Best Practice การทำงานตาม Road Map กศน
  • ในวันที่ 1 พฤษภาคม 2549 คณะตรวจติดตามการดำเนินงาน Road Map กศน. จากสำนักบริหารงานการศึกษานอกโรงเรียน นำโดยผู้อำนวยการปรเมศวร์ สุขมาก ผู้อำนวยการศูนย์ส่งเสริมการศึกษานอกโรงเรียน กลุ่มเป้าหมายพิเศษ และท่านผู้อำนวยการศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนภาคเหนือ ผอ.อุดม พรมแก้วงาม ทีมงานจากศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนภาคเหนือ และทีมงานจากศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนจังหวัดลำปาง ได้มาติดตามการดำเนินงานตาม Road Map กศน บ้านทุ่งขาม หมู่ 6 ตำบลใหม่พัฒนา จังหวัดลำปาง
  • ผู้ใหญ่บ้านนายประหยัด สิงห์ชัย ได้แนะนำประธานกลุ่มอาชีพต่าง ๆ กลุ่มพริก กลุ่มปลูกผักปลอดสารพิษ กลุ่มเลี้ยงปลากระชัง กลุ่มลำไย กลุ่มสวนส้ม และได้แนะนำสมาชิกกลุ่มต่าง ๆ หลังจากนั้นผู้ใหญ่ประหยัด สิงห์ชัยได้เล่าให้ฟังว่ากศน.ได้มาทำอะไรบ้างในหมู่บ้านโดยเล่าว่า กศนได้เข้ามาจัดเวทีประชาคมในหมู่บ้าน ร่วมกับพันธมิตรและเครือข่ายต่างๆ  ค้นหาความต้องการที่จะพัฒนาในหมู่บ้าน โดยชุมชนมีส่วนร่วม โดยการจัดเสวนา และจัดเวทีชาวบ้าน 5 ครั้งด้วยกัน  จนได้แผนชุมชนบ้านทุ่งขามออกมา กลายเป็นสัญญาประชาคมที่คนในชุมชนจะร่วมกันพัฒนาชุมชนและสังคมให้มีเศรษฐกิจพอเพียงและพ้นความยากจน โดยทุกคนในหมู่บ้านมีส่วนร่วมตั้งแต่เริ่มแรกคือ การวิเคระห์ความต้องการ จนได้ความต้องการที่จะพัฒนาทางด้านอาชีพใน 5 อาชีพด้วยกัน คือการเลี้ยงปลาในกระชัง การทำสวนลำไย การทำสวนส้ม การปลูกผักปลอดสารพิษ และการปลูกพริก ความต้องการที่จะพัฒนาสังคมและชุมชนคือการสร้างสะพาน การขุดลอกแม่น้ำยาว การรักษาสุขภาพอนามัยให้แข็งแรง การจัดตั้งกองทุนในหมู่บ้าน ความต้องการพัฒนาด้านศาสนา ศิลปวัฒนธรรม   คือการเลี้ยงผีดง การอนุรักษ์ดอยฮางเป็นสถานที่ท่องเที่ยว และการส่งเสริมให้ทุกคนไหว้พระสวดมนต์ และทำบุญไปวัดทุกวันพระ เมื่อได้สิ่งที่ต้องการพัฒนาแล้วชุมชน