ตัวต้านทาน

การอ่านค่าโค้ดสีความต้านทาน  

วัตถุประสงค์ 
เครื่องมือและอุปกรณ์
ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการอ่านค่าโค้ดสีความต้านทาน
ลำดับขั้นการทดลอง

วัตถุประสงค์    1. เพื่อให้รู้จักหน่วยของความต้านทาน
                            2.  เพื่อฝึกการอ่านค่าโค้ดสีของตัวความต้านทานแบบต่างๆได้ถูกต้อง
                            3.  เพื่อให้สามารถใช้โอห์มมิเตอร์วัดค่าความต้านทานได้

 

เครื่องมือและอุปกรณ์
                           1.  มัลติมิเตอร์ จำนวน 1 ตัว
                         2.  ตัวต้านทานแบบ 4 แถบ, แบบ 5 แถบสี ชนิดค่าต่างๆ  

ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการอ่านค่าโค้ดสีความต้านทาน

หน่วยของค่าความต้านทาน ( Resistance ) มีหน่วยการวัดเป็นโอห์ม ( Ohm )
    ความหมาย “ โอห์ม” คือ ค่าความต้านทานที่ยอมให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านได้ 1 แอมแปร์ มีแรงเคลื่อนไฟฟ้าตกคร่อม ตัวต้านทาน 1 โวลต์

หน่วยของความต้านทาน ( Unit of Resistance)

1,000           โอห์ม               เท่ากับ        1          กิโลโอห์ม  ( Kilo  Ohm )
10,000         โอห์ม               เท่ากับ       10         กิโลโอห์ม
100,000       โอห์ม               เท่ากับ       100       กิโลโอห์ม
1,000,000    โอห์ม               เท่ากับ       1,000    กิโลโอห์ม   หรือ 1 เมกกะโอห์ม ( Mega Ohm )

วิธีการอ่านค่าความต้านทาน    จะมีลักษณะการอ่านอยู่  2 วิธี คือ
            วิธีที่ 1  การอ่านค่าความต้านทาน  ค่าเปอร์เซ็นต์ความคลาดเคลื่อน และอัตราทนกำลังไฟฟ้าจากค่าที่พิมพ์ติดไว้บนตัวต้านทานได้เลย  อันได้แก่ ตัวต้านทานแบบไวร์วาวด์  เป็นต้น
            วิธีที่ 2  การอ่านค่าเป็นโค้ดสีของตัวความต้านทาน ( Resistor  Colour  Code ) จะเป็นตัวความต้านทานที่มีอัตราทนกำลังไฟฟ้าต่ำๆ ส่วนมากจะเป็นค่าความจำพวก คาร์บอน ฟิล์ม – คาร์บอน และฟิล์มโลหะ
           การอ่านค่าโค้ดสีของตัวความต้านทานจากลักษณะของตัวความต้านทาน  ได้ดังนี้
            1.   ระบบ “ หัวถึงปลาย ” ( End to Center band System ) คือ ตัวความต้านทานที่มีลักษณะของการต่อขาใช้งานออกมาตามความยาวกับตัวความต้านทาน  หรือเรียกแบบนี้ว่า แบบสายต่อทางแกน ( Axial )
            2.   ระบบ “ ตัวหัวจุด ” (  Body- end- dot System ) คือ ตัวความต้านทานที่มีลักษณะการต่อขาใช้งานในแนวรัศมี หรือเรียกว่า แบบสายต่อทางข้าง ( Radial )
            อนึ่ง วิธีการอ่านค่าโค้ดสี ตัวความต้านทานแบบนี้ปัจจุบันไม่ค่อยนิยมใช้ จึงไม่ขอกล่าวในที่นี้

วิธีการอ่านค่าความต้านทานแบบ  3  หรือ  4  แถบสี

ตารางที่ 5.1  โค้ดสีตัวต้านทานแบบ 3 หรือ 4 แถบสี  ( Resistor  Colour  Code )

