ก็คงต้องเริ่มจากการจับมือกันเดิน จับมือกันหาต้นเหตุของปัญหา และแนวทางในการแก้ปัญหา แบบร่วมกันทำ แบบหนึ่งบวกหนึ่งได้มากกว่าสอง

ในระยะปีกว่าๆ ที่ผ่านมา ผมได้มีโอกาสทำงานใกล้ชิดกับนักการเมืองท้องถิ่น ที่นักวิชาการส่วนใหญ่มองว่ามีความแตกต่างทางความคิด และยากที่จะทำงานร่วมกัน

แต่ ถ้ายิ่งไม่ทำงานร่วมกัน ศักยภาพของการพัฒนาก็ยิ่งลดลง

และเป็นที่มาของการมองอีกกลุ่มในแง่ร้าย

เช่น นักวิชาการมองว่านักการเมืองมีแต่ทำเพื่อผลประโยชน์ของตนเอง

และนักการเมืองก็มองนักวิชาการว่า ทำงานแบบหอคอยงาช้าง ปฏิบัติจริงไม่ได้ มีงบเท่าไหร่ก็ไม่ค่อยเห็นประโยชน์ สู้เอางบประมาณไปพัฒนาโดยตรงจะดีกว่า

ผลที่เกิดก็คือ นักวิชาการ และประชาชนทั่วไป มักคอยจ้องจับผิดนักการเมือง

และนักการเมืองก็มองหาช่องทางตัดงบทางวิจัย งบพัฒนาทางวิชาการ

แล้ว ถ้าเป็นอย่างนี้ ประเทศเราจะพัฒนาได้อย่างไร

ดังนั้น ผมคิดว่า เราต้องมามองกันใหม่ ว่าเราจะทำให้กลุ่มที่มีความคิดแตกต่างมาร่วมมือกันได้อย่างไร

ผมได้พยายามลองหลายวิธี ที่จะทำงานกับคนกลุ่มนี้ ตั้งแต่สมัยสามสี่ปีที่ผ่านมา

ที่เริ่มจากการหาทางเข้าพบ สส. และ รัฐมนตรี แต่ดูเหมือนว่าจะได้ผลน้อย เพราะบุคคลเหล่านี้จะไม่ค่อยมีเวลาให้เรา แค่นำเสนอประเด็นก็ยังต้องทำแบบลวกๆ จึงยากที่จะพัฒนาอะไรได้

ระยะหลังๆนี้ ผมใช้วิธีทำงานกับนักการเมืองท้องถิ่น ที่มีเวลามากหน่อย

โดยการเปิดประเด็นปัญหาและศักยภาพการพัฒนาพื้นที่ที่ท่านเหล่านั้นมักแสดงตนรับผิดชอบ

ตรงนี้เอง ที่ทำให้ผมได้บทเรียนว่า การที่จะทำให้คู่กรณีเข้าใจกันก็คือ การเปิดประเด็นปัญหาร่วม แนวทางการแก้ปัญหาร่วมกัน การกำหนดแนวทางการทำงานร่วมกัน และพัฒนาโอกาสในการทำงานร่วมกัน แบบเข้าใจและพึ่งพาอาศัยกัน

และผมพบว่า ท่านที่เปิดใจ ให้โอกาส และมีเวลาคิด จะเป็นกลุ่มคนที่มีศักยภาพการพัฒนาสูง เป็นเพื่อนร่วมงานที่ดี ช่วยเหลือพึ่งพากันได้หลายเรื่อง

พอได้ผลเช่นนี้ ผมจึงเริ่มมามองว่าเกิดจากอะไร

คิดไปคิดมาก็คือ เป็นคนที่มี “วิสัยทัศน์” กว้างไกล

แบบที่ขงเบ้งตอบปราชญ์แห่งเมืองกังตั๋งให้รู้ว่า “วิสัยทัศน์” คือสิ่งสำคัญในการเรียนรู้ และการทำงานให้ได้ผล

โดยกล่าวว่า “ความคิดของพญาอินทรีย์ (ที่สูงและกว้างไกล) มีหรือนกกระจอก (ที่มองได้แคบและใกล้) จะเข้าใจ”

ที่สะท้อนว่า การจะทำงานให้ได้ผลต้องมี “วิสัยทัศน์” (การมองเห็นด้วยจิต ด้วยปัญญา) ที่กว้างไกล

การมีหรือทำงานแบบวิสัยทัศน์แคบ มองแค่หน้าบ้าน/หลังบ้านตัวเองก็ยังไม่ทั่ว ไม่ต้องสงสัยเลยว่าจะคุยกับใครรู้เรื่อง หรือจะช่วยใครได้

ทีนี้การจะทำงานด้วยกัน ก็ต้องมองเห็นตรงกัน เข้าใจตรงกัน รู้สิ่งเดียวกัน ที่น่าจะเป็นความหมายของ “วิสัยทัศน์ร่วม”

แล้ววิสัยทัศน์ร่วมจะพัฒนาได้อย่างไร

ก็คงต้องเริ่มจากการจับมือกันเดิน จับมือกันหาต้นเหตุของปัญหา และแนวทางในการแก้ปัญหา แบบร่วมกันทำ แบบหนึ่งบวกหนึ่งได้มากกว่าสอง

ดังนั้น เมื่อจะทำงานใด เราจึงต้องให้เวลาเจรจา พัฒนาความรู้ ความเข้าใจร่วมกัน ก่อนที่จะคิดทำงานใดๆ

ผมลองใช้วิธีการนี้กับทาง เจ้าหน้าที่ อบจ. หลายแห่ง

ปรากฏว่า มีแต่ทำให้เกิดภาคีวิจัย ภาคีพัฒนา แบบร่วมกันทำ

การร่วมทุนทุกด้าน แบบกฐินหรือทำบุญทางความคิด

การลงขันทำงานแบบทุ่มเท ไม่เห็นแก่เหนื่อยยาก

มองเป้าหมายและฝันร่วมกัน แบบ ยิ่งทำยิ่งแน่น

เป็นพลังของ “การสร้างวิสัยทัศน์ร่วม” ที่มีพลัง และมีศักยภาพสูงจริงๆ

ไม่เชื่อลองดูซิครับ แล้วท่านจะเข้าใจที่ผมว่ามา

สำหรับที่เป็นนักคิด แต่ไม่ชอบทำอาจจะเข้าใจยากสักหน่อยนะครับ

แต่ก็ถามมาได้ครับ จะได้แลกเปลี่ยนกันครับ