ปัจจัยสู่ความสำเร็จ

                 จากการดำเนินงานโครงการทันตกรรมเคลื่อนที่    เพื่อประชาชนด้อยโอกาสในเขตท้องถิ่นทุรกันดารระยะที่ 1  (21 ตุลาคม 2548 – 15  พฤษภาคม 2549)  ของมูลนิธิ พอ.สว. ในชุมชนชาวเขาจังหวัดพะเยา  ตาก เชียงใหม่  เชียงราย   เป็นต้น    พบว่าในชุมชนชาวเขานอกจากจะพบปัญหาทันตสุขภาพแล้ว    ยังพบปัญหาสุขภาพด้านอื่นๆ       สิ่งต่างๆเหล่านี้ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ของชุมชนชาวเขา   และประกอบกับศูนย์พัฒนาอนามัยพื้นที่สูง   กรมอนามัย    มีความมุ่งมั่นที่จะพัฒนาชุมชนชาวเขาให้น่าอยู่ตามวิถีชีวิตของชนเผ่า    และมีคุณภาพชีวิตที่ดีตามวิถีชนเผ่า 

โดยการมีส่วนร่วมในการพัฒนาชุมชนอย่างแท้จริง  โดยทางศูนย์ฯ    จะเป็นผู้เอื้อให้เกิดกระบวนการเรียนรู้      เป็นผู้เชื่อมประสาน  ทั้งเชื่อมคน  เชื่อมความคิด  เชื่อมกิจกรรม เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงและพัฒนา   ศูนย์พัฒนาอนามัยพื้นที่สูง จึงได้จัดทำโครงการกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของชุมชนชาวเขาเผ่ากะเหรี่ยง เผ่ามูเซอ   เผ่าม้งและเย้าน่าอยู่  โดยใช้แผนแม่บทชุมชนเป็นเครื่องมือในการขับเคลื่อนการพัฒนาแบบการพึ่งตนเองขึ้นใน 3  พื้นที่ได้แก่  เผ่ากะเหรี่ยง ตำบลแม่ต้าน อำเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก  เผ่ามูเซอ ตำบลป่าไหน่ อำเภอพร้าว   จังหวัดเชียงใหม่  เผ่าม้งและเย้า  ตำบลผาช้างน้อย  อำเภอปง  จังหวัดพะเยา  

                ซึ่งการดำเนินโครงการในปีงบประมาณ  2550   เป็นการดำเนินงานเพื่อเตรียมความพร้อมคนหรือการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์  เช่น   การค้นหาทรัพยากร  การกำหนดเนื้อหาสาระที่จะถ่ายทอดวิธีการเรียนรู้ให้แก่บุคคล   

                และในปีงบประมาณ  2551  เป็นการดำเนินงานเพื่อพัฒนาศักยภาพการเรียนรู้ของภาคีชุมชนตำบลสู่การพึ่งตนเอง  ศูนย์พัฒนาอนามัยพื้นที่สูงในฐานะผู้เอื้ออำนวยการ (Facilitator) ร่วมกับองค์การบริหารส่วนตำบลแม่ต้าน  ตำบลป่าไหน่     และตำบลผาช้างน้อยและพันธมิตรที่เกี่ยวข้อง  ได้นำกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมที่เหมาะสมกับบริบท  วิธีคิด  วิถีชีวิต  และวัฒนธรรมของชนเผ่ามาใช้  เพื่อมุ่งเสริมสร้างความสามารถในการจัดการปัญหาชุมชน  โดยชุมชนและเพื่อชุมชน   ใช้ทุนทางสังคม  ทุนทางวัฒนธรรม   ทรัพยากรและภูมิปัญญาท้องถิ่น  ซึ่งเป็นศักยภาพของชุมชนมาสร้างกระบวนการเรียนรู้ของชุมชนร่วมกัน  ผ่านเครื่องมือคือ แผนแม่บทชุมชนที่มีอยู่  เพื่อใช้เป็นแนวทางการพัฒนาและแก้ไขปัญหาแบบองค์รวม  โดยมีกลุ่มคน  เป้าหมายและพื้นที่เป้าหมายที่ชัดเจน  และเกิดจิตสำนึกและเปลี่ยนวิธีคิด   เป็นร่วมคิด ร่วมทำ ร่วมติดตามประเมินผล ร่วมรับผิดชอบในความสำเร็จและความล้มเหลวของการพัฒนา  ทำให้ชาวเขาได้มีโอกาสเรียนรู้ปัญหาจากการร่วมมือทำงาน โดยอาศัยการทำงานแบบพึ่งตนเองเป็นหลัก 

 

ปัญหาและอุปสรรค

1.       มีข้อจำกัดด้านการสื่อสารภาษาไทยกับชนเผ่า

2.       ไม่สามารถปฏิบัติงานในช่วงฤดูฝนได้  เพราะการคมนาคมไม่สะดวก

 ปัจจัยสู่ความสำเร็จ

1.   ทักษะ ความรู้ ความเข้าใจของแกนนำต่อแนวคิด  เป้าหมายและกระบวนการจัดทำแผนชุมชน รวมทั้งประสบการณ์ของวิทยากรกระบวนการ เป็นปัจจัยที่เอื้อต่อกระบวนการจัดทำแผนชุมชน

2.   ศักยภาพของแกนนำ ความพร้อมในการร่วมคิด ร่วมพัฒนา ร่วมแก้ไขปัญหาร่วมกัน โดยสร้างกลไกในการประสานแนวความคิดไปในทิศทางเดียวกัน ซึ่งการเชื่อมคน เชื่อมงานต้องอาศัยคนภายในชุมชนเป็นหลัก ส่วนคนภายนอกจะเป็นเพียงผู้สนับสนุนหรือเป็นที่ปรึกษาเท่านั้น ซึ่งแกนนำที่มีความหลากหลาย และเป็นที่เคารพนับถือของคนในชุมชน จะทำให้มีประชาชนที่สนใจเข้ามาร่วมเพิ่มมากขึ้น

3.   การเรียนรู้ของชุมชนแบบมีส่วนร่วม ในแต่ละชุมชนที่แตกต่างกันตามสภาพปัญหา และเกิดการเรียนรู้ที่ต่างกัน ชุมชนที่มีความตระหนัก เห็นความสำคัญของปัญหาที่เกิดขึ้น จะทำให้มีส่วนร่วมของชุมชนมาก