ชาวบ้านทุ่งขามร่วมกับกศน. ก็มาเสวนากันในแต่ละกลุ่มอาชีพว่าอยากจะพัฒนาอาชีพของตนอย่างไรเพื่อให้มีเศรษฐกิจพอเพียง และพ้นความยากจน โดยนำปัญหาที่มีอยู่ในการประกอบอาชีพมาเป็นโจทย์ ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ของแต่ละกลุ่มอาชีพ ทุกกลุ่มอาชีพได้ไปศึกษาดูงานตามความต้องการที่จะมาพัฒนาในอาชีพของตนเอง อาทิเช่นกลุ่มเลี้ยงปลากระชัง ศึกษาดูงานกลุ่มเลี้ยงปลากระชังบ้านใหม่จำบอน อำเภอเมืองลำปาง กลุ่มปลูกพริกศึกษาดูงานและแลกเปลี่ยนเรียนรู้การปลูกพริกระบบน้ำหยด ณ บ้านหัวแหลม อำเภอบางกระทุ่ม จังหวัดพิษณุโลก กลุ่มพริก กลุ่มลำไย ศึกษาดูงานการทำปุ๋ยชีวภาพ และการทำเตาน้ำส้มควันไม้ ที่บ้านหลุกอำเภอเหมืองง่าจังหวัดลำพูน กลุ่มผักปลอดสารพิษ ศึกษาดูงานการกำจัดศัตรูพืชโดยวิธีธรรมชาติ ณ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนาลำปาง และศึกษาดูงานการปลูกผัก และการตลาด ณ บ้านม่วงงาม บ้านสาแพะ ตำบลบ้านสา อำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง การเรียนรู้เพื่อปรับปรุงการประกอบอาชีพแต่ละกลุ่มอาชีพ วิทยากรที่มาให้ความรู้ก็ได้จัดกระบวนการเรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติจริงเช่น  การปลูกพริก จัดกระบวนการเรียนรู้ที่สวนนางดวงจันทร์ ต่างถิ่น การทำเตาอบพริกโดยภูมิปัญญาท้องถิ่นที่อยู่ในหมู่บ้านออกแบบการทำเตาอบพริกขึ้นมาเอง และมาถ่ายทอดให้กับสมาชิกกลุ่มพริกด้วยกันที่สวนนางดวงจันทร์ ต่างถิ่น และกลับไปทำเตาอบพริกที่สวนของตนเองอีกจำนวน 35 เตา หน่วยงานที่มาสนับสนุนเงินงบประมาณและจัดกระบวนการเรียนรู้ร่วมกับกศน.คือธนาคารเพื่อการเกษตร และสหกรณ์ นอกจากนั้นยังได้เรียนรู้เกี่ยวกับการทำบัญชีอย่างง่ายด้วย การอบรมการบำรุงรักษาต้นพันธ์ลำไยและการบำรุงรักษาต้นพันธ์ส้มที่สวนลำไยนางดวงจันทร์ ต่างถิ่น และสวนส้มผู้ใหญ่ประหยัด สิงห์ชัย การอบรมการขยายพันธ์ส้ม  วิทยากรที่มาให้ความรู้ได้แก่ผศ. สันติ ช่างเจรจา จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา ทางด้านศิลปวัฒธรรมก็ได้จัดงานประเพณี และสรงน้ำพระธาตุดอยฮางในเดือนมีนาคม 2549

