ทีมพุทธชินราชเยือนนครศรีธรรมราช (๕): ต.ปากพูน ทุเรียน อาหารทะเล

ตอนที่ ๔

วันที่ ๑๓ มิถุนายน ๒๕๕๒ เวลา ๑๓.๓๐ น. เราเดินทางไปที่ที่ทำการ อบต. ปากพูน เพราะนัดหมายนายก อบต. (นายก ปู) และทีมงานไว้ว่าจะมาคุยกันเรื่องงานเบาหวาน ไปถึงที่ว่าการ อบต. เกือบ ๑๔.๐๐ น. ตรงตามเวลาพอดี เราอยากรู้ว่าทีมปากพูนทำงานเบาหวานอย่างไรบ้าง และต้องการอยากเห็นอะไรเกิดขึ้น ฟังคนโน้นพูดทีคนนี้พูดทีแล้วเอามาปะติดปะต่อเอง อาจไม่ครบถ้วนสมบูรณ์นัก

อบต.ปากพูนมี สอ. ๒ แห่งคือ สอ.บ้านศาลาบางปู ขณะนี้ไม่มีพยาบาลประจำ มีอาจารย์พยาบาลจากมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์มาช่วยออกตรวจ สอ.ปากพูน มีพยาบาลประจำ ๑ คน (เป็นภรรยาผู้ใหญ่บ้านและน้องสะใภ้ นายก อบต.) contact อยู่กับ ๓ CUP คือ รพ.มหาราช รพ.ค่ายวชิราวุธ และ รพ.ท่าศาลา

การแบ่ง CUP ใช้หมู่บ้านเป็นตัวแบ่ง ชาวบ้านเลือก รพ.ที่ใกล้บ้าน พอถ่ายโอนแล้วนโยบายและการช่วยเหลือไม่เหมือนกัน บาง CUP ดีเรื่องการสนับสนุนวิชาการ ส่งคนมาช่วยบ้าง บาง CUP ให้ค่าหัวมากกว่าแต่อย่างอื่นไม่ให้ บาง CUP ไม่ให้อะไรเลย CUP บางแห่งก็ไม่อยากรับ สอ.เข้าไปเพราะขาดทุน ขาดคน

ทีมงานของปากพูนที่ได้ไปฟังการบรรยายเมื่อเช้าบอกว่าได้ไอเดีย จะหาคนต้นแบบ จะพัฒนา อสม.ชำนาญการ พยาบาลประจำ สอ.ปากพูน อยากไป รพ.เทพธารินทร์ และเล่าว่าไม่ได้คิดถึงเรื่อง “ตีบ”ส่วนเรื่องตาเดิมผู้ป่วยต้องเสียค่ารถคนละ ๘๐ บาท เดี๋ยวนี้จัดรถให้ ไปกันทีละ ๑๐ คน ประหยัดค่าใช้จ่ายลง

งานคัดกรองมีปัญหาเพราะ CUP ให้แถบตรวจเลือดเฉพาะกลุ่มเสี่ยง ต้องลงทุนเอง บาง CUP ไม่ให้เลย ขาดเทคโนโลยี งานบำบัดรักษา ตา ไต ตีน ขาดเครื่องไม้เครื่องมือ มีเงินซื้อเครื่องฟอกไตได้ แต่ขาดบุคลากร มี อสม.ชำนาญการทำหน้าที่เจาะเลือด วัด BP, BMI มีเครื่องมือให้ ๑ ชุดต่อ ๑ หมู่บ้าน มีแกนนำเบาหวาน สอ.ปากพูนเคยจัดค่ายเมื่อปี ๒๕๔๙ ตรวจตาเองไม่ได้ต้องส่ง รพ. ตรวจไตโดยเจาะเลือดส่ง รพ.และส่งปรึกษาแพทย์ เท้า-ตรวจด้วย monofilament เพิ่งเริ่มทำเรื่องอัมพฤกษ์อัมพาต

ที่ สอ.บ้านบางปู อาจารย์พยาบาลได้ทำ guideline การดูแลผู้ป่วยและเชื่อมกับ รพ.ท่าศาลา ไว้ให้ ส่วนที่ สอ.ปากพูนไม่เหมือนกันเพราะบริบทต่างกัน

รมต.เบาหวาน จัดรายการวิทยุ ไปเยี่ยมบ้าน แต่ยังไม่ชัดเจน ยังไม่เป็นรูปธรรมและไม่เป็นระบบที่ดี อยากทำ อสม.ชำนาญการเบาหวาน ชาวบ้านที่เป็นรมต. เสริมว่าจัดรายการวิทยุทุกสัปดาห์ คนฟังบอกว่าพูดเข้าใจดี และทุกวันศุกร์ก็เข้าไปที่ รพ.มหาราช ไปทำหน้าที่ด้านมิตรภาพบำบัด

