วันนี้เป็นวันดี วันพฤหัสบดีที่ 9 เดือนกรกฎาคม 2552 องค์กรนิสิตมหาวิทยาลัยนเรศวรจัดพิธีไหว้ครู ณ อาคารเอนกประสงค์อย่างเช่นทุกปี
พิธีสั้นๆ ง่ายๆ แต่ประทับใจ หัวใจคนเป็นครูทุกคน รวมถึงครูที่เรียกว่า "อาจารย์" ในมหาวิทยาลัยอย่างดิฉันด้วย
ดิฉันพยายามหาความหมายของทุกอย่างในวันครู บันทึก ไว้ใน "วันดี" วันนี้
- วันครู ตามประกาศพระราชบัญญัติครูในราชกิจจานุเบกษา เมื่อ พ.ศ. 2488 ตรงกับวันที่ 16 มกราคม ของทุกปี
- วันไหว้ครู ของมหาวิทยาลัย นิยมจัดในเดือน มิถุนายน เพราะเป็นเดือนแรกของการเปิดภาคเรียนในปีการศึกษาใหม่
- วันไหว้ครู โดยทั่วไปนิยมจัดวันพฤหัสบดี เพราะตามความเชื่อของไทยถือว่าวันพฤหัสบดี คือ วันครู หรือ ครุวาร
- ขั้นตอนหนึ่งของพิธีการ นิสิตทุกคนจะต้อง สวดไหว้ครูทำนองสรภัญญะ ที่ไพเราะจับใจด้วย ดังนี้
ปาเจราจริยา โหนติ คุณุตะรานุสาสกา
|
แล้วก็ร้องเพลง "พระคุณที่สาม" ให้ครูฟัง ดังกระหึ่มไปถึงก้นบึ้งของหัวใจครูทีเดียวเจียว.......
ครูบาอาจารย์ที่ท่านประทานความรู้มาให้
อบรมจิตใจให้รู้ผิดชอบชั่วดี
ก่อนจะนอนสวดมนต์อ้อนวอนทุกที
ขอกุศลบุญบารมีส่งเสริมครูนี้ให้ร่มเย็น
ครูมีบุญคุณจะต้องเทิดทูนเอาไว้เหนือเกล้า
ท่านสั่งสอนเราอบรมให้เราไม่เว้น
ท่านอุทิศไม่คิดถึงความยากเย็น
สอนให้รู้จัดเจนเฝ้าแนะเฝ้าเน้นมิได้อำพรางอำพราง
*พระคุณที่สามงดงามแจ่มใส
แต่ว่าใครหนอใครเปรียบเปรยครูไว้ว่าเป็นเรือจ้าง
ถ้าหากจะคิดยิ่งคิดยิ่งเห็นว่าผิดทาง
มีใครไหนบ้างแนะนำแนวทางอย่างครู
บุญเคยทำมาตั้งแต่ปางใดเรายกให้ท่าน
ตั้งใจกราบกรานเคารพคุณท่านกตัญญู
โรคและภัยอย่ามาแผ้วพานคุณครู
ขอกุศลผลบุญค้ำชูให้ครูเป็นสุขชั่วนิรันดร
คำร้อง/ทำนอง : ครูอร่าม ขาวสะอาด
ความหมายของดอกไม้ ที่นำมาไหว้ครู
-
ดอกเข็ม มีลักษณะแหลม มีความหมายว่า ศิษย์จะมีสติปัญญาเฉียบแหลมและฉลาดรอบรู้ได้ ก็ด้วยอาศัยครูเป็นผู้ ฝึกฝนเช่นเดียวกับการทำของที่แหลมคม ย่อมต้องมีการฝนหรือลับซึ่งต้องใช้ความพยายามอย่างมาก ครูเป็นบุคคลที่มี ความพยายามและอดทนในการให้การฝึกฝนศิษย์ จึงสมควรที่ศิษย์จะต้องบูชาและเคารพยกย่อง
-
