รศ. ประภาภัทร นิยม เรียนและประกอบอาชีพสถาปนิก และเป็นอาจารย์ ประสบความสำเร็จดียิ่ง แล้วผันตัวเองมาทำงานด้านการศึกษาทางเลือก จนเวลานี้ถือได้ว่าเป็นผู้นำในการพัฒนาการศึกษาทางเลือกของประเทศไทย โดยทำงานเป็นเครือข่ายกับกัลยาณมิตรที่หลากหลายกว้างขวางมาก เช่นเครือข่ายโรงเรียนไทยไท เครือข่ายโรงเรียนวิถีพุทธ เป็นต้น
เป็นผู้ก่อตั้งโรงเรียนรุ่งอรุณ และสถาบันอาศรมศิลป์
มีเรื่องราวสัมภาษณ์เชิงลึกชีวิตและงานของท่านโดยนิตยสารสารคดี ที่นี่
ผมชื่นชมความเป็นคนทำอะไรทำจริง ทำเพื่อสังคม เรียนรู้บูรณาการอยู่กับการปฏิบัติ ของท่าน
วิจารณ์ พานิช
๒๕ ก.ค. ๕๒
เรียนท่านอาจารย์หมอที่เคารพ (ฉบับแก้ไข้)
กระผมได้อ่านบันทึกนี้แล้วก็ประทับใจ กระผมไม่ได้รู้จักท่าน อาจารย์ รศ. ประภาภัทร นิยม เพิ่งเคยได้อ่านจากบันทึกจากอาจารย์หมอครั้งแรก กระผมก็พอจะมองเห็นสิ่งดีๆจากการสอนแบบนี้มากกว่าระบบการศึกษา สำเร็จรูปแบบปัจจุบัน ซึ่งมีระบบการศึกษาที่ฝึกคนให้เข้าใจตัวเอง เห็นคุณค่าตัวเอง/ฟังเสียงหัวใจตัวเองจนเชื่อมต่อไปสู่การเข้าใจถึงเสียงหัวใจเพื่อนมนุษย์ เขาจะได้รู้ว่าเขาเกิดมาเพื่ออะไร ใช้ชีวิตในโลกนี้อย่างมีสุขได้อย่างไร เขาสามารถที่จะแบ่งปันหรือทำอะไรให้แก่โลกหรือเพื่อนร่วมโลกบ้าง มีความเป็นจิตอาสาอยู่ กระผมมองระบบนี้เป็นการศึกษาที่พัฒนาคนที่เรียนรู้ทางโลกไปกับการพัฒนาจากจิตที่เห็นคุณค่าความเป็นมนุษย์ ซึ่งมันได้เริ่มจาก สิ่งที่เห็นและเป็นอยู่จริง จนซาบซึ้งไปในระดับจิตวิญญาณ ไม่ใช่เริ่มจากจินตนาการที่เชื่อมต่อไม่ได้กับภาพจริง การศึกษาที่เริ่มจากสิ่งที่เห็นและเป็นอยู่ก่อนและค่อยต่อยอดความคิด ก้าวข้ามสหสาขาไปหลากหลายมิติ ทำให้วิเคราะห์เป็น และเห็นสิ่งต่างๆอย่างเชื่อมโยง จนเกิดจินตมยปัญญา หรือมุมมองแนวคิดอะไรอื่นๆได้อีกมากมาย หากการศึกษาเริ่มจากกระดาษหรือทฤษฎีที่ไม่สามารถเชื่อมต่อจินตนาการได้ มันเป็นการศึกษาที่แห้งๆไร้ชีวิตชีวา จึงเป็นอะไรที่อึดอัดและน่าเบื่อ (ส่วนตัวกระผมเองเป็นแบบนี้) กระผมเองก็เคยเป็นและเรียนในระบบการศึกษาอย่างอึดอัดตลอดมา ทุกวันนี้กระผมพอจะเข้าใจ อาจารย์ที่มีวิญญาณความเป็นครู ก็ต้องรู้ว่าจะดึงความเก่งของเด็กนั้นออกมาได้อย่างไรต้องมี สภาวะของสัมผัสบางอย่างของจิตที่ละเอียดอ่อนพอที่ฟังเสียงหัวใจศิษย์ เมื่อจุดประกายในระดับจิตวิญญาณได้แล้ว “กระผมเชื่อว่าเมื่อวางฐานแล้วระบบจะทำงานเองอัตโนมัติต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพสูงครับผม” เขาจะรู้ด้วยปัญญาว่าทางดีและเสื่อมคืออะไรจะแยกแยะได้ แต่ทั้งนี้อาจารย์ช่วยเขาบ้างเพื่อการเติบโตขึ้น การเป็นบุคคลที่มีความสามารถมากขึ้น พร้อมทั้งมีความนอบน้อมถ่อมตน มีหัวใจที่จะฟังเสียงหัวใจเพื่อนมนุษย์ จะทำให้อัตตาเขาน้อยลง พร้อมด้วยกับมีปัญญาที่อิสระเขาจะทำงานด้วยหัวใจเมตตาต่อมนุษย์และสรรพสิ่งร่วมโลก กระผมมองว่าการศึกษาแบบนี้จะช่วยพัฒนาสังคมและโลกมนุษย์ เพื่อดำเนินชีวิตอย่างมีปัญญาทั้งทางโลกและทางธรรมครับผม
แสดงความเห็นด้วยความเคารพครับผม
นิสิต
ขอบคุณครับ
อ่านบทสัมภาษณ์แล้วรู้สึกดี อยากให้วงการศึกษาไทยได้มอง หรือเอาอย่างการสอนของโรงเรียนรุ่งอรุณบ้างจะดีมาก กระทรวงศึกษาคงไม่ทำแน่ สงสัยคงต้องให้ตั้งโรงเรียนกันใหม่
โดยเฉพาะเรื่อง Child center เป็นประเด็นที่มีความสงสัยมานานว่าถูกต้องหรือ อ.ประภาภัทร ตอบได้ชัดมากๆ ยิ่งเน้นให้เห็นคุณค่าของผู้เป็นครู สมกับคำว่า "ครูคือแม่พิมพ์ของชาติ"