นายก อบต.บอกว่าอยากให้ชาวบ้านต่อรองเรื่องบริการแบบผีเสื้อกระพือปีก ทำอย่างไรให้ดูแลกันเองได้ในชุมชน อยากเห็นคนไม่พึ่งหมอ ดูแลตนเองได้ องค์กรที่เกี่ยวข้องให้ความช่วยเหลือคนที่ตั้งใจทำงาน และบูรณาการเรื่องเบาหวานและงานอย่างอื่น

หมอนิพัธแนะว่าต้องทำกิจกรรมคู่ขนาน ทิ้งอันใดอันหนึ่งไม่ได้ ชุมชน - กระตุ้นจิตสำนึกเรื่องอาหาร การป้องกัน ยังมีอีกส่วน อาจประมาณ ๑/๓ ที่ต้องพึ่งระบบโรงพยาบาล คนป่วยต้อง set ระบบการเชื่อมโยง จุดเด่นของที่นี่คือคนมีความตั้งใจ ที่ทำอยู่ (พุทธชินราช) หมอไม่ได้ลงตรวจที่ PCU แต่ไปติว ไปสอน เปิด channel รับปรึกษา เวลาทำงานจริงๆ ต่างคนต่างทำได้ PCU ทำงานคัดกรอง ป้องกัน ส่งเสริม อีกเส้นคือการเชื่อมโยงคนป่วยกับโรงพยาบาล แนะนำการสร้างเพื่อนร่วมงาน ด้านหนึ่งหันหน้าสู่ประชาชน อีกด้านหนึ่งหันเข้าโรงพยาบาล

โต้ง ลัดดาวัลย์ เสริมจากประสบการณ์การทำงานกับท้องถิ่นว่า แม้เทศบาล (เมืองพิษณุโลก) จะเป็น CUP เอง แต่ก็ยังต้องเชื่อมกับ รพ.พุทธชินราชและ รพ.มหาวิทยาลัยนเรศวร พอเชื่อมสัมพันธ์กันคนทำงานก็มีความสุข เหมือนเป็นทีมเดียวกัน

อสม. เล่าว่าในการคัดกรองผู้ชายมักไม่ค่อยมา ให้การบ้าน อสม.น้อยไปคัดกรองผู้ชายเพิ่มเติม อ้อ เปรมสุรีณ์ เล่าประสบการณ์ของตนเองว่าต้องใช้ผู้ชายไปตาม ตนเองเคยไปเกาะหน้าบ้านบางหลังถึง ๔-๕ รอบเหมือนกัน

คุยกันจนเกือบ ๑๖.๓๐ น. เราจึงลากลับและบอกว่าต่อไปจะขอคุยกับชาวบ้านเบาหวานและ อสม. ดิฉันคิดว่าจะต้องคุยกับโรงพยาบาลที่เป็น CUP ด้วย จะเป็นไปได้ไหมที่ ๑ ตำบลจะมีรูปแบบการดูแลผู้ป่วยเบาหวานคล้ายๆ กัน จะได้ไม่สับสน รวมทั้งควรมีระบบการเชื่อมโยงระหว่างชุมชน-สอ.-รพ. คนทำงานที่ สอ.หรือ PCU ทั้ง ๒ แห่ง น่าจะมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างกัน และเรียนรู้จากภายนอกให้มากขึ้น

เราได้รับของที่ระลึกจากนายกปูเป็นจตุรคามกันทั่วหน้า ต่อจากนั้นเราไปวัดพระมหาธาตุ ในเมือง แต่วัดปิดแล้ว เลยต้องเกาะประตูไหว้พระอยู่ตรงนั้น ขาเดินทางกลับไปที่ท่าศาลา สมาชิกอยากกินทุเรียน เราจึงแวะซื้อที่ท่าแพ ร้านผลไม้เจ้าประจำของดิฉัน ได้ทุเรียนหมอนทองกลิ่นอ่อนบ้างแรงบ้าง ๓ ลูกรวม ๗ กก.

กลิ่นทุเรียนอบอวลในรถตู้ เมื่อไปถึงที่พัก เราจึงรีบย้ายทุเรียนไปขึ้นรถของดิฉันและไปไปที่บ้านพักของดิฉันทันที เกิดอะไรขึ้นก็ดูได้จากภาพ