โค้ดสี	แถบสีที่1 ( ตัวเลขที่ 1 )	แถบสีที่ 2 ( ตัวเลขที่ 2 )	แถบสีที่ 3 ( ตัวคูณ หรือจำนวนเลขศูนย์)	แถบสีที่1 (% ความคลาดเคลื่อน)
ดำ น้ำตาล แดง ส้ม เหลือง เขียว น้ำเงิน ม่วง เทา ขาว ทอง เงิน ไม่มีสี	- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 - - -	0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 - - -	1 10 100 1,000 10,000 100,000 1,000,000 - - - 0.1 0.01 -	- - - - - - - - - - 5 % 10 % 20 %

 

       การอ่านค่าโค้ดสีแบบ 3 หรือ 4 แถบสีจะมีลักษณะของการอ่านที่เหมือนกัน  ดังแสดงรายละเอียดการอ่านดังรูปที่5.1  โดยปกติจะเริ่มอ่านค่าแถบสีที่อยู่ชิดปลายข้างใดข้างหนึ่งของตัวต้านทานก่อน

 

 

 

รูปที่ 5.1  วิธีอ่านค่าความต้านทานแบบ 3-4 แถบสี

วิธีการอ่านค่าโค้ดสี
-   แถบที่ 1 คือ ตัวเลขตัวตั้งที่ 1
-   แถบที่ 2 คือ ตัวเลขตัวตั้งที่ 2
-   แถบที่ 3 คือ ตัวคูณหรือการแทนจำนวนเลขศูนย์
-   แถบที่ 4 คือ สีที่บอกถึงเปอร์เซนต์ค่าความคลาดเคลื่อนของค่าความต้านทาน (%)

ตัวอย่างที่ 5.1  การอ่านค่าโค้ดสีแบบ 3 แถบสี

แถบสีที่	1	2	3	4
สี ตัวเลขที่ได้	ส้ม 3	ส้ม 3	น้ำตาล 0	ไม่มีสี +_20%

                                          อ่านค่าได้ค่าความต้านทาน   =  330 โอห์ม     20%

ตัวอย่างที่ 5.2  การอ่านค่าโค้ดสีแบบ 4 แถบสี

                   

แถบสีที่	1	2	3	4
สี ตัวเลขที่ได้	เทา 8	แดง 2	ส้ม 000	ทอง +_ 5%

                                    อ่านค่าได้ค่าความต้านทาน  =  82,000 โอห์ม       5%

วิธีอ่านค่าตัวความต้านทานแบบ  5  แถบสี

ตารางที่ 5.2  โค้ดสีตัวต้านทานแบบ 5 แถบสี

แถบสีที่ 1		แถบสีที่ 2		แถบสีที่ 3		แถบสีที่ 4		แถบสีที่ 5
สี	ตัวเลข	สี	ตัวเลข	สี	ตัวเลข	สี	ตัวคูณ	สี	ค่าผิดพลาด
ดำ น้ำตาล แดง ส้ม เหลือง เขียว น้ำเงิน ม่วง เทา ขาว	- 1 2 3 4 5 6 7 8 9	ดำ น้ำตาล แดง ส้ม เหลือง เขียว น้ำเงิน ม่วง เทา ขาว	0 1 2 3 4 5 6 7 8 9	ดำ น้ำตาล แดง ส้ม เหลือง เขียว น้ำเงิน ม่วง เทา ขาว	0 1 2 3 4 5 6 7 8 9	เงิน ทอง ดำ น้ำตาล แดง ส้ม เหลือง เขียว น้ำเงิน	x 0.01 x 0.1 x 1 x 10 x 100 x 1 K x 10 K x 100 K x 1000 K	น้ำตาล แดง ทอง เงิน เขียว	+_ 1% +_ 2% +_ 5% +_ 10% +_ 0.5%