ดอกมะเขือ เป็นดอกไม้ที่บานแล้วคว่ำดอกลงสู่พื้นดิน ไม่หงายขึ้นรับแสงอาทิตย์เช่นดอกไม้ชนิด อื่น ๆ เป็นเครื่องสักการะที่เตือนให้ศิษย์ระลึกได้อยู่เสมอว่า ศิษย์จักต้องก้มหน้าและน้อมรับคำสั่งสอนของครูเสมอ การโต้เถียงครูด้วยความโกรธ เป็นการกระทำที่ไม่สมควรอย่างยิ่ง
-
หญ้าแพรก เป็นพืชที่ทนต่อความแห้งแล้งและการเหยียบย่ำ และขยายพันธุ์ได้ดีในพื้นที่ทุกชนิดหญ้าชนิดนี้ จึงมีอยู่ทั่วไปทุกหนทุกแห่ง แม้ถูกเหยียบย่ำก็ไม่ตาย ได้รับน้ำฝนก็จะแตกใบขยายพันธุ์ขึ้นอีก มีความหมายว่า ศิษย์จะต้อง อดทนต่อการเคี่ยวเข็ญดุว่า เฆี่ยนตีของครูโดยไม่ถือโกรธ ดุจดังหญ้าแพรกที่ถูกเหยียบย่ำ ฉะนั้น การมีความอดทนต่อ การเคี่ยวเข็ญดุว่า เฆี่ยนตีของครูนั้น จะทำให้ศิษย์เป็นคนมีมานะอดทน รู้จักปรับตัว และแก้ไข ความประพฤติที่บกพร่องให้ดีขึ้นเมื่อเติบโตขึ้นย่อมสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ ด้วยดีในทุกหมู่ชนและทุกสถานที่ดุจดังหญ้าแพรกที่สามารถ เจริญและขยายพันธุ์ได้ในพื้นที่ทุกแห่ง
-
ข้าวตอก ทำมาจากข้าวเปลือกโดยนำข้าวเปลือกไปแช่น้ำให้นิมแล้วนำไปคั่วด้วยความร้อนจนเม็ดข้าวแตกและ บานออกมีสีขาวบริสุทธิ์มีความหมายว่า ครูย่อมสอนศิษย์ทั้งด้วยวิธีปลอบโยนเปรียบได้กับน้ำที่ทำให้ข้าวเปลือกนิ่ม และวิธีการเคี่ยวเข็ญที่เข้มงวด มีการลงโทษเมื่อศิษย์ ไม่ประพฤติปฏิบัติตามเปรียบได้กับความร้อนที่คั่วข้าวเปลือก ทั้งนี้เพื่อให้ศิษย์มีความขยันขันแข็งและเอาใจใส่ในการเล่าเรียนจะได้เป็นผู้มีชีวิตที่สมบูรณ์ปราศจากความประพฤติ ชั่วทั้งปวง เปรียบได้กับสีขาวของข้าวตอกและมีความเจริญเฟื่องฟูในการประกอบสัมมาอาชีพเปรียบได้กับการแตก บาน ของข้าวตอก
วันนี้ มีพานดอกไม้ และพานธูปเทียน สวยงามละลานตา บางพานก็ใหญ่โต อลังการ จนสงสาร นิสิตเชิญพานที่ประคองกันแทบไม่ไหว บ้างก็เป็นพานดอกกุหลาบ บ้างก็นำวัสดุอื่นๆ มาดัดแปลงทำเป็นสัญลักษณ์ของคณะวิชา / สาขาวิชา ซึ่งล้วนเป็นความคิดสร้างสรรค์ ที่น่าชื่นชมยิ่ง
อย่างไรก็ตาม ก็ขอให้ช่วยกันจดจำ ความหมายอันลึกซึ้งต่างๆ ของบรรพชนคนไทยที่แฝงอยู่ในขนบธรรมเนียมประเพณีที่ดีงามเช่นนี้ อย่างที่ไม่มีชนชาติใดในโลกเสมอเหมือน
ดีใจจัง...ที่เกิดเป็นคนไทย....
