การได้รับไปพูดเรื่องที่ตนไม่มีความรู้ก็มีประโยชน์เหมือนกัน อย่างที่สถาบันประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล เชิญผมไปพูดเรื่อง ครอบครัวไทยในสถานการณ์เปลี่ยนผ่านทางสังคมและประชากร ที่ได้นำ Narrated Powerpoint ลงไว้เมื่อวานนี้ หลังจากพูดไปแล้ว สมองของผมมันก็ยัง “ครุ่นคิดพินิจนึก” เรื่องคุณภาพของครอบครัว ซึ่งผมคิดว่าปัจจัยสำคัญเรื่องคุณภาพคือปฏิสัมพันธ์ที่ดีระหว่างคนในครอบครัว
ปฏิสัมพันธ์ที่ดีภายในครอบครัวเป็นอย่างไร
• มีเวลาพูดคุย แสดงความเอาใจใส่ ความรักความห่วงใย ระหว่างกัน
• กินอาหารด้วยกัน และใช้เวลาอาหารสร้างสัมพันธ์ สร้างนิสัย (ทำอย่างไร ขอความเห็นครับ)
• เมื่ออยู่ห่างไกลกัน มีการติดต่อสื่อสารกัน
• มีการปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมซึ่งกันและกัน
• มีการเรียนรู้เรื่องที่มีสาระ เรื่องที่เป็นภาพรวมโดยรอบตัว
• อื่นๆ ... ขอความเห็นแฟนๆ ครับ
• มีการทำกิจกรรมเชิงสร้างสรรค์ด้วยกัน ทำกิจกรรมที่เรียกว่า active activities ด้วยกัน เลือกกิจกรรมตามวัยของลูก-หลาน เพื่อสร้างนิสัยเป็นนักกิจกรรม นักลงมือทำ นักทำเพื่อส่วนรวม เพื่อผู้อื่น ประเด็นนี้น่าจะเป็นโจทย์วิจัยและพัฒนาที่สำคัญ
สังคมต้องการพลเมืองที่เป็นนักกิจกรรม นักทำ ไม่ใช่คนที่ชอบนั่งๆ นอนๆ วันๆ เอาแต่นั่ง/นอน ดูทีวี วิดีโอ หรือเล่นเกมอินเทอร์เน็ต ทำอย่างไร ครอบครัวจะรู้วิธีสร้างนิสัยลูก-หลานของตัวเองให้เป็นคน active ไม่ใช่คน passive
กิจกรรมเชิงสร้างสรรค์มีหลากหลายมาก ที่สำคัญอย่างหนึ่งคือการทำกิจกรรมเพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อส่วนรวม เกิดความเมตตาเห็นอกเห็นใจคนอื่น เกิดความอ่อนน้อมถ่อมตน (แนวฉือจี้) การที่สังคมมีการจัดกิจกรรมเพื่อส่งเสริมให้ครอบครัวเข้าร่วมกิจกรรมสร้างสรรค์ด้วยกันน่าจะเป็นเรื่องสำคัญ ที่หน่วยงานที่ทำงานเพื่อสาธารณะจะจัด หรือหน่วยงานธุรกิจก็น่าจะจับทำ นี่ก็เป็นโจทย์วิจัย ว่าในสังคมไทยมีการจัดกิจกรรมเพื่อให้ครอบครัวเข้าร่วมอย่างไรบ้าง เมื่อเทียบกับในต่างประเทศที่เขามีการจัดอย่างเอาจริงเอาจัง
วิจารณ์ พานิช
๑๔ ก.ค. ๕๒
