ในการที่เราต้องอยู่ในสังคมที่อุดมไปด้วยปัญหานั้น หากเราใช้เวลาส่วนใหญ่ในการ “พูด” ใช้เวลาส่วนมากในการ “เขียน” แล้วใช้เวลาเศษเสี้ยวเพียงเล็กน้อยในการ “ทำ” สังคมนี้จะพอกพูนด้วยปัญหาอีกนานับประการ
การพูด การเขียน ที่มีกันอยู่ในปัจจุบัน ส่วนใหญ่ก็เป็นการพูดเรื่องปัญหา เขียนพรรณนาปัญหา พร่ำพรรณาแนวคิด บ่งบอกสติปัญญา ว่าต้องแก้ไขปัญหาอย่างโน้น อย่างนี้
การพูดรังแต่จะทำให้เกิดปัญหา เพราะพูดมาก น่ารำคาญ
การเขียนนั้นก็เพิ่มพูนปัญหา เพราะต้องเสียเวลาไม่คุ้มค่ากับการกระทำ
หากสังคมเราเปลี่ยนคนพูดมาก มาทำให้ได้มากอย่างที่พูด สังคมนี้จะเจริญขึ้นมิใช่น้อย
หากสังคมเราเปลี่ยนคนเขียนมาก มาทำให้ได้มากอย่างที่เขียน ปัญหาในสังคมจะลดลงเพราะเขาทำตามสิ่งที่เขาเขียนนั้น
คนเราชอบคิด ชอบเขียน ชอบบอกถึงแนวคิดที่เจ๋ง ๆ ของตัวเอง แต่พอพูดเสร็จ เขียนเสร็จก็ “เจ๊ง” ทุกที เพราะไม่ได้ทำ
การพูด การเขียน ก็ไม่ใช่ว่าจะไม่มีประโยชน์เลย แต่ก็ขอจัดสัดส่วนการพูด การเขียน เมื่อรวมกันแล้วสัก 5% ก็เพียงพอ
อีก 95% นั้นขอให้เป็นเวลาของการลงมือทำ เวลาของการลงมือปฏิบัติ
หรืออาจจะรวมการอ่านเข้าไปใน 5% นั้นก็ได้
นักวิชาการ นักคิด นักเขียน บ้านเรามีเยอะ
ถ้าอ่านแล้วแนวคิดเขาเข้าท่าก็ลงมือทำได้เลย
ใช้เวลาทำเยอะ ๆ ใช้เวลาพูดน้อย ๆ เราจะได้ไม่ต้องมาคอยปวดหัวกับข้อถกเถียง
ใครจะพูด จะเขียนอะไรก็เขียนไป พูดไป เราก็จะตั้งหน้าตั้งตาทำอย่างเนี๊ยะแหละ
การเขียน การพูด ได้ทักษะอย่างหนึ่ง
แต่การทำนั้นได้ความรู้อันสามารถพรั่งพรูเป็นปัญญาอย่างมากหลาย
พูดน้อย ทำให้มาก
ทำแล้วมีเวลาจึงค่อย “สกัด” แล้วเขียนออกมา เพื่อทบทวน (After Action Review : AAR) ประสบการณ์ที่ได้กระทำนั้นอย่างเป็นระบบ
แผนที่ความคิดที่ดี (Mind Mapping) ต้องเริ่มต้นจากการคิด คิดเอง และ “ทำเอง”
ทำแล้ว “ดี” หรือ “ไม่ดี” จะ “สำเร็จ” หรือ “ไม่สำเร็จ” เราก็นำสิ่งที่ได้ทำแล้วนั้นมา “เล่าสู่กันฟัง (Storytelling)
ถ้าดีก็เล่าสู่กันฟัง ถ้าไม่ดีก็ต้องยิ่งเล่าสู่กังฟัง (Sample Bias)
แต่ถึงอย่างไร จะอ่านก่อนทำ คิดก่อนทำ หรือว่าจะเขียนก่อนทำ (Before Action Review : BAR)
เมื่อรวมกับ อ่านหลังทำ (ทบทวนหลักการ ทฤษฎี) Review literature สกัด สรุป คิด วิเคราะห์ และเขียนออกมาหลังทำ (After Action Review : AAR) สองอย่างนี้รวมกันแล้วต้องไม่เกิน 5%
อีก 95% นั้น ต้องทำ ทำ ทำ แล้วก็ “ทำ…”
อีก 95% นั้น ต้องปฏิบัติ ปฏิบัติ แล้วก็ “ปฏิบัติ...”
ทำให้มาก ทำให้เต็มที่ 95%
เขียนให้มาก อ่านให้มาก คิดให้เต็มที่ 5%
ชีวิตนี้ สังคมนี้ โลกใบนี้จักน่าสวยได้ด้วย “มือเรา...”
ยายธีอยู่บ้านนอก..ถามเด็กๆทำไมไม่ไปโรงเรียนเดี๋ยวหยุดๆ...เด็กตอบว่า..ครูไปประชุมครับ