฝึกอบรม ผมก็ได้อาศัยน้าสังข์กับน้ามลนี่แหละช่วยเป็นพ่อครัวหัวป่าก์
ตอนสายวันนี้น้าสังข์มาชวนให้ไปดูแปลงถั่วฝักยาวที่ปลูกในป่ายูคาลิปตัส ฟัง หัวข้อแล้วใครจะอดใจได้ โจทย์พิลึกพิลั่นแบบนี้ละชอบนัก เพราะมีแต่คนว่ายูคาฯทำให้ดินเสื่อม รายนี้ปลูกถั่วฝักยาวใส่ร่องยูคาเสียเลย มันเป็นไปได้จะได๋ฮึ..
ขับรถไปไม่ถึง 10 นาที ก็เจอแปลงยูคาที่ตัดไม้ไปขาย แต่ไม่ได้ขุดตอออก ยูคาฯแทงยอดออกมาพุ่มเล็กๆ ระหว่างแถวตอยูคามีค้างถั่วฝักยาวหลายร้อยเมตร ถ้าไม่เห็นกับตายากที่จะเชื่อ ถั่วฝักยาวปลูกที่ไหนๆก็ต้องมีน้ำรด แต่ที่นี่อาศัยน้ำฝนจากเทวดาอย่างเดียว ถั่วฝักยาวกลับให้ผลผลิตเกิดคาด นอกจากติดฝักเต็มค้างแล้ว โรคแมลงรบกวนน้อยมาก
สอบถามได้ใจความว่า ตอนบ่ายๆต้องมาเก็บทุกวัน 2 สามีภรรยาใช้เวลาเก็บ/วันๆละ4ชม.ได้ฝักถั่วประมาณ180-200กก. จำหน่ายให้พ่อค้ากก.ละ12-15บาท รายได้1,600-1800บาท ตามราคาขึ้นลงแต่ละวัน ปลูกแต่ละครั้งใช้เวลาเดือนครึ่งถึงจะมีผลผลิต และเก็บจำหน่ายเป็นเวลาเดือนครึ่งเช่นเดียวกัน
น้าสังข์มีลูกชาย2คน คนโตอยากเรียนสัตวบาล ปีที่แล้วไปสมัครสอบโครงการพิเศษของมหาวิทยาลัยขอนแก่นได้ลำดับที่2เขา เอาคนเดียว จึงไปสอบเข้ามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน คราวนี้ได้เรียนคณะสัตวบาลสมใจนึก แต่พ่อแม่ที่เป็นชาวไร่ชาวนานี่สิ ต้องกัดฟันหาเงินส่งลูกเรียนอย่างทรหดเวลาน้าสังข์เล่าเรื่องลูกให้ฟังถึงจะ มีทีท่าเหน็ดเหนื่อย แต่ตาเป็นประกาย เป็นความสุขตามประสายากของคนเป็นแม่ ที่ร่วมหัวจมท้ายกับการศึกษาของลูกในเวลา 5-6 ปี แต่นี้ไป
น้าสังข์เล่าว่าลูกใช้เงินเดือนละ2,000บาท เดือนไหนมีกิจกรรมต้องทำพิเศษ แม่ก็จะขอดเงินจากการขายถั่วส่งไปให้ ผมมาสังเกตได้ว่าที่น้าสังข์ปลูกถั่วฝักยาวสุดลูกหูลูกตาก็เพื่อลูก คนดีสวรรค์มักจะมองเห็น ส่งฝนโปรยปรายมารดไร่ถั่วสม่ำเสมอ ผมติดตามข่าวแม่ลูกคู่นี้ด้วยความชื่นชม
นั่งนึกในใจว่าน้าแกจะปลูกถั่วฝักยาว
ให้ได้กี่แสนกี่ล้านฝักลูกชายถึงจะเรียนจบ
เมื่อเช้าน้าสังข์เก็บน้อยหน่ามาฝากหลายลูก
แล้วยกเก้าอี้มานั่งใกล้ๆ
พูดเบา ๆ ว่าจะขอยืมเงินพ่อสักหนึ่งหมื่นบาท
ผมถามว่าจะเอาไปทำไป
น้าบอกว่าจะเอาไปซื้อโน้ตบุ๊คส์ให้ลูก
ผมขอเวลาหน่อย..เพื่อจะถามพวกเราว่า
ท่านใดมีโน๊ตบุ๊คส์เก่าจะบริจาคบ้างไหมครับ
จะร่อ จะรอ จะร้อ..



แหม พ่อครู เด็กๆ เขาจะเอา เหรอ โน๊ตบุคเก่าๆ หน่ะ