 

  • ประธานสมาชิกกลุ่มลำไย นางดวงจันทร์ ต่างถิ่นได้เล่าว่าการปลูกลำไยแต่เดิมนั้นเลี้ยงโดยธรรมชาติสืบทอดกันมาแต่บรรพบุรุษ ไม่มีการตกแต่งกิ่ง ไม่รู้จักวิธีการบำรุงรักษา ลำไยที่ออกมาไม่มีคุณภาพ ขนาดเล็กขายได้ในราคาไม่ดี หลังจากที่กศน.ได้เชิญวิทยากรมาให้ความรู้จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล คือ ผศ. สันติ ช่างเจรจา ทำให้ได้เรียนรู้วิธีการบำรุงดูแลรักษา รู้วิธีการตกแต่งกิ่ง นอกจากนั้นการที่ได้ไปศึกษาดูงานสวนลำไย ที่จังหวัดลำพูน ทำให้ได้แนวคิดการทำปุ๋ยชีวภาพจากเตาน้ำส้มควันไม้ มาประยุกต์ใช้ในการทำปุ๋ยชีวภาพบ้านทุ่งขาม

 

  • ประธานกลุ่มผักนายภัคพล  เลิศหล้า   ได้เล่าว่าได้เรียนรู้การทำปุ๋ยธรรมชาติ โดยกศน.จัดวิทยากรมาให้ความรู้ และได้ทดลองปฏิบัติจริงประกอบกับกศน.ได้พาไปศึกษาดูงานการปลูกผักที่อำเภอแจ้ห่ม ทำให้เกิดการเรียนรู้มากยิ่งขึ้น เมื่อก่อนปลูกผักโดยใช้สารเคมี แต่ตอนนี้ใช้ปุ๋ยธรรมชาติตามที่ได้รับการเรียนรู้มา

 

  • ประธานกลุ่มเลี้ยงปลาในกระชัง  นายอภิชาติ อ้นอ้าย ได้เล่าว่าการเลี้ยงปลาในกระชังเป็นอาชีพใหม่ที่เกิดขึ้นมาตอนสำรวจความต้องการการประกอบอาชีพในคราวจัดเวทีประชาคม หลังจากนั้นก็ได้พูดคุยกันในกลุ่มสมาชิกตกลงเลี้ยงปลาในประชังที่ลำแม่น้ำยาวในหมู่บ้าน หลังจากกศน.ได้เชิญนางพรทิพย์ นวลอนงค์ จากสำนักงานประมงจังหวัดลำปางมาให้ความรู้เกี่ยวกับการสำรวจแหล่งน้ำ การคัดเลือกพันธ์ปลาแล้ว ก็เริ่มลงมือแบ่งเขตกั้นน้ำสำหรับเลี้ยงปลาในกระชังในลำแม่น้ำยาว และทดลองเลี้ยงปลาดุกก่อน ทุกคืนสมาชิกกลุ่มจะผลัดเปลี่ยนกันไปนอนเฝ้าดูพัฒนาการ และการเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ อย่างมีความสุข ขณะนี้ปลาโต และแบ่งขายไปเรียบร้อยแล้ว แต่ขาดทุนเนื่องจากกระชังรั่วปลาหนีหาย ออกไป แต่สมาชิกกลุ่มก็ไม่ท้อถอย เกิดการเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง จะมาเริ่มต้นใหม่อีกครั้งโดยจะจัดทำกระชังใหม่โดยสมาชิกกลุ่มจะร่วมกันจัดทำกระชัง และจะเริ่มเลี้ยงปลารุ่น 2 อีกครั้งหนึ่ง โดยนัดหมายทำกระชังในวันที่ 5 เมษายน 2549

 

  • ท่านผู้อำนวยการปรเมศวร์ สุขมาก ได้กล่าวว่า ดีใจที่ได้เห็นชุมชนได้รวมตัวกันในการพัฒนาชุมชน และทุกคนมีส่วนร่วมในการจัดทำแผนชุมชน จนเกิดเป็นแผนชุมชนออกมา และมีกลุ่มอาชีพต่าง การจัดกระบวนการเรียนรู้ต่างๆ สนองความต้องการของชุมชนอย่างแท้จริง นับว่าเป็นประวัติศาสตร์ที่จะต้องจารึกไว้ เพราะกศน. นำเอากระบวนการเรียนรู้และองค์ความรู้ที่เกิดในชุมชน โดยชุมชนต้องการศึกษา ต้องการแสวงหาความรู้มาสะสมหน่วยกิต จัดเป็นหลักสูตรการเรียนการสอนแบบบูรณาการหน่วยการเรียนโดยสะสมหน่วยกิต ยึดตามหลักสูตรการศึกษานอกโรงเรียนการศึกษาขั้นพื้นฐาน หลักเกณฑ์และวิธีการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2544 ประกอบอาชีพเลี้ยงปลากระชัง ปลูกพริก ปลูกผักสวนครัว   สวนส้ม สวนลำไย ก็สามารถยกระดับการศึกษาให้จบการศึกษาระดับประถมศึกษา ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น และมัธยมศึกษาตอนปลายได้ โดยไม่ต้องมาเรียนตามรูปแบบการพบกลุ่มตามปกติของกศน.

ณราวัลย์

1 พฤษภาคม 2549