ระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉินและระบบการส่งต่อมีความเกี่ยวข้องกับการจัดการระบบสุขภาพอย่างไร?

สรุปการเรียนรู้ครั้งที่ 5 EMS and Referral Management
     ระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉินและระบบการส่งต่อมีความเกี่ยวข้องกับการจัดการระบบสุขภาพอย่างไร? การจัดการระบบสุขภาพเป็นการจัดบริการทางด้านสุขภาพทั้งการสร้างเสริมสุขภาพ การป้องกันและควบคุมโรค การบำบัดรักษาและการพื้นฟูสภาพเพื่อให้ประชาชนมีสุขภาวะให้ครอบคลุม เสมอภาค และเป็นธรรม
     นพ.สมชาย กาญจนสุต ได้ให้ความหมายของ ระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉิน(Emergency Medical Services System: EMSS) คือ การจัดให้มีการระดมทรัพยากรในพื้นที่หนึ่ง ๆ ให้สามารถช่วยเหลือผู้อยู่อาศัยในพื้นที่นั้น ให้ได้มีโอกาสรับการรักษาพยาบาลฉุกเฉินในกรณีเจ็บป่วยฉุกเฉินภายใต้การกำกับดูแลของแพทย์ ทั้งในภาวะปกติและในภาวะภัยพิบัติได้อย่างเท่าเทียมกัน โดยให้มีระบบการรับแจ้งเหตุ ระบบการเข้าช่วยเหลือผู้เจ็บป่วยฉุกเฉิน ณ จุดที่เกิดเหตุ ระบบการลำเลียงขนย้าย และการส่งผู้เจ็บป่วยฉุกเฉินให้แก่โรงพยาบาลที่เหมาะสม ได้อย่างมีคุณภาพและรวดเร็วตลอด 24 ชม. ระบบดังกล่าวควรเป็นการรับผิดชอบและดำเนินการโดยหน่วยงานที่รับผิดชอบดูแลท้องถิ่นนั้น ๆ ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่างๆ และประชาชนในพื้นที่ หากไม่มีระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉินที่ดี เช่น มีความล่าช้าผู้เจ็บป่วยอาจเสียชีวิตการขนย้ายและการนำส่งโรงพยาบาลที่ไม่เหมาะสม อาจทำอันให้ผู้ป่วยพิการและทุกข์ทรมานโดยไม่สมควร  ดังนั้นการจัดระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉินเพื่อให้บริการกับประชาชนจึงเกิดขึ้น ซึ่งในปัจจุบันหากมีเหตุฉุกเฉินประชาชนสามารถแจ้งเหตุหรือเข้าถึงบริการโดยการโทร 1669 ทั่วประเทศ ขั้นตอนการทำงานของระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉินเริ่มที่ 1)การเจ็บป่วยฉุกเฉินและการพบเหตุ (Detection) 2)การแจ้งเหตุขอความช่วยเหลือ (Reporting) 3)การออกปฏิบัติการของหน่วยการแพทย์ฉุกเฉิน (Response) 4)การรักษาพยาบาลฉุกเฉิน ณ จุดเกิดเหตุ (On scene care) 5)การลำเลียงขนย้ายและการดูแลระหว่างนำส่ง (Care in transit) 6)การนำส่งสถานพยาบาล (Transfer to definitive care)
     รีเฟอร์ (Refer) หมายถึง การส่งผู้ป่วยไปรักษาต่อที่สถานบริการแห่งหนึ่ง โดยทั่วไปมักจะมีการส่งต่อผู้ป่วยที่มีปัญหายุ่งยากซับซ้อนจากสถานบริการระดับล่างที่มีขีดความสามารถต่ำกว่า เช่น สถานีอนามัย หรือโรงพยาบาลชุมชน ไปยังสถานบริการระดับกลางหรือระดับสูง เช่น โรงพยาบาลทั่วไป โรงพยาบาลศูนย์ หรือโรงพยาบาลเฉพาะทาง ที่มีขีดความสามารถสูงกว่า เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับบริการที่เหมาะสม ในบางครั้งแพทย์ที่โรงพยาบาลใหญ่เมื่อตรวจรักษาผู้ป่วยจนอาการดีขึ้นแล้ว ก็อาจส่งต่อผู้ป่วยกลับไปรับยา หรือ ฟื้นฟูสภาพต่อที่สถานีอนามัยหรือโรงพยาบาลชุมชนใกล้บ้าน เพื่อความสะดวกและประหยัด การส่งต่อผู้ป่วยในลักษณะเช่นนี้เราเรียกว่า ระบบการส่งต่อผู้ป่วย (Referral system)

 

สรุปเรื่องราวครั้งนี้ผ่านการถ่ายทอดจากท่านอาจารย์ รศ.นพ.สมเดช  พินิจสุนทร