คำศัพท์

สระในภาษาจีน

สระเดี่ยว a o e i u ü

สระผสม ai ei ao ou ia ie ua uo üe iao iou uai

สระนาสิก an en ang eng ong ian in iang ing iong uan uen uang ueng üan ün

ภาษาจีนกับภาษาไทยต่างก็เป็นภาษาคำโดด คือหนึ่งคำหนึ่งพยางค์(มีการเปลี่ยนในช่วงหลัง แต่จนทุกวันนี้รากศัพท์และศัพท์พื้นฐานในสองภาษานี้ส่วนใหญ่ยังเป็นหนึ่งพยางค์) จึงตรงกับความเคยชินของคนไทย และที่สำคัญคือ วิธีการสร้างคำก็ใกล้เคียงกันมาก คือนำเอารากศัพท์มาประกอบกันขึ้นมา (สิ่งที่ต้องระวังคือ ในภาษาจีนส่วนที่ขยายต้องอยู่ข้างหน้าของส่วนที่ถูกขยายอยู่เสมอ) อย่างเช่น
书 (shū หนังสือ) + 店 (diàn ร้าน) = ร้านหนังสือ
学 (xué เรียน) + 生 (shēng คน) = นักเรียน
地 (dì แผ่นดิน) + 震 (zhēng สั่น) = แผ่นดินไหว

สิ่งที่หน้าที่อย่างหนึ่งก็คือ ดูเหมือนว่าแนวความคิดของคนจีนกับคนไทยในด้านการสร้างคำ การใช้คำ รวมทั้งการเล่นอุปมาอุปไมยนั้นสอดคล้อกันอย่างเหลือเชื่อ ในสองภาษานี้จึงมีคำศัพท์และคำพูดมากมากเหมือนถอดออกจากแบบอันเดียวกวัน เพราะต้องกันเกือบคำต่อคำเลยทีเดียว ยกตัวอย่างเช่น

脸色(สี่หน้า)   放心(วางใจ)   开心(เบิกบานใจ)   中心(ศูนย์กลาง)    手快(มือไว)

多嘴(ปากมาก)   嘴甜(ปากหวาน)   面子大(หน้าใหญ่)   有面子(มีหน้ามีตา)   找事(หาเรื่อง)

直来直去(ตรงไปตรงมา)   梦想成真(ฝันที่เป็นจริง)   从头到脚(จากหัวจดเท้า)

皮包骨(หนังหุ้มกระดูก)    或多或少(ไม่มากก็น้อย)

ซึ่งคำศัพท์ที่ตรงตัวจำนวนมากมายเหล่านี้จะช่วยให้โอกาสแปลตรง ๆ ระหว่างสองภาษานี้มีมากกว่าอีกหลายภาษาเป็นอย่างมากดังนั้นเวลาเรียนหรือใช้ภาษาจีน คนไทยจะรู้สึกค่อนข้างเคยชิน เพราะใกล้เคียงกับนิสัยในการใช้ภาษาของตนเอง

นอกจากนี้แล้ว เนื่องจากภาษาจีนกับภาษาไทยต่ากก็อาศัยการเรียงคำเป็นหลัก และมีความคล้ายคลึงกันในด้านไวยากรณ์เป็นอย่างมาก จึงทำให้ระบบคำศัพท์ของสองภาษานี้สอดคล้องกันมากถ้าเทียบกับภาษาอื่น โดยเฉพาะคำศัพท์ประเภทคำกริยาวิเศษณ์กับคำสันธาน ทั้งความหมายและวิธีการใช้ใกล้เคียงกันมาก ซึ่งความคล้ายคลึงกันขนาดนี้คงหาได้ยากในภาษาอื่น ๆ ยกตัวอย่างเช่น

也(yě ก็...เหมือนกัน) 就(jiù ก็) 正在(zhèngzài กำลัง) 刚(gāng เพิ่ง) 才(cái จึง, ถึงจะ, แค่)

常常(chángcháng บ่อย ๆ ) 一。。。就。。。 (yī...jiù.... ...ปุ๊ป...ปั๊ป)

连。。。都。。(lián...dōu... แม้แต่...ก็...) 除了。。。以外(chúle...yǐwài นอกจาก....แล้ว...)

只是。。。罢了(zhǐshì...bàle เพียงแต่...เท่านั้น)

不仅。。。，而且。。。(bùjǐn...,érqǐe... ไม่เพียงแต่....และยัง...)

หรือแม้กระทั้งรูปวลีพิเศษบางรูปยังตรงกันหรือใกล้เคียงกันอย่างไม่น่าเชื่อเลย เช่น

รูป A A B B ของคำกริยา

来来往往(ไป ๆ มา ๆ ) 走走亭亭(เดิน ๆ หยุด ๆ) 躲躲藏藏(หลบ ๆ ซ่อน ๆ)

上上下下(ขึ้น ๆ ลง ๆ)

รูป A 来 A 去 (...ไป....มา) ของคำกริยา

想来想去(คิดไปคิดมา) 问来问去(ถามไปถามมา) 说来说去(พูดไปพูดมา)

拐来拐去(เลี้ยวไปเลี้ยวมา)